Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως-15 Μαρτίου: Ήθη, έθιμα και παραδόσεις

Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως-15 Μαρτίου: Ήθη, έθιμα και παραδόσεις

 

 

Η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως είναι μια από τις σημαντικές Κυριακές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και τοποθετείται στην τρίτη Κυριακή της Σαρακοστής.

 

Οι πιστοί προσκυνούν τον Τίμιο Σταυρό, αναγνωρίζοντας τη δύναμή του ως όργανο θυσίας, λύτρωσης και σωτηρίας.

 

Ποια Είναι τα Έθιμα της Κυριακής της Σταυροπροσκυνήσεως

Η γιορτή συνοδεύεται από ιδιαίτερα λαογραφικά έθιμα, πολλά από τα οποία επιβιώνουν μέχρι σήμερα:

• Τα Σταυρολούλουδα: Οι πιστοί λαμβάνουν από την εκκλησία λουλούδια που έχουν τοποθετηθεί στον Τίμιο Σταυρό. Τα φυλάσσουν στο εικονοστάσι για ευλογία.
• Το δεντρολίβανο: Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, οι ιερείς μοιράζουν και κλαδιά δεντρολίβανου στους πιστούς, σύμβολο ευλογίας.
• Παιδικά τραγούδια και δρώμενα: Σε κάποιες περιοχές της Μακεδονίας, παλιότερα τα παιδιά γύριζαν στα σπίτια και τραγουδούσαν ειδικά τραγούδια αφιερωμένα στον Τίμιο Σταυρό, ζητώντας δώρα όπως αυγά και ξύλα για το ψήσιμο των φαγητών της επόμενης ημέρας.

 

Τι Τρώμε Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως

Η ημέρα αυτή είναι νηστίσιμη, καθώς βρίσκεται εντός της Μεγάλης Σαρακοστής. Ωστόσο, επειδή είναι Κυριακή, επιτρέπεται η κατανάλωση λαδιού.

Το πιο συνηθισμένο φαγητό που ετοιμάζεται εκείνη την ημέρα είναι:

• Φασολάδα χωρίς ψάρι, αλλά με λάδι.
• Λαδερά λαχανικά όπως μπάμιες ή φασολάκια.
• Σαλάτες με ελιές και παξιμάδι.

 

Σε αντίθεση με τη δημοφιλή παρανόηση, η Εκκλησία επιτρέπει το λάδι σε όλες τις Κυριακές της Σαρακοστής, για να ενισχύσει τους πιστούς που ακολουθούν τη νηστεία.

 

Τι Γιορτάζουμε την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως

Η ημέρα αυτή είναι αφιερωμένη στον Τίμιο Σταυρό, το ιερότερο σύμβολο της Χριστιανικής Πίστης. Η εκκλησία την έχει καθιερώσει ως μια μέρα ανάπαυσης και ενίσχυσης των πιστών στη μέση της νηστείας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Ο σταυρός υπενθυμίζει τη σταύρωση του Χριστού και προαναγγέλλει το Πάθος και την Ανάσταση.

 

Η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως είναι μια από τις σημαντικές Κυριακές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και τοποθετείται στην τρίτη Κυριακή της Σαρακοστής. Η ημερομηνία της είναι κινητή, καθώς εξαρτάται από το Πάσχα. Καθορίζεται πάντα 28 ημέρες πριν από την Ανάσταση του Κυρίου και βρίσκεται ακριβώς στη μέση της νηστείας, λειτουργώντας ως ένα πνευματικό στήριγμα για τους πιστούς.

 

Πώς Τελείται η Ακολουθία στην Εκκλησία της Κυριακής της Σταυροπροσκύνησης

Η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως έχει ξεχωριστή ακολουθία στη Θεία Λειτουργία:

• Κατά τη διάρκεια του Όρθρου, ο ιερέας μεταφέρει τον Σταυρό από την Αγία Τράπεζα και τον τοποθετεί στο κέντρο του ναού.
• Οι πιστοί προσέρχονται και προσκυνούν το σύμβολο της πίστης.
• Ψάλλονται ειδικά τροπάρια, με γνωστότερο το «Σώσον, Κύριε, τον λαόν Σου…».
• Ο σταυρός παραμένει σε περίοπτη θέση στην εκκλησία μέχρι την Παρασκευή της ίδιας εβδομάδας, ώστε οι πιστοί να μπορούν να τον προσκυνούν.

 

Οι Κυριακές της Μεγάλης Σαρακοστής

Η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως είναι η τρίτη από τις έξι Κυριακές της Σαρακοστής. Κάθε μία έχει τον δικό της πνευματικό χαρακτήρα:

1. Α’ Κυριακή – Της Ορθοδοξίας

2. Β’ Κυριακή – Του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά

3. Γ’ Κυριακή – Της Σταυροπροσκυνήσεως

4. Δ’ Κυριακή – Του Αγίου Ιωάννου της Κλίμακος

5. Ε’ Κυριακή – Της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας

6. Κυριακή των Βαΐων – Προπομπός της Μεγάλης Εβδομάδας

 

Πότε Θα Πέσει η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως τα Επόμενα Χρόνια

Η ημερομηνία της γιορτής αυτής αλλάζει κάθε χρόνο. Δείτε πότε θα πέσει τα επόμενα χρόνια:

• 2026: 15 Μαρτίου
• 2027: 4 Απριλίου
• 2028: 26 Μαρτίου

 

Η Κυριακή της Σταυροπροσκύνησης είναι μια σημαντική μέρα στη Σαρακοστή, καθώς προβάλλει τον Σταυρό ως πνευματική ενίσχυση των πιστών. Η ακολουθία της ημέρας, τα λαϊκά έθιμα και η διατροφική νηστεία διατηρούν τη σύνδεση της Εκκλησίας με την παράδοση, ενώ ο σταυρός στέκεται ως αιώνιο σύμβολο θυσίας και ελπίδας.

 

 

 

 

Έθιμο των Ροδαρών

Στην Κρήτη, την παραμονή της Σταυροπροσκύνησης, τα κορίτσια σε κάθε χωριό βγαίνουν και μαζεύουν από τα σπίτια, κάθε λογής λουλούδια και πρασινάδες, από τις αυλές που έχουν οι νοικοκυρές στα σπίτια τους.

 

Τα λουλούδια είναι πανέμορφα, πολύχρωμα και είναι συνήθως, βασιλικοί, γαρύφαλλα, λευκά άνθη από το δένδρο μουρβέρι, κλαριά αρισμαρί, ζουμπούλια, μαντζουράνα, και ότι άλλο ήμερο λουλούδι έχει η κάθε μια στην αυλή της.

 

Κάθονται έπειτα και δένουν ματσάκια μικρά,βάζοντας στο κάθε ένα κι από ένα κλαρί πρασινάδα, δηλαδή βασιλικό ή αρισμαρί κλπ, και μετά τα δένουμε με σπάγκο, όλα αυτά τα λουλούδια που έχουν μαζευτεί και έτοιμη η ροδαριά μας.

 

Το έθιμο των «ματσέτων» στο Τραγάκι Ζακύνθου

Στη Ζάκυνθο μετά από τη Δοξολογία και στο «Άγιος ο Θεός», ο εφημέριος ξεκινάει από το Ιερό φέροντας επί της κεφαλής δίσκο με βιολέτες στη μέση του οποίου βρίσκεται ο σταυρός τον οποίο περιφέρει εντός του ναού τρεις φορές και αφότου τελειώσει το τελετουργικό μοιράζονται οι βιολέτες μαζί με ένα «ματσέτο» από λεβάντα και λουλούδια εποχής ως ευλογία στους πιστούς.

 

Το έθιμο του χορού στην Καλαμπάκα

Το έθιμο θέλει οι γυναίκες, όσες μπορούν, να ανεβαίνουν στο Σταυρό του βράχου της Μικρής Αηάς και να τραγουδούν πασχαλιάτικα τραγούδια. Μετά να κατεβαίνουν στην πλατεία των Αγίων Αντωνίου-Νικολάου να τραγουδούν και να χορεύουν.

 

Οι περισσότερες, λόγω της νηστείας της Μεγάλης Σαρακοστής, προσφέρουν γλυκά, πίτες και άλλες νηστίσιμες λιχουδιές.

 

Ο Στέφανος Θανασούλας στο βιβλίο του γράφει ότι προπολεμικά γυναίκες ανέβαιναν στην Μεγάλη Αηά.

 

Πηγή: ekklisiaonline.gr