Τσαρούχι

 

Τσαρούχι

 

 

Το τσαρούχι είναι ελαφρύ, δερμάτινο, χειροποίητο ανδρικό ή γυναικείο υπόδημα, με ή χωρίς φούντα, το οποίο φορούσαν οι χωρικοί στην ηπειρωτική Ελλάδα, αλλά και σε άλλες ορεινές περιοχές των Βαλκανίων και της Τουρκίας μέχρι και τις αρχές του εικοστού αιώνα. Σήμερα φοριούνται στην Ελλάδα ως υποδήματα μαζί με τη φουστανέλα και με τη στολή των Ευζώνων.

 

Η αρχική τους ονομασία ήταν «πίγγες», ενώ η σημερινή λέξη που προσδιορίζει τα συγκεκριμένα υποδήματα πιστεύεται ότι προέρχεται από το τουρκικό «τσαρίκ» (carik). Στην Ιταλία υπάρχουν όμως μυτερά υποδήματα ονομαζόμενα «chiòchiera» («τσιότσιερα») ή «ciòcia», κάτι που επιτρέπει να υποθέσουμε την Ιταλική καταγωγή της ονομασίας. Κατασκευαζόταν από ακατέργαστο ή κατεργασμένο δέρμα από τέσσερα συνήθως τεμάχια, την «πατωσιά» (ή σόλα), τα δύο πλάγια και στην άκρη του τη «μύτη» σε διάφορες παραλλαγές, άλλοτε γυμνή και γυρισμένη προς τα πάνω είτε καλυμμένη με πλούσια, μάλλινη φούντα, η οποία ήταν συνήθως μαύρη για τους άνδρες και τις γυναίκες, είτε πολύχρωμη για τα παιδιά. Σύμφωνα με την ιστορία, υπάρχουν δυο εκδοχές για τη χρησιμότητά της. Η πρώτη είναι, ότι η φούντα χρησίμευε για την προστασία των Ελλήνων από τις άσχημες καιρικές συνθήκες. Η πλούσια φούντα είχε την ιδιότητα να απορροφά μεγάλη ποσότητα νερού από τις βροχές και να προστατεύει τα ακροδάχτυλα των ποδιών από το έντονο κρύο της εποχής εκείνης. Η δεύτερη εκδοχή και συνάμα η πιο επικρατέστερη ήταν το γεγονός, ότι μέσα στη φούντα μπορούσαν οι πολεμιστές να κρύβουν μικρά αιχμηρά αντικείμενα και με αυτόν τον τρόπο πολεμώντας σώμα με σώμα να αμύνονται.

 

Το δέρμα από το οποίο κατασκευάζονταν ήταν το λεγόμενο «τελατίνι» χρώματος ερυθρού. Τα τσαρούχια καθημερινής χρήσης ήταν απλά χωρίς στολίδια, ενώ τα πλουσιώτερα είχαν κορδόνια και πούλιες. Ως δέρμα, για να είναι ελαστικά και ανθεκτικά χρησιμοποιούσαν, κυρίως, το δέρμα μοσχαριού. Ο υποδηματοποιός, για να υλοποιήσει τη σόλα του τσαρουχιού «δούλευε» τέσσερα τεμάχια. Η δε «μύτη» του ήταν άλλοτε γυρισμένη προς τα επάνω και άλλοτε καλυμμένη με μάλλινη φούντα χρώματος μαύρου και βαθύ κόκκινου. Το πρώτο (μαύρο), το φορούσαν ως επί το πλείστον, όσοι φορούσαν και τη λεγόμενη «μπουραζάνα», ενώ σε αντίθεση το δεύτερο (βαθύ κόκκινο), όσοι φορούσαν τη «φουστανέλα».

 

Ο παπουτσής έφτιαχνε τσαρούχια και για τους άνδρες και για τις γυναίκες. Τα καθημερινά τσαρούχια, τα «ραφτά», συνήθως, ήταν απλά και λιτά, όπως απλή και λιτή ήταν η καθημερινότητα εκείνης της εποχής. Αντίθετα, υπήρχαν και τα «καρφωτά» τσαρούχια, τα επίσημα, τα καλά τους, που τα φορούσαν σε εκδηλώσεις χαράς, σε γιορτές και σε πανηγύρια.

 

Εκτός από τον παραπάνω τύπο υποδήματος, οι χωρικοί και ποιμένες πολλών περιοχών της ηπειρωτικής και νησιωτικής Ελλάδας κατασκευάζουν παρόμοια υποδήματα από ακατέργαστο δέρμα χοίρου καλούμενα "γουρουνοτσάρουχα" που θεωρούνται ως ελαφρά πέδιλα τα οποία και εξασφαλίζουν άνετο βάδισμα σε ανώμαλα εδάφη. Αυτά αποτελούνται από ενιαίο τεμάχιο που αναδιπλώνεται και συγκρατείται στο πόδι από ιμάντες από το ίδιο δέρμα.

 

Τα τσαρούχια που χρησιμοποιούνται στις μέρες μας στην Προεδρική Φρουρά, φέρουν επίσης στο κάτω μέρος τους περίπου 50 καρφιά το καθένα. Τα καρφιά αυτά είναι υπεύθυνα για τον χαρακτηριστικό ήχο που παράγουν τα τσαρούχια κατά τη διάρκεια ευζωνικών παρελάσεων. Ως συνεπακόλουθο, τα καρφιά αυτά αυξάνουν αρκετά το βάρος του τσαρουχιού, το οποίο μπορεί να φτάσει και τα τρία κιλά το καθένα.

Στη στρατιωτική ορολογία, το τσαρούχι που φέρουν οι εύζωνες (τσολιάδες) ονομάζεται «ταρρούχιον». Παρ' όλα αυτά είναι ευρέως γνωστό υπό τον όρο «τσαρούχι». Την εποχή που τα ευζωνικά τάγματα ήταν μάχιμα τμήματα του Ελληνικού Στρατού, στις φούντες ήταν τοποθετημένα αιχμηρά αντικείμενα τα οποία χρησιμοποιούνταν στις μάχες εκ του συστάδην.

 

Εκφράσεις

Τα τσαρούχια, αν και χρησιμοποιούνται σήμερα επίσημα (στην Ελλάδα) μόνο από την Προεδρική Φρουρά, ή ως τουριστικά αναμνηστικά είδη (σουβενίρ), έχουν πάρει ήδη τη θέση τους σε δημώδεις εκφράσεις όπως:

• «έγινε η γλώσσα μου τσαρούχι», κάτι που υποδηλώνει ότι η γλώσσα έγινε σκληρή σαν τσαρούχι σε περιπτώσεις δίψας,
• «μπήκε με τα τσαρούχια» σε προσωπικές επιτυχίες.
• «θα σας πάρουμε με τα τσαρούχια», θα σας νικήσουμε κατά κράτος.
• «κοιμάται με τα τσαρούχια», εκτός πραγματικότητας.
• «βγήκε με τα τσαρούχια», παμψηφεί.

 

Παροιμίες:

• «Μικρός διάβολος τρανά τσαρούχια», περιοχή Βοΐου.
• «Παστρική καλή Θοδώρα, το τσαρούχι μέσ' την πίτα», Αρκαδία
• «Ο χωριάτης κι αν πλουτίσει, το τσαρούχι δεν τ’ αφήνει»
• «Μη θέλοντας ο ζωγράφος, μα θέλοντας ο βλάχος φόρησ’ ο Χριστός τσαρούχια»

 

Επίσης, στην αργκό των ευζώνων η έκφραση «σπάω το τσαρούχι» σημαίνει χτυπάω δυνατά το πόδι μου στο έδαφος, κατά τη διάρκεια του ευζωνικού βηματισμού. Στους δημοτικούς χορούς, η έκφραση «λύγισε τσαρούχι» ή «κάνε τσαρούχι» σημαίνει να λυγίσει κανείς το πέλμα του ποδιού προς τα επάνω (κατά το χαρακτηριστικό σχήμα του τσαρουχιού). Τέλος, στη περίοδο του Ελληνοϊταλικού πολέμου του 1940 το τσαρούχι του Έλληνα τσολιά υπήρξε το πιο δημοφιλές θέμα τόσο στις γελοιογραφίες της εποχής και στις θεατρικές επιθεωρήσεις όσο και στα

 

Πηγή:

laografiko-perachoras.gr

el.m.wikipedia.org

Νοέμβριος: Γιατί ονομάζεται κρασομηνάς, Αρχαγγελίτης και Αγιομηνάς;

Νοέμβριος: Γιατί ονομάζεται κρασομηνάς, Αρχαγγελίτης και Αγιομηνάς;

Ο Νοέμβριος είναι ο ενδέκατος μήνας του Γρηγοριανού Ημερολογίου, με διάρκεια 30 ημερών. Η ονομασία του ετυμολογείται από τη λατινική λέξη November, η οποία προέρχεται από το αριθμητικό novem (εννέα), επειδή στο αρχαίο δεκάμηνο ρωμαϊκό ημερολόγιο ο Νοέμβριος ήταν ο ένατος κατά σειρά μήνας. Αργότερα, με την προσθήκη του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου, το ρωμαϊκό ημερολόγιο έγινε δωδεκάμηνο. Ο Νοέμβριος μετακινήθηκε στην ενδέκατη θέση, αλλά διατήρησε την παλιά του ονομασία.

Στην αρχαία Αθήνα ο Νοέμβριος ισοδυναμούσε με το δεύτερο δεκαπενθήμερο του μήνα Πυανοψιώνα και το πρώτο δεκαπενθήμερο του μήνα Μαιμακτηριώνα. Την περίοδο αυτή οι Αθηναίοι γιόρταζαν τα:

-Χαλκεία, κατά τα οποία οι σιδεράδες της πόλης τιμούσαν τον προστάτη Θεό τους Ήφαιστο.

-Μαιμακτήρια, για να τιμήσουν τον θεό των καιρικών συνθηκών, Δία τον Μαιμάκτη, δηλαδή τον θυελλώδη και να του ζητήσουν ήπιο καιρό, σε μια εποχή που το κρύο δυνάμωνε. Από το προσωνύμιο αυτό του Δία πήραν το όνομά τους, τόσο η γιορτή, όσο και ο μήνας.

Ονομασίες του Νοεμβρίου στο λαϊκό καλεντάρι:

-Σποριάς και Μεσοσπορίτης, λόγω της σποράς δημητριακών και οσπρίων.

-Βροχάρης για τις βροχές του.

-Ανακατωμένος, λόγω των ακατάστατων καιρικών συνθηκών.

-Κρασομηνάς, επειδή ανοίγονται τα βαρέλια με το καινούργιο κρασί (σε πολλά μέρη στις 3 Νοεμβρίου, εορτή της ανακομιδής των λειψάνων του Αγίου Γεωργίου).

-Αϊ Ταξιάρχης, Αρχαγγελίτης, Αρχαγγελιάτης, Αϊ Στράτης και Αϊ Στράτηγος, από την εορτή των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ στις 8 Νοεμβρίου.

-Αγιομηνάς, από την εορτή του Αγίου Μηνά (11 Νοεμβρίου). Την ημέρα αυτή οι γυναίκες δεν άνοιγαν ψαλίδι και οι άνδρες σουγιά, για να μην ανοίξει το στόμα του ο λύκος.

-Φιλιππιάτης, από την εορτή του Αγίου Φιλίππου (14 Νοεμβρίου).

-Αντριάς, από την εορτή του Αγίου Ανδρέα (30 Νοεμβρίου), επειδή πιστεύεται ότι το κρύο «αντρειεύει». Ο Άγιος Ανδρέας λέγεται και Τρυποτηγανάς, επειδή, όπως έλεγαν, τρυπούσε τα τηγάνια όσων δεν έκαναν τηγανίτες την ημέρα αυτή.

 

Από την εορτή του Αγίου Φιλίππου (14 Νοεμβρίου) έως τα Χριστούγεννα (25 Δεκεμβρίου) η Εκκλησία επιβάλλει την τήρηση νηστείας, το γνωστό Σαρανταήμερο, ενώ μία ακόμη γιορτή σηματοδοτεί εκκλησιαστικά τον Νοέμβριο: Τα Εισόδια της Θεοτόκου(21 Νοεμβρίου), που μας θυμίζουν την έλευση της νεαρής Μαρίας (μετέπειτα Θεοτόκου) στο Ναό και την αφιέρωσή της στο Θεό από τους γονείς της Ιωακείμ και Άννα. Την ημέρα αυτή οι γεωργοί συνήθιζαν να έχουν αργία και να τρώνε πολυσπόρια, ένα μείγμα από δημητριακά και όσπρια. Σημαντική εκκλησιαστική γιορτή είναι και του Αγίου Στυλιανού (26 Νοεμβρίου), προστάτη των μικρών παιδιών, τα οποία «στυλώνει».

Εορτολόγιο Νοεμβρίου:

1 Νοεμβρίου Ανάργυρος, Ανάργυρη, Αργύριος, Αργυρία, Δαμιανός, Δαμιανή, Κοσμάς, Κοσμία

2 Νοεμβρίου Ακίνδυνος, Ακίνδυνη, Αφθονία, Ελπιδοφόρος, Πήγασος

3 Νοεμβρίου Ακεψιμάς

4 Νοεμβρίου Ιωαννίκιος, Ιωαννίκη, Νίκανδρος, Νικάνδρα, Πορφύριος, Πορφυρία

5 Νοεμβρίου Γαλακτίων, Γαλακτία, Επιστήμη, Λίνος, Λίνα, Σιλβανός, Σιλβάνα, Σύλβια, Σύλβιος

6 Νοεμβρίου Λεονάρδος

8 Νοεμβρίου Άγγελος, Αγγελική, Γαβριήλ, Γαβριηλία, Γαβριέλα, Ελεημονήτρια, Ευταξία, Λεμονιά, Μεταξάς, Μεταξία, Μιχαήλ, Μηχαηλία, Μιχαέλα, Πανορμίτης, Πανορμίτα, Σεραφείμ, Σεραφειμία, Σταμάτιος, Σταματίνα, Σταματία, Στρατηγός, Στρατηγώ, Ταξιάρχης, Ταξιαρχία

9 Νοεμβρίου Νεκτάριος, Νεκταρία, Ονησιφόρος, Ονησιφόρα

10 Νοεμβρίου Αρσένιος, Αρσενία, Σωσίπατρος

11 Νοεμβρίου Βικέντιος, Βικεντία, Βίκτωρ, Βικτωρία, Δράκος, Δράκων, Μηνάς

12 Νοεμβρίου Νείλος

13 Νοεμβρίου Χρυσόστομος, Χρυσοστομία

14 Νοεμβρίου Φίλιππος, Φιλιππία

16 Νοεμβρίου Ιφιγένεια, Ματθαίος, Ματθίλδη

17 Νοεμβρίου Γεννάδιος

18 Νοεμβρίου Πλάτων

21 Νοεμβρίου Δέσποινα, Καισαριανή, Μαρία, Μαριέττα, Μαριανός, Μαριανή, Μάριος, Παναγιώτης, Παναγιώτα

22 Νοεμβρίου Βαλεριανός, Βαλεριανή, Βαλέριος, Βαλέρια, Κάλλιστος, Κικιλία, Φιλήμων

23 Νοεμβρίου Αμφιλόχιος, Αμφιλοχία

24 Νοεμβρίου Κλήμης, Κλημέντιος, Κλημεντία, Κλημεντίνη

25 Νοεμβρίου Αικατερίνη, Μερκούριος

26 Νοεμβρίου Νίκων, Στέργιος, Στεργία, Στεργιανός, Στεργιανή, Στυλιανός, Στυλιανή

28 Νοεμβρίου Ειρήναρχος

29 Νοεμβρίου Φαίδρα, Φαίδρος, Φιλούμενος, Φιλουμένη

30 Νοεμβρίου Ανδρέας, Ανδρεάνα, Φρουμέντιος

Παροιμίες για τον Νοέμβριο:

Νοέμβρη νόα κι έσπερνε, Δεκέμβρη ιδέ κι απόσπειρε, κι έμπα και στ’ αμπέλι σου καλονοικοκύρης μέσα.

Νοέμβρη οργώματα κι ελιές, δεν απολείπουν οι δουλειές.

Ο Νοέμβρης έκλεισε; Τα ζευγάρια είναι στο στάβλο.

Ο Νοέμβρης κι αν βροντά, το κρασάκι να ’ναι καλά!

Ο Νοέμβρης με βροχή, σκάβει, σπέρνει όλη τη γη.

Το Νοέμβρη κρύο κάνει κι η φωτιά θα μας ζεστάνει.

Το Νοέμβρη, το Δεκέμβρη, φύτευε καταβολάδες.

Πηγή : dogma.gr

Το «κακό μάτι» στην Ελλάδα και οι λαϊκές δοξασίες

Το «κακό μάτι» στην Ελλάδα και οι λαϊκές δοξασίες

Αν σας πιάσει ξαφνικά πονοκέφαλος, ζάλη, ναυτία, δύσπνοια, υπνηλία, χασμουρητό, δάκρυα, κρυάδες, ίλιγγος, κοκκινίσετε στο πρόσωπο, πάθετε τικ και θολώσει κάπως η σκέψη σας είναι βέβαιο ότι κάποιος γύρω σας θα αποφανθεί ότι σας έχουν ματιάσει. Τι κι αν το προηγούμενο βράδυ σας έπιασε καταιγίδα ενώ περπατούσατε στο δρόμο; Τι κι αν δεν σας έχει δει ψυχή από το πρωί ή μόλις έχετε σηκωθεί από το κρεβάτι; Αυτά δεν έχουν σημασία.

Με τον όρο «μάτιασμα» ή «κακό μάτι», αναφερόμαστε σε μια ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση, ότι ένας άνθρωπος μπορεί να επηρεαστεί αρνητικά από την «κακή ενέργεια», τη ζήλια, το θαυμασμό ή ακόμα και μια απλή ματιά, ενός άλλου! Τώρα, το αν υπάρχει ή όχι «κακό μάτι», αποτελεί μία άλλη συζήτηση. Το μάτιασμα, ως μαγνητική ενέργεια, πιάνει και εξ αποστάσεως. Επίσης, δεν είναι απαραίτητο να έχουν σκεφτεί κάτι κακό για σας. Μια σκέψη θαυμασμού, η ακούσια εικόνα σας στο μυαλό κάποιου, είναι αρκετή.

Η πίστη στο «κακό μάτι» έχει βαθιές ρίζες στην ελληνική παράδοση και σύμφωνα με αυτήν δεν ματιάζονται μόνο οι άνθρωποι, αλλά τα φυτά, τα ζώα, υλικά αντικείμενα ή και περιουσίες. Μια εύλογη ερώτηση που μας έρχεται αυτόματα και αυθόρμητα στο μυαλό μας όταν μιλάμε για κακό μάτι, είναι γιατί άλλοι άνθρωποι ματιάζονται, ενώ κάποιοι άλλοι δεν ματιάζονται. Αυτό σύμφωνα με τις περισσότερες γνώμες και απόψεις τον ανθρώπων που ασχολούνται με την αρνητική ενέργεια αλλά και το μάτιασμα και κατά επέκταση το ξεμάτιασμα είναι καθαρά θέμα ενεργειών.

Πιο συγκεκριμένα οι άνθρωποι που ματιάζονται πιο εύκολα είναι οι άνθρωποι που είναι δεκτικοί στην αρνητική ενέργεια δηλαδή οι άνθρωποι που δεν δρουν προληπτικά για το μάτιασμα, που δεν έχουν δουλέψει με την ενέργεια τους, δηλαδή οι άνθρωποι που δεν το περιμένουν. Πολλοί πιστεύουν ότι το κακό μάτι πηγαίνει σε ανθρώπους που έχουν αγνή ψυχή και ουδέτερη ενέργεια.

Bέβαια, αυτός ο κάποιος ή κάποια, σύμφωνα πάντα με την παράδοση, θα έχει ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Είναι όμως τόσα, χωρίς να πρέπει αναγκαστικά να ισχύουν πολλά μαζί, ώστε είναι αδύνατον να μη γνωρίζετε ένα πρόσωπο που θα πληροί κάποιες από τις ύποπτες προδιαγραφές.

Προσοχή λοιπόν κυρίως στις γυναίκες μεγάλης ηλικίας, στις άκληρες ή ανύπαντρες, σε εκείνες που έχουν μεγάλα δόντια και στήθη, σε όσους ή όσες απογαλακτίστηκαν πρόωρα, πάσχουν από στραβισμό, έχουν γαλάζια μάτια, πράσινα μάτια, μικρά ή μεγάλα μάτια, ή απλώς σκούρα μάτια αλλά με σμιχτά φρύδια.

Και να έχετε υπόψη σας ότι δεν ματιάζει μόνο το ένα μάτι, αλλά και τα δύο.

Στην περίπτωση, τώρα, που έχετε γεννηθεί Σάββατο, καλύτερα να τηλεφωνήσετε στο γιατρό σας, διότι, ως γνωστόν, οι Σαββατογεννημένοι δεν ματιάζονται. Θα σας τριγυρίζει κρύωμα. Όμως οι Σαββατογεννημένοι, όπως και οι γαλανομάτες, ματιάζουν. Γι’αυτό, αν ανήκετε σε αυτή την κατηγορία, κάθε φορά που κάνετε έστω και ένα καλοπροαίρετο σχόλιο, φτύστε, καλού κακού, μία ή τρεις φορές, πείτε «Φτου, σκόρδα!» ή «Να μη σε (τον/τη) βασκάνω».

Σε γενικές γραμμές, αυτός που βασκάνει ηθελημένα θεωρείται άτομο ζηλόφθονο, κακόβουλο, καταστροφικό, ένας μισάνθρωπος με ισχυρή θέληση, ικανός να επιβληθεί σε κάποιον που βρίσκεται σε άσχημη ψυχική, φυσική ή και πνευματική κατάσταση. «Σκάει βόδι με το μάτι του» ή «Σπάει καθρέφτη με το μάτι της», λένε οι ειδήμονες.

Όμως και το θύμα έχει την ευθύνη του. Αν είστε κάπως υπερόπτης, λίγο εγωπαθής, με την τάση να προβάλλετε τα επιτεύγματά σας υποτιμώντας τις προσπάθειες και τις καλές προθέσεις του πλησίον σας, έλκετε την αρνητικότητα. Και εφόσον δεν έρχεστε αντιμέτωποι με τα ελαττώματά σας για να γνωρίσετε τον εαυτό σας, να βελτιωθείτε και να ισχυροποιήσετε το χαρακτήρα σας, θα σας ματιάζουν συνεχώς. Άρα, τα θέλετε και τα παθαίνετε! Γίνετε λίγο πιο ταπεινοί!

Τρόποι για να απαλλαγείτε από το κακό μάτι:

1. Προσευχή για ξεμάτιασμα: Ένας πολύ καλός τρόπος να απαλλαγούμε από το κακό μάτι είναι να διαβάσουμε ή να πούμε μια προσευχή για ξεμάτιασμα ώστε να διώξουμε την αρνητική ενέργεια που μας έχει επηρεάσει σωματικά αλλά και ψυχολογικά. Πριν λοιπόν αρπάξτε το τηλέφωνο και αρχίσετε να αναζητείτε αυτόν που θα σας ξεματιάσει απλά διαβάστε μια προσευχή για ξεμάτιασμα. Σίγουρα θα ανακουφιστείτε και θα χαλαρώσετε άμεσα. Για να είστε προετοιμασμένες για την επόμενη φορά που θα σας βρει το κακό το μάτι απλά δράστε προληπτικά βάζοντας στην τσάντα σας μια προσευχή για ξεμάτιασμα.

2. Θαλασσινό αλάτι: Το θαλασσινό αλάτι διώχνει την αρνητική ενέργεια, την αρνητική διάθεση καθώς και τις αρνητικές δονήσεις που υπάρχουν στο περιβάλλον. Για να εφαρμόσετε το ξεμάτιασμα με θαλασσινό αλάτι, εάν είστε σπίτι απλά κάνετε μπάνιο προσθέτοντας θαλασσινό αλάτι στο νερό, ενώ εάν είστε εκτός σπιτιού και ξέρετε ότι είστε επιρρεπείς στο κακό μάτι φροντίστε να έχετε πάντα στην τσάντα σας θαλασσινό αλάτι το οποίο μπορείτε να βάλετε μέσα σε λίγο νερό και να το περάσετε σχηματίζοντας ένα σταυρό στο μέτωπό σας, στο δόξα πατρί που λέμε δηλαδή. Εάν δεν έχετε αυτή την δυνατότητα απλά τρίψτε λίγο αλάτι στους καρπούς των χεριών σας.

3. Χαλάρωση μυών. Εάν όταν ματιάζεστε έχετε έντονους πονοκεφάλους αλλά και μυϊκούς πόνους τότε πολύ απλά δοκιμάστε να αποσυμφορίσετε άμεσα αυτές τις περιοχές του σώματός σας με κάποιες απλές ασκήσεις χαλάρωσης. Μπορείτε να κουνήσετε κυκλικά το κεφάλι σας δεξιά και αριστερά για δέκα φορές σε κάθε πλευρά. Επίσης το μασάζ στο μέτωπο με κυκλικές κινήσεις είναι πολύ αποτελεσματικό καθώς και το έντονο τίναγμα τον άκρων του κορμιού μας δηλαδή των χεριών αλλά και των ποδιών μας.

4. Βαθιές αναπνοές. Όσο παράξενο και εάν σας ακούγεται οι βαθιές ανάσες αποτελούν έναν πολύ αποτελεσματικό τρόπο ξεματιάσματος αλλά και αποβολής της αρνητικής ενέργειας. Κάθε φορά λοιπόν που νιώθετε ότι έχετε κακό μάτι ή που τέλος πάντων νιώθετε συμπτώματα πνευματικής κόπωσης αλλά και δυσφορίας, επικεντρωθείτε στην αναπνοή σας. Αρχίστε να παίρνετε απλές ανάσες και σιγά σιγά αρχίστε να εμβαθύνετε γεμίζοντας με αέρα τον πνεύμονα αλλά και τον θώρακα ως την περιοχή κάτω από την κοιλιά. Όταν εκπνέετε αδειάστε όλο τον αέρα και κρατήστε την αναπνοή σας όσο περισσότερο μπορείτε. Επαναλάβετε τις ανάσες αυτές για όσο περισσότερο μπορείτε.

Τέλος, τα διάφορα φυλαχτά, μια σκελίδα σκόρδο διπλωμένη σε αλουμινόχαρτο για να μην μυρίζει καθώς και η ευχή της βασκανίας, είναι τρόποι οι οποίοι αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά το κακό μάτι. Βρείτε αυτό που σας ταιριάζει και αντιμετωπίστε μόνες σας τα άσχημα συμπτώματα.

Μέσα προφύλαξης σύμφωνα με τη λαϊκή πίστη:

Το μάτιασμα έχει διάφορες ονομασίες στην Ελλάδα, ανάλογα με την περιοχή. Λέγεται «αρμένιασμα» στη Θεσσαλία, «λάβωμα», «φιαρμός» ή «θιάρισμα» στην Κρήτη, «ματικό» στα Δωδεκάνησα, «αποσκασμός» στη Μάνη. Όπως και να το πείτε όμως, τα συμπτώματα είναι ίδια: Ο λαός λέει ότι «Το μάτι ξεριζώνει δέντρα και ραγίζει την πέτρα».

Ο βασκανηστής συνήθως άτομο προικισμένο με ισχυρή θέληση, μπορεί να επιβληθεί μόνον σε άτομα με ασθενή θέληση, σε άσχημη ψυχική κατάσταση, και γενικά πιο αδύναμα. Πιστεύεται ότι άτομα ηθικά, με υγιή ψυχική και πνευματική κατάσταση, που ζούνε έντιμα και σύμφωνα με τους φυσικούς νόμους, δύσκολα ματιάζονται. Βέβαια, ανέκαθεν πιστεύονταν ότι τα άτομα που μπορούσαν να ματιάσουν παρουσίαζαν κάποια συγκεκριμένα εξωτερικά χαρακτηριστικά π.χ. το πράσινο χρώμα των ματιών και γενικότερα τα ανοικτόχρωμα μάτια, τα μικρά μάτια ή τα σμιχτά φρύδια, ενώ θεωρούνταν ότι οι σαββατογεννημένοι δεν ματιάζονται.

Για να ξεφύγετε από το βάσκανο μάτι -το επαναλαμβάνουμε, σύμφωνα με τις λαϊκές δοξασίες- το ασφαλέστερο είναι να αποφύγετε τα συναπαντήματα με βάσκανους ανθρώπους. (Ματιάζουν αυτοί που έχουν σμιχτά φρύδια και ανοιχτά μάτια, και ότι αν κάποιος ή κάποια είναι γκαντέμης και έχει κακία μέσα του θα σε ματιάσει, δηλαδή θα σου μεταδώσει την αρνητίλα του ακόμα και τίμιο ξύλο να έχεις πάνω σου!)

Καθώς όμως αυτό φαίνεται δύσκολο, θα βοηθήσει αν κάνετε κάτι από τα εξής: Μπορείτε να φοράτε φυλαχτό με σκόρδο ή λιβάνι ή πυρίτιδα, να έχετε πάνω σας κομμάτι Τίμιου Ξύλου ή άγιου λείψανου, να φοράτε το βαφτιστικό σταυρό σας, ή Φανελάκι με φυλακτό από την Εκκλησία, μια μουντζούρα στον πισινό από στάχτη τζακιού ή κάρβουνο, ένα μικρό σταυρό από καλάμι στην τσέπη, ματόχαντρο, ένα γούρι με ρόδι, κάτι κόκκινο ή μια μπλε πέτρα, ακόμα να φοράτε και τα εσώρουχα, φανελάκι, κάλτσες από την ανάποδη πλευρά. Η προσοχή του κακοπροαίρετου βάσκανου πέφτει στο κόσμημα και όχι στο πρόσωπό σας, οπότε μάλλον τη γλιτώνετε. Γι’ αυτό το λόγο στολίζουν τόσο πολύ τα άλογα και τα γαϊδουράκια.

Άλλες λύσεις λιγότερο διακριτικές αν συναντήσετε ένα βάσκανο άνθρωπο είναι: Να φτύσετε τον κόρφο σας μία ή τρεις φορές, να φοράτε ανάποδα κάποιο ρούχο, για να βρει αναποδιά το «κακό μάτι», να βάλετε τον αντίχειρα ανάμεσα στο δείκτη και το μεσαίο δάχτυλο, να μουντζώσετε και με τα δύο χέρια, να τσιμπήσετε τα οπίσθιά σας ή του λέτε να φάει σκ….

Τη στιγμή που νομίζετε ότι σας ματιάζουν, μπορείτε επίσης: Να προσηλώσετε το βλέμμα σας στα νύχια σας, καθώς στο σημείο αυτό η βασκανία μεταδίδεται χωρίς κανέναν κίνδυνο για εσάς. Να μετακινηθείτε στη θέση σας, μεταφέροντας έτσι τη βασκανία σε άλλη κατεύθυνση. Εδώ ακριβώς έχει τη βάση της η λαϊκή προτροπή «Κουνήσου απ’ τη θέση σου» προς κάποιον ο οποίος αναφέρεται σε ένα δυσάρεστο γεγονός, όπως ο θάνατος.

Αν ντύνεστε νύφη και δεν θέλετε να σας ματιάσουν, βάλτε με το νυφικό σας το μαντίλι που φοράτε στο ζωνάρι σας, ή να κουβαλάτε πάνω σας ένα φυλαχτό για το μάτι, ένα δίχτυ για τύχη και ευτυχία ή ένα ψαλίδι για την αποφυγή της γλωσσοφαγιάς. Για το γαμπρό είναι πιο εύκολα τα πράγματα: Ας έχει στην τσέπη του μια κλειδωμένη κλειδαριά, ή ένα ψαλίδι, Λέγεται ότι κόβει τις κακιές γλώσσες. Επίσης συνηθίζεται να τοποθετείται βελόνα και κλωστή, για να ράψει τα στόματα των κακών «Εννέα βελόνια»: Τα έχει στην τσέπη του ο γαμπρός για να αποφύγει την γλωσσοφαγιά (Καραγκούνικος Γάμος).

Μετά το γάμο συνηθίζεται να σπάζεται ένα μπουκάλι με κρασί. Και αυτό γίνεται για την αποφυγή της βασκανίας. Θεωρείται ότι τυχόν φθόνος για το ζευγάρι μεταδίδεται στο σπασμένο μπουκάλι, κι έτσι ο γάμος θα είναι στέρεος.

Αν είστε έγκυος, καλό είναι να κρύψετε όσο γίνεται την εγκυμοσύνη, για να αποφύγετε τη βασκανία και να γεννήσετε ένα όμορφο μωρό. Στην περίπτωση που πρέπει να βγείτε από το σπίτι σας ενώ είστε έγκυος και κρατάτε την εγκυμοσύνη σας κρυφή από το φόβο της βασκανίας, βάλτε στα ρούχα σας, στο ύψος της μέσης, ένα κομμάτι ψωμί είτε λίγο λιβάνι ή λίγο σκόρδο.

Όταν θηλάζετε το μωρό σας πρέπει επίσης να παίρνετε προφυλάξεις: Αν είστε υποχρεωμένη να θηλάσετε μπροστά σε άλλους, σκεπάστε το βρέφος. Για κάποιο λόγο θεωρείται ότι το «κακό μάτι» κάνει το γάλα των ζώων και των ανθρώπων να χαλάει. Μάλιστα, ένας τρόπος να καταλάβετε αν τα πρόβατα είναι ματιασμένα είναι να δείτε ότι δεν πήζει το τυρί και δεν βγαίνει το βούτυρο.

Φορέστε στο βρέφος ματόχαντρο ή φυλαχτό με Τίμιο Ξύλο και λιβάνι ακόμα και μέσα στο σπίτι, αν πρέπει να το αλλάξετε ή να το κοιμήσετε παρουσία άλλων.

Όταν επαινούν το μωρό σας ή το κοιτούν επίμονα, πείτε: «Σκόρδα στα μάτια σου!» Αν τελικά διαπιστώσετε ότι, παρά τις προφυλάξεις, το μωρό έχει ματιαστεί, ξεματιάστε το με αλάτι ή με ψωμί.

Τα μεγαλύτερα παιδιά, οι λεχώνες και οι ενήλικοι προφυλάσσονται αποτελεσματικά με φυλαχτό (χαμαλί, αγκόλφι) φτιαγμένο ως εξής: Βάζετε σε ένα πανάκι λίγο λιβάνι, μία σκελίδα σκόρδο, ύψωμα (αντίδωρο) της Μεγάλης Πέμπτης, κάποιο χρυσαφικό και, αν έχετε, Τίμιο Ξύλο, το ράβετε και το έχετε πάντα πάνω σας.

Για άλλο ένα φυλαχτό που δρα αποτρεπτικά στο «κακό μάτι» αλλά και προς πάσα νόσο, πάρτε μια τριγωνική θήκη από ύφασμα ή μέταλλο, τοποθετήστε μέσα της ένα ξύλινο σταυρουδάκι και εκκλησιαστικές ευχές κατά της βασκανίας γραμμένες σε χαρτί τυλιγμένο σε κερί.

Συνηθίζεται να προσθέτετε επίσης και λίγο μοσχοθυμίαμα ή μοσχοκάρυδο, είτε καμφορά. Τα παιδιά επίσης απαλλάσσονται ή προλαβαίνουν τη βασκανία αν περάσουν τρεις φορές πάνω από φωτιά. Έτσι, κάθε κακή επίδραση εξαλείφεται. Το ίδιο γίνεται και στα βρέφη. Το βράδυ, αφού αλλάξετε το μωρό, περάστε το τρεις φορές πάνω από τη φωτιά στο τζάκι λέγοντας τρεις φορές: «Πίσω το κακό». Μετά βάλτε το να κοιμηθεί. Η φωτιά λέγεται ότι παίρνει το «κακό μάτι», αν έτυχε να βασκάνει κανείς το βρέφος στη διάρκεια της ημέρας.

Τα ζώα προφυλάσσονται με ματόχαντρο. Ειδικά τα πρόβατα και τα κατσίκια θα είναι ασφαλή από το «βάσκανο οφθαλμό» αν μέσα στο κουδουνάκι τους, που δεν θα έχει γλωσσίδι, βάλετε ένα κομμάτι ύψωμα (αντίδωρο), λίγο λιβάνι και μια σκελίδα σκόρδο.

Στην περίπτωση που τίποτα από τα παραπάνω δεν έχει πιάσει και κάποιος βασανίζεται πολύ από τη βασκανία, χάνει τα υπάρχοντά του, καταστρέφεται οικονομικά κ.λπ., μπορεί να προφυλαχτεί αν σχηματίσει στο μέτωπο ή στο μάγουλό του μελανή κηλίδα – προτιμότερο υλικό είναι η πυρίτιδα. Το σημάδι δηλώνει ότι το πρόσωπο αυτό έχει υποστεί τις συνέπειες του πονηρού οφθαλμού και πρέπει πλέον να μείνει ανεπηρέαστο από τη ζηλοφθονία. Η πυρίτιδα επιλέγεται γιατί συμβολίζεται μέσω αυτής η καύση της βασκανίας.

Το σκόρδο ή, ανάλογα με την περιοχή, το κρεμμύδι θεωρούνται κατεξοχήν προληπτικά μέσα για τη βασκανία, ιδίως όταν θέλετε να προφυλάξετε αντικείμενα που έχουν αξία για εσάς. Ίσως το ότι προκαλούν δάκρυα να αποτρέπει τα μάτια εκείνου που θέλει να βασκάνει από το να ρίξει το βλέμμα του εκεί ή να αντισταθμίζουν με τα δάκρυα την κακή επίδραση του πονηρού οφθαλμού.

Η αποτρεπτική φράση «Σκόρδο στα μάτια σου» προήλθε από αυτή την ιδιότητα. Αντίστοιχη είναι και η φράση «Στάχτη στα μάτια σου» ή απλώς «Στάχτη», καθώς η τέφρα, αν έρθει σε επαφή με τα μάτια, τυφλώνει.

Στη Σάλακο Ρόδου, όταν δουν ένα μωρό όμορφο για να το παινέσουν και να μην το ματιάξουν το αποκαλούν Σκορδαρά, ή Σκορδαρού, από το σκόρδο.

Επίσης, ένα σχοινί στο οποίο είναι κρεμασμένα διάφορα αντικείμενα, στα οποία τελικά θα πέσει το «κακό μάτι», προλαμβάνει τη βασκανία τραβώντας επάνω του το βλέμμα. Στο σχοινί μπορεί να κρέμονται: κεφάλι βοδιού, γαϊδουριού ή αλόγου, δόντια χοίρου, πόδια τυφλοπόντικα, τρυπημένο κουτάλι και παλιά παπούτσια.

Για να μην μπείτε στη διαδικασία να κρεμάσετε κάτι παρόμοιο στο σπίτι σας ή πάνω από το αγαπημένο σας έπιπλο, μπορείτε να περιβάλλετε το αντικείμενο που θέλετε να προστατεύσετε με δίχτυ. Το «κακό μάτι» δεν θα μπορέσει να το διαπεράσει.

Πάντως, φυλαχτά που φέρνουν ευημερία και ευτυχία σε ένα σπιτικό είναι, σύμφωνα με το θυμόσοφο λαό, το κοκαλάκι της νυχτερίδας, το φιδοπουκάμισο ή η προσωπίδα του παιδιού σας, αν είχε την τύχη να γεννηθεί έτσι.

Η λαϊκή παράδοση μας αναφέρει επίσης ότι υπάρχουν βασκανίες οι οποίες χρησιμοποιούνται δια την απαλλαγή από επιδημίες. Σε πολλά χωριά ακόμη και σήμερα όταν υπάρχει ένας άρρωστος, πρέπει να πάει σε ένα ρέμα χωρίς να τον δει κανένα μάτι, κρατώντας ένα μαντήλι καθαρό δικό του. Εκεί να πάρει δυο βάτους, να τους ενώσει και να περάσει από κάτω αφήνοντας πίσω και τα ρούχα του μαζί με το μαντήλι. Έτσι πιστεύεται ότι αφήνει πίσω και την αρρώστια του. Επίσης πίστευουν ότι το πρωί προτού λαλήσει κόκορας ο άρρωστος δεν πρέπει να περάσει από σταυροδρόμι γιατί έχουν ρίξει μάγια. Όταν ένα μωρό είναι άρρωστο, τότε «ρίχνουν τα κάρβουνα». Η μάνα με το μωρό και ένα ποτήρι αμίλητο νερό που παίρνουν από πηγάδι, και το πηγαίνουν με την «μάγισσα» και ρίχνουν αναμμένα κάρβουνα, ενώ κοιτάζουν το φεγγάρι (ή τον ήλιο) μέσα στο νερό. Εάν επιπλέουν τα κάρβουνα το παιδί θα γίνει καλά, εάν βουλιάξουν θα πεθάνει. Αυτό γίνεται 3 ημέρες. Το βράδυ πηγαίνει η μάνα σε σταυροδρόμι και ρίχνει τα σβησμένα κάρβουνα, χωρίς να την δει μάτι.


Πηγή: aegeanews.gr

Φωτογραφία:  cna.gr

Ο Ηπειρώτικος γάμος

Ο Ηπειρώτικος γάμος





Ο γάμος είχε ιδιαίτερη σημασία για τους Ηπειρώτες.

Η ηλικία των γυναικών που ήταν κατάλληλη για παντρειά ήταν συνήθως μετά το 15ο έτος της ηλικίας τους, αφού έχει ετοιμάσει την προίκα της, ενώ των αγοριών μετά την εκπλήρωση των στρατιωτικών υποχρεώσεών τους.

Τα περισσότερα συνοικέσια τελούνταν τις μέρες των πανηγυριών. Τα πολλά πανηγύρια που γίνονταν εξυπηρετούσαν και τη σκοπιμότητα αυτή, δηλαδή να δουν και να σχεδιάσουν τα πιθανά προξενιά.

Η επιδίωξη όλων ήταν οι μελλόνυμφοι να προέρχονται από το ίδιο χωριό. Κάποιος συγγενής της κοπέλας αναλάμβανε, εν αγνοία της, να μεταφέρει το μήνυμα σε κάποιον αντίστοιχο του γαμπρού. Αν απορρίπτονταν κρατιόνταν μυστικό για να μην εκτεθούν οι συγγενείς και η κοπέλα. Αν συμφωνούσαν το ανακοίνωναν στον άλλο υπεύθυνο του προξενιού και μετά το πληροφορούνταν οι μελλόνυμφοι και έπειτα το μάθαιναν και οι υπόλοιποι.

Στη συνέχεια συναντούνται οι γονείς και στενοί φίλοι των δύο μερών συνήθως στο σπίτι του γαμπρού για να συζητήσουν και να συμφωνήσουν το μέγεθος της προίκας. Πολύ παλιότερα, συνέτασσαν και το προικοσύμφωνο.

Μετά τον αρραβώνα και αφού τα είχαν συζητήσει στο προξενιό, συγγενείς του γαμπρού, πήγαιναν στης νύφης για να τα καταγράψουν τα συμφωνηθέντα σε χαρτί.

ΓΑΜΟΣ:
Προσκαλούσαν τον κόσμο προφορικά, δηλαδή δεν έκαναν προσκλήσεις. Πήγαινε ένας από σπίτι σε σπίτι και έκανε τη δουλειά αυτή .

ΠΕΜΠΤΗ- προίκα:
Την Πέμπτη οι φίλες της νύφης πήγαιναν σπίτι της. Έκαναν στοίβα το προικιό (σε «γίκο») δηλαδή διπλωμένα τα υφάσματα κλπ, το ένα πάνω στο άλλο. Κάτω - κάτω έβαζαν τα χοντρότερα και πιο πάνω τα λεπτότερα. Από πάνω γέμιζαν με μαξιλάρια, ενώ στο κάτω μέρος έβαζαν μαξιλάρια για άλλες χρήσεις που ήταν φτιαγμένα κεντημένα στον αργαλειό ή στο χέρι ή πλεχτά.

Στα κρεβάτια άπλωναν τα κεντήματα, τα σεντόνια, τις μαξιλαροθήκες, τις πετσέτες τις ποδιές κ.α. Τα φορέματα τα τοποθετούσαν κρεμαστά. Ετοίμαζαν και τις πλεχτές κάλτσες (Τσιουρέπια) που προορίζονταν για δώρα στο σόι του γαμπρού. Μπορεί να ήταν 80-100-120 ζευγάρια, αναλόγως του πόσο μεγάλο ήταν στο σόι του.

Στα χαρακτηριστικά των προκαθορισμένων διαδικασιών συγκαταλέγεται και «η κασέλα».

Η κασέλα είναι ένα ξύλινο μακρόστενο, παραλληλόγραμμο κιβώτιο, με κάλυμμα που ανοιγόκλεινε, στο οποίο φύλασσαν τακτοποιημένα ρούχα και υφάσματα. Οι συγγενείς του γαμπρού ανέκαθεν την έπαιρναν μαζί με τα προικιά από τη νύφη, ως σχεδόν το 1955. Στην πάνω δεξιά μεριά (της στενής πλευράς) είχε ένα παταράκι, σαν κουτάκι, 7-8 εκατοστών πλάτους και ύψους που λέγονταν «παράκλα» και από την αριστερή πλευρά, ένα σανιδάκι καρφωμένο για να στηρίζει το κάλυμμα της κασέλας όταν ήταν ανοιχτή. Όταν η κασέλα σταμάτησε να αποτελεί μέρος της προίκας, αντικαταστάθηκε από καλοφτιαγμένη ντουλάπα.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ
Την Παρασκευή έρχονταν οι συμπέθεροι (σόι του γαμπρού) για να πάρουν την προίκα. Αφού τα πήγαιναν στο σπίτι του γαμπρού, η μητέρα του έριχνε ρύζι και τα έκαναν πάλι στοίβα (γίκο). «Έστρωναν το κρεβάτι» και τακτοποιούσαν τα πράγματα στις θέσεις τους. Μόλις έστρωναν το κρεβάτι έριχναν πάνω ένα αγοράκι μικρό για να κάνει η νύφη αγόρι. Απαραίτητη όμως προϋπόθεση ήταν να πάρουν πρώτα το συμφωνηθέν χρηματικό ποσό. Αν αυτό δεν παραλαμβάνονταν, μπορεί να χαλούσε και ο γάμος.

ΣΑΒΒΑΤΟ - νύφη
Το βράδυ του Σαββάτου γίνονταν το γλέντι στην νύφη. Η οικογένεια του κάθε προσκεκλημένου έφερνε ένα «πόδι» κρέας πρόβειο (ένα τέταρτο του ζώου) και από ένα ταψί ψωμί. Μερικοί έφερναν και κρασί. Πριν έρθουν τα όργανα τραγουδούσαν με το στόμα οι άντρες και οι γυναίκες σε αντιφώνηση (μία φορά οι γυναίκες και μία οι άντρες). Τραγούδια καθιστικά περισσότερο. Όταν έλεγαν χορευτικό τραγούδι, το χόρευαν. Μετά έρχονταν τα όργανα. Έμπαιναν στο χορό ανά παρέες, συνήθως ανά οικογένειες. Άντρες και γυναίκες μαζί (πιο ελεύθερα όχι όπως στο πανηγύρι στον προκαθορισμένο διπλοκάγγελο ή τριπλοκάγγελο χορό). Ένας είχε την ευθύνη για να κρατά και να δίνει τη σειρά για το χορό. Άλλος ήταν υπεύθυνος για το φαγητό και λέγονταν κελαρτζής. Έκοβε το κρέας που έφερναν οι καλεσμένοι σε μερίδες και το τσιγάριζαν στο ταψί. Μετά έφτιαχναν το γνωστό γιαχνί.

Πριν το φαγητό έρχονταν το συμπεθεριό (συγγενείς του γαμπρού) αποτελούμενο από 10-15 περίπου άτομα. Έστρωναν το τραπέζι και αφού τελείωναν το φαγητό τραγουδούσαν το τραγούδι «Σε τούτη τάβλα που ήμαστε» σε δύο παρέες, μία φορά η μία και μία φορά η άλλη. Το φαγητό το τοποθετούσαν 2 άτομα στα πιάτα. Πρώτα σερβίρονταν το ρύζι. Νέα παιδιά (5-6 άτομα) που φορούσαν καρό ασπροκόκκινη ποδιά (και λιγότερο μπλε άσπρο), κάθονταν στη σειρά και ο ένας έδινε στον άλλο το πιάτο, ώσπου να φτάσει στο τραπέζι. Εκεί κάποιος μεγαλύτερος είχε την ευθύνη σε ποιόν θα δοθεί, αναλόγως τη σειρά. Μόλις τελείωνε το πρώτο πιάτο, μάζευαν τα σκεύη και τα έπλεναν ώστε να χρησιμοποιηθούν στο δεύτερο πιάτο. Το ίδιο και στο τρίτο. Στο τέλος, στο τέταρτο, σερβίρονταν το κρέας. Έπιναν και κρασί ή ούζο. Χαρακτηριστικά ο κελαρτζής έλεγε ότι «δεν φτάνει το ένα, δεν φτάνει το άλλο», για να μην μεθύσουν.

ΚΥΡΙΑΚΗ- ο γάμος
Ο γάμος γινόταν συνήθως μετά το μεσημεριανό, νωρίς το απόγευμα. Ένας λόγος ήταν ότι μετά θα γίνονταν τραπέζι στους προσκεκλημένους.

Υπήρχαν οι περιπτώσεις που γίνονταν στέφανα και στο σπίτι. Αν ο γαμπρός ήταν από μακριά τα στέφανα γίνονταν στο μέρος της νύφης.

Το πρωί της Κυριακής ετοιμάζονταν φαγητά για το μεσημέρι. Συνήθως ετοίμαζαν το παραδοσιακό γιαχνί και κρέας με ρύζι. Μετά τα όργανα πήγαιναν στο γαμπρό. Όλο μαζί το συμπεθεριό (του γαμπρού) με τα όργανα πήγαιναν στο νουνό για να τον πάρουν.

Όταν ντύνονταν η νύφη, πιο παλιά, κρατούσε στην ποδιά της ασημένιο δίσκο. Ο πατέρας έριχνε στο κεφάλι της σταυρωτά λίγο κρασί. Μετά οι υπόλοιποι σταύρωναν με κέρματα το κεφάλι της και τα έριχναν στο δίσκο. Έλεγαν και το τραγούδι, «ευχήσου με μανούλα μου τώρα στο στόλισμά μου». Παλιά οι νύφες φορούσαν φορέματα κόκκινα ή μπλε. Όταν ήταν κόκκινο το φόρεμα φορούσε μπλε ποδιά κεντημένη με δαντέλα γύρω-γύρω και όταν ήταν μπλε το φόρεμα ήταν κόκκινη η ποδιά. Στην αριστερή πλευρά, 7-8 πόντους κάτω από τη μέση, καρφίτσωναν ένα τριγωνικά διπλωμένο μαντήλι. Το κρατούσε η νύφη ακουμπώντας το με τα δάχτυλα στην πάνω μεριά του. Στο κεφάλι φορούσαν Γιαννιώτικο μαντήλι μαύρο με «κλάρα», δεμένο «πεταλούδα». Το στερέωναν με καρφίτσες που είχαν μαύρο «κεφαλάκι». Φυσικά η νύφη είχε κοτσίδες μέχρι τη μέση και πιο κάτω. Στα πόδια φορούσαν κάλτσες αγοραστές και παπούτσια, άλλες με λουράκι και άλλες γόβα.

Στα μετέπειτα χρόνια, οι νύφες φορούσαν άσπρο φόρεμα, πέπλο, κραγιόν και τα μακριά μαλλιά που δεν τα είχαν κόψει ακόμα, τα μάζευαν μπούκλες γύρω στο δάχτυλο και τα έπιαναν με τσιμπιδάκι. Η νύφη τα βλέφαρα δεν τα σήκωνε και κοιτούσε όλο κάτω.

Στο γάμο, ο βλάμης ήταν μεταξύ των πρώτων παρευρισκομένων. Σε χωριά της Ηπείρου ο βλάμης πήγαινε στο σπίτι του γαμπρού με τη συνοδεία των οργάνων που έστελνε ο γαμπρός. Σε όλη τη διάρκεια του γάμου ο βλάμης μαζί με το νουνό ήταν κοντά στο γαμπρό.

Ο γαμπρός φορούσε κοστούμι μπλε, ριγέ πουκάμισο και σκαρπίνια παπούτσια (παλιότερα δεν φορούσαν γραβάτα, η οποία προστέθηκε αργότερα).

Ένα αγοράκι 10-15 χρονών περίπου είχε ένα ασημένιο δίσκο στο κεφάλι και το κρατούσε με τα χέρια. Μέσα είχε τα στέφανα μέσα σε ρύζι και κουφέτα και ότι άλλο χρειάζονταν. Από πάνω ήταν σκεπασμένο με φανταχτερό πανί. Ο κόσμος που ήταν προσκεκλημένος στο γάμο (ψίκι) μαζί με το βλάμη και το γαμπρό ξεκινούσαν για το σπίτι της νύφης. Τα όργανα τραγουδούσαν στο δρόμο διάφορα τραγούδια. Όταν έφταναν στη νύφη έλεγαν το «Ξύπνα περδικ(λ)ομάτα μου κι ήρθα στο μαχαλά σου». Ο «Βλάμης» που ήταν φίλος του γαμπρού φορούσε στη νύφη τα παπούτσια τα νυφιάτικα που ήταν όμως δώρο του γαμπρού. Μετά πιάνοντας αγκαζέ τη νύφη από τη μία μεριά ο πατέρας και από την άλλη η μάνα έβγαιναν έξω από την πόρτα. Τότε γυρνούσε η νύφη προς την πόρτα και προσκυνούσε 3 φορές (έσκυβε λίγο). Η μάνα της έριχνε ρύζι και κουφέτα που είχε σ΄ ένα πιάτο και το έσπαγε στο έδαφος. Μετά την έπιαναν πάλι αγκαζέ 2 νέα άτομα, τα αδέλφια αν είχε ή στενός συγγενής. Τα όργανα έλεγαν το (αφήνω γεια μανούλα μου). Πολλοί έκλαιγαν γιατί έφευγε η νύφη από τους δικούς της. Όταν έφταναν στην εκκλησία την έπιαναν από δεξιά αγκαζέ ο γαμπρός και αριστερά ο νουνός. Αφού γίνονταν τα στέφανα ξεκινούσαν για το σπίτι του γαμπρού. Τα όργανα, τα νιόγαμπρα και όλοι οι συμπέθεροι.

Όταν έφταναν τα όργανα στο καινούριο σπίτι (του γαμπρού) έλεγαν το «έβγα κυρά-κυρά και πεθερά για να δεχτείς την πέρδικα». Έβγαινε η πεθερά με ένα πιάτο που περιείχε ρύζι και κουφέτα, τα οποία έριχνε πάνω στα νιόγαμπρα. Η νύφη με το τακούνι έσπαγε το πιάτο και μετά έμπαινε μέσα. Μετά έβαζαν τη νύφη στο χορό, σε διπλή σειρά με μέσα τις γυναίκες και έξω τους άντρες, ο γαμπρός χόρευε και κρατούσε για χορό όλους του άντρες και ανάλογα η νύφη τις γυναίκες. Κατόπιν οι συγγενείς της νύφης έφευγαν, για να γυρίσουν το βράδυ να συμμετάσχουν στη «χαρά». Όποιος είχε την οικονομική άνεση κρατούσε τα όργανα και για το βράδυ. Όπως γίνονταν το γλέντι στη νύφη το Σάββατο το βράδυ τα ίδια γίνονταν και στο γαμπρό την Κυριακή το βράδυ.

Πρέπει να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια του γλεντιού δίπλα από τη νύφη κάθονταν πάντα μια γυναίκα, που μπορεί να ήταν η αδερφή της (αν είχε) ή κάποια ξαδέρφη της.

Τα πιο πολλά δώρα του γάμου ήταν χαλκώματα. Ταψί, κατσαρόλα, νταβάς, σουρωτήρι, γκιούμι (σκεύος με χερούλι με κάλυμμα για νερό), κανάτα και γυαλικά.

Στους αυστηρά προβλεπόμενους άγραφους κανόνες, ιδίως σε ότι αφορούσε, στη νύφη περιλαμβάνονταν και ο τρόπος που εκφωνούσε τους καινούριους συγγενείς «Πατέρα» τον πεθερό, «μάνα» τη πεθερά, «αφέντη» όλους τους άρρενες, «κυρά» όλες τις γυναίκες. Απαντούσε πάντα με το «όρσε» (ορίστε) όταν την καλούσαν και απαγορεύονταν να περάσει μπροστά από τους καθιστούς άντρες.

Πηγή: ipirotikos.gr

Άγιος Δημήτριος-26 Οκτωβρίου: Έθιμα και παραδόσεις της γιορτής

Άγιος Δημήτριος-26 Οκτωβρίου: Έθιμα και παραδόσεις της γιορτής

 

 

Άγιος Δημήτριος: Ο εορτασμός της μνήμης του Αγίου από τους Θεσσαλονικείς, ήταν πάντοτε πάνδημος, λαμπρός και η συμμετοχή του λαού και του κλήρου, προσέδιδε ακόμη μεγαλύτερη λαμπρότητα. Οι εκδηλώσεις παλιότερα άρχιζαν έξι ημέρες πριν από τη γιορτή και τελείωναν οκτώ ημέρες μετά τη γιορτή, γύρω στις 3 Νοεμβρίου.

 

Κατά την περίοδο του 14ου αιώνα, το λαμπρό αυτό εορταστικό πανηγύρι κρατούσε περίπου ένα μήνα. Στην πόλη της Θεσσαλονίκης, με την ευκαιρία του εορτασμού του Αγίου, διοργανώνονταν τα γνωστά ΔΗΜΗΤΡΙΑ, που ήταν μια μεγάλη εμποροπανήγυρη, όπου έρχονταν πωλητές και αγοραστές προϊόντων, από την Ευρώπη, Αίγυπτο, Αραβία, Λιβύη και από πολλά άλλα μέρη.

 

Τις πληροφορίες αυτές για την εμποροπανήγυρη αυτή μας τις δίνουν, ο Γρηγοράς, ο Καβάσιλας, και ο Αρμενόπουλος, οι οποίοι χαρακτηρίζουν την εορτή του Αγίου, ως ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ. Στη γιορτή του Αγίου, έρχονταν και αρκετοί σοφοί, διανοούμενοι και καλλιτέχνες, με αποτέλεσμα η πόλη της Θεσσαλονίκης, να θεωρείται ως πόλη ένδοξη και προγονική.

 

Ο ΄Αγιος Δημήτριος, επηρέασε και τη χριστιανική ζωγραφική, η οποία τον απεικόνισε με παραστάσεις της ζωής, με θαύματα και με άλλες αξιόλογες ιερές πράξεις. Αξιόλογη είναι η εικόνα του έφιππου Δημητρίου, η οποία πλουτίζεται διά μέσου των αιώνων και δημιουργούνται έτσι νέες εικονογραφικές παραλλαγές του εικονογραφικού αυτού τύπου. Μια άλλη σημαντική απεικόνιση είναι αυτή που δείχνει τον Αγιο δεόμενο ανάμεσα σε παιδιά, σε κτήτορες, με λευκά ενδύματα, του υπάτου, με στρατιωτική εξάρτυση, έφιππος, με ξίφος και σιδηρά πανοπλία.

 

Έθιμα και παραδόσεις

Ο Αγιος Δημήτριος, είναι κατεξοχήν Αγιος των γεωργών και τσοπάνηδων και χαρακτηρίζεται ως φθινοπωρινός Άγιος, όπως και ο Αγιος Γεώργιος, ως Αγιος της Άνοιξης. Οι κτηνοτρόφοι τον χαρακτηρίζουν, ως προβατάρη Αγιο; αφού για τους τσοπάνηδες είναι η ημέρα της εορτής του, ορόσημο, για τις κτηνοτροφικές ασχολίες τους. Παλαιότερα την ημέρα αυτή οι τσελιγκάδες, ταίριαζαν τους βοσκούς των κοπαδιών τους, με συμφωνία, η οποία κρατούσε μέχρι την εορτή του Αγίου Γεωργίου.

 

Επίσης την ημέρα στα αγροτικά και κτηνοτροφικά χωριά, συμφωνούσαν οι κάτοικοι για το ταίριασμα του αγελαδάρη, ο οποίος φύλαγε τις αγελάδες του χωριού, ύστερα από σχετική συμφωνία. Οι γεωργοί, την ημέρα αυτή ξεχώριζαν τον σπόρο για τη νέα σπορά και τον ράντιζαν με μύρο της εκκλησίας. Εξάλλου, οι αμπελουργοί, άνοιγαν την ημέρα του Αγίου και τα πρώτα γιοματάρια, βαρέλια κρασιών.

 

Σε πολλά μέρη της πατρίδας μας, την ημέρα της εορτής του Αγίου, υπήρχε το έθιμο του κουρμπανιού. Μετέφεραν στον ναό του Αγίου έναν ταύρο, τον οποίο έσφαζαν και στη συνέχεια τον μαγείρευαν με ρύζι και έδιναν φαγητό σε όλους τους πιστούς.

 

Στη περιοχή της Χαλκιδικής, έσφαζαν τράγο, τον μαγείρευαν με φασόλια και τα μοίραζαν σε όλους τους κατοίκους και στη συνέχεια ακολουθούσε ομαδικό γλέντι, με άφθονο κρασί .Έτσι, τιμούσαν παλιότερα οι πιστοί χριστιανοί, την εορτή του Αγίου Δημητρίου, ο οποίος προστάτευε και προστατεύει πάντα τους πιστούς χριστιανούς.

 

Πηγή: ekklisiaonline.gr

Οκτώβριος: όνομα, συνήθειες, παραδόσεις, λαϊκή σοφία

Οκτώβριος: όνομα, συνήθειες, παραδόσεις, λαϊκή σοφία

 

Ο Οκτώβριος ή Οκτώβρης είναι ο δεύτερος μήνας του φθινοπώρου και δέκατος όλου του χρόνου στο Ιουλιανό και το Γρηγοριανό ημερολόγιο. Είναι ένας από τους 7 μήνες που έχουν 31 μέρες (Ιανουάριος, Μάρτιος, Μάιος, Ιούλιος, Αύγουστος, Δεκέμβριος οι άλλοι).

 

Από που πήρε το όνομά του: Η ονομασία του προέρχεται από το λατινικό October, -bris. Octo είναι το οκτώ και ottavo ο έβδομος. Αυτό το otto τροφοδότησε και όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες (otto στα ιταλικά, ocho στα ισπανικά, eight στα αγγλικά,  acht στα γερμανικά κ.ο.κ). Οι Ρωμαίοι τον ονόμαζαν και Sementilius (semen = σπόρος), από την σπορά, βασική ασχολία της εποχής.

 

Γιατί ονομάστηκε «όγδοος» αφού είναι ο δέκατος;
Στο ρωμαϊκό ημερολόγιο πρωτοχρονιά ήταν η 1^η Μαρτίου, έτσι ο Οκτώβριος ήταν ο όγδοος μήνας του έτους. Το 153 π.Χ. η Σύγκλητος καθιέρωσε ως πρώτο μήνα τον Ιανουάριο και έτσι ο Οκτώβριος έγινε ο δέκατος μήνας ενώ το 46. π.Χ. καθιερώθηκε το νέο Ιουλιανό ημερολόγιο από τον Ιούλιο Καίσαρα όπου οι Σεπτέμβριος, Οκτώβριος, Νοέμβριος, Δεκέμβριος διατήρησαν τα ονόματά τους παρά την αλλαγή σειράς τους (ένατος, δέκατος, ενδέκατος, δωδέκατος).

 

Πως αλλιώς λέγεται:
Οχτώβρης, Αηδημητριά​της από τη μεγάλη γιορτή του Αγίου Δημητρίου που αποτελεί το ορόσημο του χειμώνα.
Σπαρτής ή Σπαρτάς ή Σποριάς γιατί σπέρνουμε πολλά στις μέρες του και είναι η βασική γεωργική ασχολία.
Παχνιστής γιατί καλύπτονται από πάχνη οι αγροί
Μπρουμάρης​ δηλαδή ομιχλώδης και σκοτεινός.
Τρυγομηνάς (από τον τρύγο) τον ονομάζουν οι Έλληνες του Πόντου, αν και έτσι είναι γενικώς γνωστός ο Σεπτέμβριος και όχι ο Οκτώβριος.
Νειαστής (αρχ.): με πολλά οργώματα (νεάω = οργώνω χέρσα γη).

 

Χριστιανική Παράδοση: η χριστιανική παράδοση είναι άμεσα συνδεδεμένη με την γιορτή του Αγίου Δημητρίου στις 26 του μήνα, μεγάλου αγίου της Ορθόδοξης και Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και πολιούχου της Θεσσαλονίκης. Η γιορτή του Αγίου Δημητρίου με εκείνη του Αγίου Γεωργίου χώριζαν το γεωργικό έτος σε δύο εξάμηνα (τέταρτος, δέκατος μήνας) και πραγματικά σήμαιναν την έλευση του χειμώνα.

 

Με ποιες συνήθειες/φαινόμενα συνδέεται:
Τα πρωτοβρόχια: οι πρώτες αξιοσημείωτες βροχές που τόσο τις έχει ανάγκη το χώμα, τα φυτά, όλα.
Τα σύννεφα πυκνώνουν, τα φύλλα αρχίζουν να πέφτουν, η φύση ξεκινά να χάνει πολύ από το πράσινο χρώμα της, ο ήλιος μικραίνει.
3 Οκτωβρίου: Διονυσίου του Αρεοπαγίτη, πολιούχου Αθηνών.
18 Οκτωβρίου: του Ευαγγελιστή Λουκά.
26 Οκτωβρίου: του Αγίου Δημητρίου, γιορτή που έδωσε τα προσωνύμια «Αι-Δημητριάτης» και «Αι-Δημήτρης» στον μήνα.

Φρούτα και λαχανικά: Ακτινίδια, αχλάδια, λεμόνια, μήλα, ρόδι, σταφύλια, φραγκόσυκα, ροδάκινα, κουνουπίδι, καρότα, κολοκύθια, ραδίκια, κρεμμύδι, λάχανο, μαρούλια, μελιτζάνες, ντομάτες, πατάτες, παντζάρια, πιπεριές, σέλινο, σπανάκι, φασολάκια.
Μαζεύουμε: σπανάκι, κουνουπίδια, λάχανα
Φυτεύουμε: σέλινα, πράσα, μαϊντανό, κρεμμύδια, κουκιά, σκόρδα.
Ανθίζουν: Είναι η εποχή που πρωτανθίζουν τα κυκλάμινα και τα αϊδημητριάτικα. «Κυκλάμινο, κυκλάμινο, στου βράχου τη σχισμάδα που βρήκες χρώματα κι ανθείς, που μίσχο και σαλεύεις;» (Γιάννης Ρίτσος)

 

Παροιμίες:
Όποιος σπέρνει τον Οκτώβρη, έχει οκτώ σειρές στ’ αλώνι ή Οκτώβρης και δεν έσπειρες οκτώ σωρούς δεν έκανες.
Οκτώβρη και δεν έσπειρες καρπό πολύ δεν παίρνεις.
Οκτώβρης και δεν έσπειρες, σιτάρι λίγο θα ‘χεις.
Οκτώβρη και δεν έσπειρες λίγο ψωμί θα πάρεις.
Οκτώβρη και δεν έσπειρες, οκτώ σακιά δε γέμισες.
Οκτώβρη και δεν έσπειρες, τρία καλά δεν έκαμες.
Οκτώβρης βροχερός, Οκτώβρης καρπερός.
Τον Σεπτέμβρη τα σταφύλια, τον Οκτώβρη τα κουδούνια.
Άη Δημητράκη μου, μικρό καλοκαιράκι μου.
Αν δε χορτάσει ο Οκτώβριος τη γη, πούλησε τα βόδια σου και αγόρασε σιτάρι.
Άσπορος μη μείνεις, άθερος δε μένεις.
Οκτώβρης-Οκτωβροχάκης το μικρό καλοκαιράκι.
Τ’ άη – Δημητριού, τι είσαι ‘σύ και τι ‘μαι εγώ λέει το νιο κρασί στο παλιό.
Τ’ Άη Λουκά σπείρε τα κουκιά.
Τα σταφύλια τρυγημένα και τα σκόρδα φυτεμένα.

 

Αργίες: 28 Οκτωβρίου, γιορτή του ΟΧΙ

 

Πηγή: elniplex.com

Λαζώτης: Ο κρητικός χορός που έρχεται από τον Πόντο

Λαζώτης: Ο κρητικός χορός που έρχεται από τον Πόντο – Η ξεχασμένη ιστορία του και η ανάγκη να αποκατασταθεί η αυθεντική του μορφή!

 

Ανάμεσα στους παραδοσιακούς χορούς της Κρήτης υπάρχει ένας που σήμερα ελάχιστοι γνωρίζουν και ακόμη λιγότεροι χορεύουν. Ο Λαζώτης, γνωστός σε ορισμένες περιοχές και ως Λαζός ή Λαζιώτικος, αποτελεί ένα από τα πιο ιδιαίτερα και λιγότερο μελετημένα κομμάτια της κρητικής  μουσικής και χορευτικής παράδοσης.

 

Αν και τα τελευταία χρόνια χαρακτηρίζεται συχνά ως «ξεχασμένος» χορός, οι μαρτυρίες ανθρώπων που τον έζησαν αποδεικνύουν ότι μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος των τοπικών γλεντιών σε αρκετές περιοχές του Ρεθύμνου και της Μεσαράς.

 

Το σημαντικότερο όμως είναι πως ο Λαζώτης ήταν ανέκαθεν μικτός  χορός. Άνδρες και γυναίκες συμμετείχαν μαζί στον ίδιο κύκλο, όπως συνέβαινε και με πολλούς ακόμη παραδοσιακούς κρητικούς χορούς. Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνεται τόσο από τις μαρτυρίες των παλαιότερων όσο και από τις ιστορικές καταγραφές που έχουν διασωθεί.

 

Ο Λαζώτης χορευόταν κυρίως στις επαρχίες Αμαρίου και Αγίου Βασιλείου, ενώ καταγράφεται επίσης στην επαρχία Ρεθύμνου, στα Χάρκια και στην Αρκούδαινα (σήμερα Αρχοντική), καθώς και στην επαρχία Μυλοποτάμου, στους Έρφους, την Αλφά και τον Αΐμονα. Παράλληλα ήταν γνωστός και στη Μεσαρά, γεγονός που δείχνει ότι η διάδοσή του ήταν πολύ ευρύτερη απ’ όσο πιστεύεται σήμερα.

 

Η αυθεντική μορφή του αποτελείται από οκτώ βήματα, με χαρακτηριστικό λύγισμα του γονάτου στο τέταρτο και στο έβδομο βήμα, το οποίο συνοδεύεται από μια ήπια και συμμετρική κίνηση του κορμού. Πρόκειται για έναν λιτό, σοβαρό και μερακλίδικο χορό, χωρίς περιττές κινήσεις και χορογραφικές παρεμβάσεις, όπως ακριβώς τον παρέλαβαν οι νεότεροι από τους παλαιότερους χορευτές των χωριών.

 

Οι καταγραφές που τον διέσωσαν

Η διάσωση του Λαζώτη οφείλεται σε λίγες, αλλά ιδιαίτερα πολύτιμες καταγραφές.

Ο Θανάσης Σκορδαλός συμπεριέλαβε τον χορό στον δίσκο «Αθανάσιος Σκορδαλός» (Fidelity, 1973) με τον τίτλο «Με το Λαζιώτικο Χορό χορεύεις κοπελλιά μου». Έναν χρόνο αργότερα, ο Κώστας Μουντάκης ηχογράφησε τον ίδιο σκοπό με τον τίτλο «Κάνε με κυρά γαμπρό», ο οποίος κυκλοφόρησε αργότερα στον δίσκο «Ξεφάντωμα».

 

Ακόμη σημαντικότερη είναι μια σπάνια βιντεοσκοπημένη καταγραφή από τα Χάρκια Ρεθύμνου. Ο Αντώνης Τζανιδάκης, ο Στέλιος Γεωργιουδάκης και η σύζυγός του Άννα, δάσκαλοι του Λυκείου των Ελληνίδων Ρεθύμνου, επισκέπτονται αρχές της δεκαετίας του 1980 το χωριό και καταγράφουν κατοίκους να χορεύουν τον Λαζώτη υπό τους ήχους της λύρας του αείμνηστου Στέλιου Διαμαντή (Διαμαντοστελή).

 

Το συγκεκριμένο βίντεο αποτελεί ίσως το σημαντικότερο οπτικό τεκμήριο του χορού, καθώς αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο χορευόταν από ανθρώπους που τον γνώριζαν βιωματικά και τον διατηρούσαν ως ζωντανό στοιχείο της τοπικής παράδοσης.

 

https://www.youtube.com/watch?v=CQtt2iTWg-s&t=193s

 

 

Η μελωδία που οδηγεί στον Πόντο

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο του Λαζώτη δεν είναι μόνο ο τρόπος που χορεύεται, αλλά και η ίδια η μουσική του.

 

Η μελωδία του ταυτίζεται ουσιαστικά με τον ποντιακό σκοπό «Μητερίτσα», μια ομοιότητα που δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί τυχαία. Η μουσική συγγένεια είναι τόσο έντονη ώστε γεννά εύλογα ερωτήματα για τη διαδρομή του σκοπού μέχρι την Κρήτη.

 

Αν και μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν ιστορικές πηγές που να τεκμηριώνουν με βεβαιότητα πώς έφτασε η συγκεκριμένη μελωδία στην Κρήτη, είναι πιθανό να μεταφέρθηκε μέσα από τις επαφές Κρητικών και Ποντίων. Μάλιστα, έχει διατυπωθεί και η θεωρία ότι ο χορός συνδέεται με τους Λαζούς που, σύμφωνα με την παράδοση, εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη μετά την απελευθέρωσή της από τον Νικηφόρο Φωκά, χωρίς όμως η άποψη αυτή να μπορεί να επιβεβαιωθεί ιστορικά.

 

Με το πέρασμα των χρόνων η μελωδία ενσωματώθηκε στην κρητική μουσική παράδοση και προσαρμόστηκε στα τοπικά χορευτικά πρότυπα, δημιουργώντας έναν χορό με ξεχωριστή ταυτότητα.

 

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, παρατηρείται ένα φαινόμενο που αλλοιώνει την ιστορική φυσιογνωμία του Λαζώτη.

 

Δεκάδες χορευτικοί σύλλογοι και ομάδες παρουσιάζουν τον Λαζώτη αποκλειστικά ως γυναικείο χορό, με αποτέλεσμα αυτή η λανθασμένη εικόνα να αναπαράγεται συνεχώς μέσα από εκδηλώσεις και βίντεο στο διαδίκτυο.

 

Η εικόνα αυτή, όμως, δεν επιβεβαιώνεται από καμία από τις γνωστές καταγραφές. Αντίθετα, τόσο οι προφορικές μαρτυρίες όσο και το πολύτιμο οπτικό υλικό από τα Χάρκια δείχνουν ξεκάθαρα ότι ο Λαζώτης χορευόταν από άνδρες και γυναίκες μαζί, στον ίδιο κύκλο.

 

Η διατήρηση της παράδοσης δεν σημαίνει μόνο να συνεχίζουμε να χορεύουμε έναν παλιό  χορό, αλλά και να τον παρουσιάζουμε με σεβασμό στην ιστορική του μορφή. Όταν μια ανακριβής εκδοχή επαναλαμβάνεται επί χρόνια, κινδυνεύει να αντικαταστήσει στη συλλογική μνήμη την αυθεντική.

 

Ο Λαζώτης δεν χρειάζεται να «επανεφευρεθεί». Χρειάζεται να ξαναγνωριστεί όπως πραγματικά ήταν: ένας αυθεντικός κρητικός μικτός χορός, που κουβαλά μια ξεχωριστή μουσική ιστορία, πιθανές γέφυρες με τον Πόντο και μια παράδοση που αξίζει να διασωθεί χωρίς παραποιήσεις.

 

Η αυθεντικότητα της παράδοσης δεν διαφυλάσσεται με τη δημιουργία νέων εκδοχών, αλλά με τον σεβασμό στις ιστορικές μαρτυρίες και στα τεκμήρια που έχουν διασωθεί.

 

Κώστας Βασιλάκης

Αφιερωμένο στη μνήμη της γιαγιάς μου Αθηνάς Βασιλακάκη (η πρώτη χορεύτρια στο παλιό βίντεο από τα Χαρκια)

 

Πηγή: rethemnos.gr