Ταμπουράς με ρύζι κ' σταφίδες από τη Χίο

 

 Στη Χίο και στα Δωδεκάνησα ταμπουράς λέγεται η χοντρή κόκκινη κολοκύθα, εξ' αιτίας της ομοιότητάς της με τον ταμπουρά (έγχορδο μουσικό όργανο με βαθουλωτό σκάφος). Η ονομασία του οργάνου προέρχεται από την περσική λέξη Tanbur, ή αλλιώς Tanbūr και είναι η ελληνική ονομασία μιας ευρύτερης οικογένειας έγχορδων μουσικών οργάνων με μακρύ βραχίονα, που απαντώνται στην Κεντρική Ασία, τη Μέση Ανατολή και τα Βαλκάνια. Το όργανο είναι απόγονος της αρχαιοελληνικής πανδούρας. Βλέπουμε πως το όργανο και η ονομασία του φτάνει ως τα βάθη της Ανατολής. Εκεί δέχεται κάποιες παραλλαγές τόσο στο σχήμα όσο και στην ονομασία του οι οποίες φαίνεται να επιστρέφουν πίσω και να επικρατούν στον ελληνικό χώρο επί τουρκοκρατίας - ο λεγόμενος αντιδανεισμός.

Πηγή:

Προσωπική Μαρτυρία Κ.Χ. - κάτοικος Χίου - συγγενής μαθητή

Tanbur - Wikipedia

© Copyright 2013, M. Φαναριώτη ΠΕ19

tanbur

 

 

 

 

ΥΛΙΚΑ

 

2 φλ. τσ. ρύζι για πιλάφι

3 φλ. τσ. καθαρισμένο και κομμένο σε μικρούς κύβους ταμπουρά

3 1/2 φλ.τσ. ζωμό κότας

1 μεγάλο κρεμμύδι ψιλοκομμένο

1/2 φλ. τσ. μαύρη σταφίδα

2 κ.σ. κουκουνάρι

3 σκ. σκόρδο ψιλοκομμένο

3 κ.σ. μαϊντανό ψιλοκομμένο

1 κ.σ. ξύσμα πορτοκαλιού

1/2 κ.γ. μοσχοκάρυδο τριμμένο, 1/3 κ.γ. κύμινο ολόκληρο, 1/4 κ.γ. κουρκουμά

1 ξύλο κανέλας

1/3 φλ. τσ. ε.π. ελαιόλαδο

1 κ.σ. βούτυρο

αλάτι, φρεσκοτριμμένο πιπέρι

 

 

ΕΚΤΕΛΕΣΗ

 

Ζεσταίνουμε το ελαιόλαδο σε κατσαρόλα με βαρύ πάτο και σοτάρουμε για 1'-2' το κρεμμύδι, προσέχοντας να μην πάρει χρώμα. Προσθέτουμε το κύμινο, το ρύζι και το σκόρδο και ανακατεύουμε με σπάτουλα, μέχρι να γυαλίσουν από το λάδι οι κόκκοι του ρυζιού.

 

Προσθέτουμε τον ταμπουρά και τα σοτάρουμε όλα μαζί για 2'-3', μέχρι ν' αρχίσουν να ροδίζουν ελαφρά οι κύβοι του. Προσθέτουμε τα υπόλοιπα μπαχαρικά και ανακατεύουμε στη φωτιά για 1'.

 

Ρίχνουμε τον χλιαρό ζωμό και τις σταφίδες, ανακατεύουμε, σκεπάζουμε την κατσαρόλα και αφήνουμε να σιγοβράσει το ρύζι μέχρι να πιει το ζωμό του και να ψηθεί. Ενδιαμέσως προσθέτουμε το ξύσμα και ελέγχουμε αν χρειάζεται αλάτι. Μπορεί να χρειαστεί να προσθέσουμε λίγο νερό.

 

Όταν είναι έτοιμο, προσθέτουμε μία κ.σ. βούτυρο, τον μαϊντανό και φρεσκοτριμμένο πιπέρι και σερβίρουμε.

 

 

 

Προέλευση: αθηνόραμαUmami.gr

http://users.sch.gr

Έθιμα άνοιξης στο Βώλακα και στο Παγονέρι (Μακεδονία)

 

ΕΘΙΜΑ ΑΝΟΙΞΗΣ

Έθιμα

Στο Βώλακα και στο Παγονέρι την 1η Μαρτίου κάθε χρόνο, πραγματοποιείται ένα ιδιαίτερο έθιμο που λέγεται «κουδουνίσματα». Πηγαίνουν τα παιδιά στα αλώνια, όπου ανάβουν φωτιές στις τέσσερις γωνίες, στα σύνορα των χωραφιών τους. Ταυτόχρονα κραδαίνουν κουδούνια γύρω από το αλώνι για να ξυπνήσουν τα φίδια από τη χειμέρια νάρκη και να τα διώξουν από τα χωράφια τους. Το ίδιο κάνουν ορισμένοι και στις αυλές των σπιτιών τους.

Την 1η Μαρτίου τα παιδιά σε όλα τα χωριά, φορούν τον «μάρτη» ο οποίος φτιάχνεται από στριφτή κόκκινη και άσπρη κλωστή. Σύμφωνα με την παράδοση, προστατεύει τα παιδιά από το πρώτο ήλιο της Άνοιξης, για να μην καούν. Βγάζουν τον «μάρτη» μόλις δούνε τα πρώτα χελιδόνια και τον τοποθετούν κάτω από μία πέτρα για να το πάρουν τα πουλιά και να αφήσουν λεφτά ή δώρα.

Στην Καλή Βρύση και στους Πύργους την 1η Μαρτίου πραγματοποιούνταν τα «χελιδονίσματα». Είναι κάλαντα που τραγουδούσαν τα παιδιά από σπίτι σε σπίτι, κρατώντας ομοίωμα χελιδονιού από ξύλο ή χαρτί, προαναγγέλλοντας τον ερχομό της Άνοιξης. Μάζευαν αλεύρι, αυγά και άλλα τέτοια υλικά και τα έδιναν στον δάσκαλο ο οποίος τους έφτιαχνε χαλβά.

 

Οι στίχοι του τραγουδιού έχουν ως εξής:

«Χελιδόνα έρχεται

απ’ τη Μαύρη Θάλασσα.

Θάλασσα επέρασε,

έκατσε και λάλησε.

Έκατσε και λάλησε

τι μαθαίνουν τα παιδιά

τι μαθαίνουν τα παιδιά

τα παιδιά στο δάσκαλο.

Δάσκαλος μας έστειλε,

να μας δώσετε πέντε αυγά.

Αν δε μας δώσετε πέντε αυγά,

θα σας πάρουμε την κλώσα,

να γεννάει, να κλωσάει

και να σέρνει τα πουλιά.

Μάρτης μας ήρθε,

καλώς μας βρήκε,

τα λουλούδια ανοίγουν.

Έξω ψύλλοι και κοριοί,

μέσα υγεία και χαρά.

Και του χρόνου με υγεία».

 

Πηγή : kepaam.gr

 

 

 

 

Λευκάδα – Γαμήλια Πατινάδα

 

 

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ

Οι χοροί της Λευκάδας είναι απλοί, ελεύθεροι, ο καθένας με γνωρίσματα επισημαίνοντας στοιχεία της καθημερινής ζωής των Λευκαδίων. Μερικοί χοροί της Λευκάδας και τα τραγούδια τους, προέρχονται από άλλα μέρη της Ελλάδος με σχετικές παραλλαγές. Έχουν κατά κύριο λόγο κυκλικό σχήμα, είναι ζευγαρωτοί και ορισμένοι συνοδεύονται από τραγούδια. Ένας από αυτούς είναι η «Γαμήλια Πατινάδα».

 

ΓΑΜΗΛΙΑ ΠΑΤΙΝΑΔΑ

Τραγούδι του γάμου με προέλευση από τη Σάμο.
Ο ρυθμός του κομματιού είναι 2/4.

 

Όμορφη που είναι η νύφη μας, όμορφη που είναι η νύφη μας,
όμορφη που είναι η νύφη μας μα αλήθεια και το ταίρι,
λαλαλαλα λαλαλαλα λαλαλαλαλαλαλαλαλαλα.

 

Είν’ ασημένιος μαστραπάς, είν’ ασημένιος μαστραπάς,
είν’ ασημένιος μαστραπάς με φιλντισένιο χέρι,
λαλαλαλα λαλαλαλα λαλαλαλαλαλαλαλαλαλα.

 

Η νύφη μας είν’ όμορφη, η νύφη μας είν’ όμορφη,
η νύφη μας είν’ όμορφη έχει περίσσια χάρη,
λαλαλαλα λαλαλαλα λαλαλαλαλαλαλαλαλαλα.

 

Η Παναγιά της έστειλε, η Παναγιά της έστειλε,
η Παναγιά της έστειλε ωραίο παλικάρι,
λαλαλαλα λαλαλαλα λαλαλαλαλαλαλαλαλαλα.

 

Ω! Παναγιά κυρά ψηλή, ω! Παναγιά κυρά ψηλή,
ω! Παναγιά κυρά ψηλή και του Χριστού μητέρα,
λαλαλαλα λαλαλαλα λαλαλαλαλαλαλαλαλαλα.

 

Απόψε στεφανώνεται, απόψε στεφανώνεται,
απόψε στεφανώνεται αετός την περιστέρα,
λαλαλαλα λαλαλαλα λαλαλαλαλαλαλαλαλαλα.

 

Νύφη μου καλορίζικο, νύφη μου καλορίζικο,
νύφη μου καλορίζικο το πρώτο ζυμωτό σου,
λαλαλαλα λαλαλαλα λαλαλαλαλαλαλαλαλαλα.

 

 

https://www.youtube.com/watch?v=mM02PuoAsXw

 

 

 

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Χορός οργανικός, ζευγαρωτός. Είναι χορός του γάμου με εύθυμη μουσική, με μικρά συρτά βήματα. Χορεύεται από άντρες και γυναίκες σε 3 βηματισμούς εναλλάξ, ανεξάρτητης χρονικής διάρκειας.

Οι γυναίκες φορούν την νυφιάτικη φορεσιά.

Χορεύεται ακόμα και σήμερα στους γάμους της Λευκάδος, κυρίως την τελευταία μέρα, όταν η νύφη συνοδεύεται από το πατρικό της στην εκκλησία ή στο σπίτι του γαμπρού.

 

Πηγές:
http://www.kanellatou.gr/
http://mylefkadapress.blogspot.gr/

Εργαστήρι Πολιτισμού Νέας Αρτάκης “Παναγία Φανερωμένη”

www.epiaspalathon.gr

 

Top of Form

Bottom of Form

Top of Form

Bottom of Form

 

Μαρτς – Ο Μάρτιος στον Πόντο (παροιμίες, προλήψεις, ονόματα, γιορτές)

 

Μαρτς – Ο Μάρτιος στον Πόντο

Στον Πόντο, ο ερχομός του Μαρτίου σηματοδοτούσε ταυτόχρονα και τον ερχομό της πιο όμορφης εποχής του χρόνου, της Άνοιξης. Παρά το γεγονός ότι συμπεριφερόταν πολλές φορές ως χειμωνιάτικος μήνας, με τα κρύα και τα χιόνια του, εξευμενιζόταν από τη λαϊκή αντίληψη ως προπομπός της άνοιξης και της καλοκαιρίας.

O Μάρτης ο Πεντάγνωμος…

Ονομασίες – Εκφράσεις

Μάρτης ονομαζόταν: Στη Κερασούντα, στην Οινόη και στην Ινέπολη.

Μάρτ’ς ονομαζόταν: Στη Τραπεζούντα, στην Σάντα, στα Κοτύωρα και στη Χαλδία.

Στον Πόντο, κατά περιοχές, υπήρχαν αποκλείσεις και διαφορές σε ονομασίες και πράγματα. Έτσι, οι Πόντιοι, είχαν διάφορες εκφράσεις και για τον μήνα Μάρτιο:

Στα Σούρμενα έλεγαν: «Μη κουρφίζητε τον Μάρτ’ ατός έχ πολλά ενιάτ‘».

Στο Σταυρίν έλεγαν: «Έρθεν ο Μάρτς αγέλαστον και ο θεοχάλαστον».

Στην Ινέπολη τον αποκαλούσαν: «O Μάρτης ο Πεντάγνωμος»

Ο Μάρτιος χαρακτηριζόταν ως «Πεντάγνωμος» διότι άλλαζε καιρική γνώμη ακόμα και μέσα στην ίδια μέρα.

«Ο Μάρτ’ς φέρ’ τα χελιδόνια, κελαηδούν και λύν’ τα χιόνια»

Παροιμίες

Ο Μάρτιος ήταν ένας μήνας πάντα… άτακτος, ζωηρός, ασυνεπής και εκδικητικός. Αυτή την ασταθή συμπεριφορά την υπογράμμιζαν με σοφία και παροιμίες, όπως το παρακάτω:

«Ο Μάρτης κι αν μαρτεύκεται, καλοκαιρίας μυρίζει… κι όταν παραχολάσκεται, τον Κούντουρον διαβαίνει»

Το ρήμα «Μαρτεύκομαι» το χρησιμοποιούσαν στα Κοτύωρα και σημαίνει ότι κάποιος «κάνει τα Μαρτιάτικα του», δηλαδή «κάνει ότι του κατέβει».

Παρ’ όλες όμως τις αστάθειες που είχε ο Μάρτιος, ο λαός τον υποδεχόταν με χαρά και ανακούφιση, διασκεδάζοντας τις κρυάδες και τις αταξίες του. Γιατί ήδη είχαν μεγαλώσει οι μέρες, ενώ η αλλαγή του καιρού προς την καλοκαιρία, γινόταν όλο και περισσότερο αισθητή.

«Αρ έρθεν και η Άνοιξη, αίχτρια και καλωσύνια,

ήλεν αργεύ’ να βασιλεύ’, τρανύν’νε τα ημέρας»

Καθώς έλιωναν τα χιόνια στα βουνά και «τ’ ορμία σελοκόφκουν» (πλημμύριζαν τα ποτάμια), άρχιζε η φύση να ζωντανεύει και να δείχνει τα πρώιμα κάλλη της, φορώντας τα Μαρτιάτικα στολίδια της. Μέσα σ’ αυτό το θεσπέσιο περιβάλλον και τη γόνιμη αφύπνιση της Ποντιακής χλωρίδας, χαιρόντουσαν και συνυπήρχαν τα ζωντανά μαζί με τον άνθρωπο:

«Τα ζά εβγαίν’νε ‘ς ση βοσκήν, θερία ‘ς σο κυνήγι.

Όλια τη γης τα πλάσματα, σύρκουν και ζευγαρών’νε…»

«Ο Μάρτ’ς θα φέρ’ την Άνοιξην, κι Απρίλτ’ς τα μανουσάκια,

κ’ έμορφον ο Καλομηνάς, λογιών – λογιών τσιτσιάκια»

«Άνοιξη και Θεού χαρά, τα δέντρα όλια ανθούνε,

τα πουλόπα σα κλαδία, ζευγάρια κελαηδούν’νε»

Προλήψεις για τον Μάρτιο

Όπως για όλους τους μήνες του έτους, έτσι και για τον Μάρτιο οι Πόντιοι (με τις λαϊκές τους δοξασίες, φόβους και δεισιδαιμονίες) είχαν διάφορες προλήψεις για τον μήνα Μάρτιο…

Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, δεν ανέφεραν ποτέ το όνομα του «Μαρτίου». Διότι όποιος το έκανε, το επόμενο καλοκαίρι θα έβλεπε πολλά φίδια…

Με τις πρώτες ηλιαχτίδες του Μαρτίου απέφευγαν το ανεπιθύμητο μαύρισμα. Ιδιαίτερα οι κοπέλες, οι οποίες φρόντιζαν πάντοτε να είναι ασπριδερές και αφράτες. Για το λόγο αυτό φορούσαν στον καρπό του δεξιού τους χεριού «τον Μάρτη», το αποκαλούμενο και «Ζουλιχτόν Ράμμαν» (από κόκκινες και άσπρες κλωστές), για να μην τις κάψει ο ήλιος.

Ο Μάρτιος έδινε το όνομα του, σε όσα ζώα γεννιόντουσαν κατά την διάρκεια του. Π.χ. έλεγαν «Μαρτέσ‘ μουσκάρ‘».

Πίστευαν πως ότι φυτέψεις κατά τον μήνα Μάρτιο, αυτό θα ευδοκιμήσει.

Όταν ήθελαν να προειδοποιήσουν τους νοικοκύρηδες, οι οποίοι βιαζόντουσαν να αρχίσουν τις αγροτικές και άλλες διάφορες εργασίες τους, παρασυρόμενοι από τις αίθριες ημέρες (τα καλά ημέρας), έλεγαν:

«Μη κουρφίζετεν τον Μάρτ,’ ατός έχ πολλά ινιάτ’»

Οι γιορτές του Μαρτίου

Τον Μάρτιο στον Πόντο τιμούσαν ιδιαίτερα τις παρακάτω ημερομηνίες και γιορτές:

9 Μαρτίου: Των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων.

25 Μαρτίου: Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου. Την ημέρα αυτή την γιορτάζαν με ιδιαίτερη μεγαλοπρέπεια, όπως και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Συνήθιζαν την μέρα αυτή να τρώνε ψάρια και ιδιαίτερα χαψία, τα οποία αφθονούσαν στη θάλασσα του Εύξεινου Πόντου. Στις εκκλησίες, στους πιστούς τη μέρα αυτή μοίραζαν μανουσάκια (άγριες βιολέτες, μενεξέδες). Μετά το 1821, η γιορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου συνδυάσθηκε και με την επέτειο της επανάστασης του 1821.

29 Μαρτίου: Της Οσίας μητρός Μαρίας της Αιγυπτίας.

Πηγή : levevose.gr