Η χρήση του μαντηλιού στους παραδοσιακούς χορούς

Η χρήση του μαντηλιού στους παραδοσιακούς χορούς

 

Η χρήση του μαντηλιού στους ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς επιτελεί πολλαπλούς ρόλους, από πρακτικούς έως συμβολικούς και κοινωνικούς.

 

Πρακτική και Τεχνική Χρήση

• Στήριγμα για τον Πρωτοχορευτή: Σε απαιτητικούς χορούς όπως ο Τσάμικος, ο πρωτοχορευτής κρατά το μαντήλι για να στηρίζεται στον δεύτερο χορευτή, διευκολύνοντας την εκτέλεση δύσκολων φιγουρών και αλμάτων.
• Υγιεινή και Κράτημα: Χρησιμοποιείται για να μην έρχονται σε άμεση επαφή τα ιδρωμένα χέρια των χορευτών, αποτρέποντας τη γλίστρημα κατά τη διάρκεια του χορού. 

 

Κοινωνικός και Ηθικός Συμβολισμός

• Αποφυγή Σωματικής Επαφής: Ιστορικά, το μαντήλι επέτρεπε σε άνδρες και γυναίκες να χορεύουν μαζί χωρίς να αγγίζονται τα γυμνά τους χέρια, τηρώντας τους κώδικες τιμής και σεμνότητας της εποχής.
• Υποχρεωτικότητα στις Γυναίκες: Για λόγους ευπρέπειας, η χρήση του μαντηλιού ήταν συχνά υποχρεωτική για τις γυναίκες στους δημόσιους χορούς.
• Έθιμα Αρραβώνα: Σε ορισμένες περιοχές, η αρπαγή του μαντηλιού από το κεφάλι μιας κοπέλας μπορούσε να θεωρηθεί πρόταση ή δέσμευση για αρραβώνα. 

 

Εκφραστικός και Τελετουργικός Ρόλος

• Επίδειξη Δεξιοτεχνίας: Ο πρωτοχορευτής «ανεμίζει» το μαντήλι για να δώσει το σύνθημα της έναρξης ή για να υπογραμμίσει τη χορευτική του δεινότητα.
• Ρυθμός και Κίνηση: Στις γυναίκες, το μαντήλι βοηθά στον συντονισμό του λικνίσματος και στην ανάδειξη της χάρης των κινήσεων.
• Χοροί των Μαντηλιών: Υπάρχουν συγκεκριμένοι χοροί, όπως ο «Μαντηλάτος» στη Θράκη ή οι «Χοροί των Μαντηλιών» στην Καππαδοκία, όπου το αντικείμενο αποτελεί το κεντρικό στοιχείο της χορογραφίας. 

 

Πέρα από τις πρακτικές και κοινωνικές χρήσεις, το μαντήλι κατέχει κεντρική θέση στη λαογραφία και την τελετουργία των ελληνικών χορών, λειτουργώντας ως προέκταση του σώματος και του συναισθήματος των χορευτών.

 

Ιστορικές και Λαογραφικές Λεπτομέρειες

• Προέλευση: Η χρήση του ανάγεται στην αρχαιότητα, όπου ένα παρόμοιο κομμάτι υφάσματος ονομαζόταν «σουβάριο» και χρησιμοποιούνταν κυρίως για τον καθαρισμό του ιδρώτα.
• Ο Μαντηλάτος Χορός: Στη Θράκη, ο χορός «Μαντηλάτος» πήρε το όνομά του από το γεγονός ότι οι χορευτές κρατούν μαντήλια στα χέρια, τα οποία κουνούν ρυθμικά αντικριστά.
• Σύμβολο στην Ικαρία: Στον Ικαριώτικο χορό, οι κινήσεις με το μαντήλι είναι αναπόσπαστο κομμάτι που συμβολίζει την τοπική ταυτότητα και τη σύνδεση της κοινότητας. 

 

Τελετουργικός Ρόλος στους Γάμους

• Ο Χορός του Γαμπρού και της Νύφης: Σε παραδοσιακούς γάμους, ο γαμπρός προσφέρει το μαντήλι στη νύφη για να την οδηγήσει στον χορό. Αυτή η κίνηση συμβολίζει τη δέσμευση και την προστασία.
• Το «Μαντήλι της Νύφης»: Σε ορισμένες περιοχές, το μαντήλι που κρατά η νύφη κατά τον χορό είναι συχνά κεντημένο με ιδιαίτερα μοτίβα που αντιπροσωπεύουν την καταγωγή και την κοινωνική της θέση. 

 

Τεχνική Βοήθεια στον Αυτοσχεδιασμό

• Στήριξη και Ισορροπία: Σε χορούς όπως ο Τσάμικος, ο Πεντοζάλης ή ο Μαλεβιζιώτης, ο δεύτερος χορευτής κρατά την άκρη του μαντηλιού για να «κρατά» και να σταθεροποιεί τον πρωτοχορευτή, επιτρέποντάς του να κάνει άλματα και φιγούρες με μεγαλύτερη ασφάλεια.
• Ελευθερία Κινήσεων: Ακόμη και στον Καλαματιανό, η χρήση του μαντηλιού αντί της άμεσης επαφής των χεριών δίνει στον οδηγό του χορού τη δυνατότητα για πιο περίτεχνες στροφές και κινήσεις. 

 

Συμβολική Επικοινωνία

• Η «Γλώσσα» των Χρωμάτων: Ιστορικά, το χρώμα του μαντηλιού μπορούσε να μεταφέρει μηνύματα. Για παράδειγμα, το λευκό συμβόλιζε την αγνή αγάπη, ενώ το κόκκινο το πάθος.
• Συναίσθημα και Χαρά: Το κούνημα του μαντηλιού ψηλά στον αέρα είναι μια παγκόσμια κίνηση έκφρασης ενθουσιασμού και «κεφιού» κατά τη διάρκεια του γλεντιού. 

 

Πηγή: ΑΙ

Φωτογραφία: mixanitouxronou.gr