Τα ελληνικά έθιμα του γάμου και οι συμβολισμοί τους

Τα ελληνικά έθιμα του γάμου και οι συμβολισμοί τους

Πολλά από τα έθιμα του γάμου έρχονται από το παρελθόν, αλλά συνεχίζονται μέχρι την εποχή μας.

Η προίκα: Οι μητέρες έφτιαχναν τα προικιά για τις κόρες τους (σεντόνια, πετσέτες, κεντητά) και μάζευαν όλα τα απαραίτητα για το νοικοκυριό τους. Η προίκα επίσης συμπεριλάμβανε χωράφια, κοπάδια ζώων και χρήματα. Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, όπως και στη Λέσβο, ο πατέρας της νύφης ήταν υπεύθυνος να δώσει επιπλωμένο σπίτι στην κόρη και στον γαμπρό του!

Το νυφοστόλι: Ελεύθερες (ανύπαντρες) κοπέλες στόλιζαν το σπίτι της νύφης με όλα τα προικιά της (κεντητά, κουβέρτες, σεντόνια κ.λπ.). Εκεί παραβρίσκονταν όλοι οι συγγενείς και φίλοι, αλλά όχι ο γαμπρός, για να καμαρώσουν την καλοπροικισμένη και προκομμένη νύφη (πολλά από τα προικιά τα έφτιαχνε η ίδια η νύφη). Οι καλεσμένοι έραιναν το νυφικό κρεβάτι με λουλούδια, φλουριά κι άλλα χρήματα.

Το ντύσιμο της νύφης: Την ημέρα του γάμου, γινόταν το στόλισμα της νύφης, όπου γυναίκες βοηθούσαν τη νύφη να χτενιστεί και να ντυθεί καθώς τραγουδούσαν τα σχετικά τραγούδια, όπως αυτό που ακολουθεί από την περιοχή του Μανταμάδου:

-1-

Έλα Χριστέ και Παναγιά, και συ Θεέ μου Πλάστη

και τη δουλειά π’ αρχίσαμε να μας τη βγάλεις ράστη.

Γέρνει ο ήλιος, φέρνει βόλτα στης νυφούλας μας την πόρτα.

-2-

Σήμερα λάμπει ο ουρανός σήμερα λάμπει η μέρα

σήμερα στεφανώνεται αητός την περιστέρα.

Νύφη μ’ ανθός της λεμονιάς. ομορφότερη της γειτονιάς.

-3-

Τη νύφη μας την είχαμε στη γλάστρα λουλουδάκι

και τώρα τη χαρίσαμε σ’ ένα παλικαράκι.

Ω νυφούλα να γεράσεις με το ταίρι σ’ να περάσεις.

-4-

Γαμπρός μας είναι άξιος καράβια ν’ αρματώσει

του καραβιού την άγκυρα να τη μαλαματώσει.

Ω γαμπρέ μου, ω γαμπρέ μου κι ω σγουρέ βασιλικέ μου.

-5-

Χρυσή η λαμπάδα του γαμπρού της νύφης ασημένια

και του κουμπάρου τα κεριά χρυσά μαλαματένια.

Να ζήσετε, να ζήσετε και να πολυχρονίσετε.

-6-

Πέντε γαρίφαλα χρυσά σε ασημένιο τάσι

τ’ ανδρόγυνο που θα γενεί να ζήσει, να γεράσει.

Ως το πρωί θα τραγουδώ κουμπάρο, νύφη και γαμπρό.

-7-

Κουμπάρε που κουμπάριασες με τ’ άσπρα σου τα χέρια

όμορφα που τα ταίριαξες τα δυο τα περιστέρια.

Ως το πρωί θα τραγουδώ κουμπάρο, νύφη και γαμπρό.

Την ίδια ώρα, βιολιά και λαούτα πήγαιναν στο σπίτι του γαμπρού για το ξύρισμα του γαμπρού και του κουμπάρου. Μετά από το ξύρισμα, τα βιολιά και τα λαούτα συνόδευαν τον γαμπρό και τους δικούς του στην εκκλησία και μετά πήγαιναν στο σπίτι της νύφης για να τη συνοδέψουν κι εκείνη με τους δικούς της στην εκκλησία.

Η τελετή του γάμου είχε ως εξής: Ο κουμπάρος και η κουμπάρα άλλαζαν πρώτα τα δαχτυλίδια τρεις φορές και μετά τα στέφανα, επίσης τρεις φορές. Οι καλεσμένοι παραστέκονταν γύρω από το ζευγάρι και στο χορό του Ησαΐα έραιναν τη νύφη και τον γαμπρό με κουφέτα και ρύζι (για να ριζώσουν) και συγχρόνως χτυπούσαν τον κουμπάρο στην πλάτη φωνάζοντας «Άξιος».

Τα στέφανα του γάμου συμβολίζουν βασιλικές κορώνες, γιατί η νύφη κι ο γαμπρός θα είναι βασίλισσα και βασιλιάς στο σπιτικό τους.

Οι λαμπάδες

Οι δύο λαμπάδες, που πλαισιώνουν το ιερό τραπέζι με το Ευαγγέλιο, καίνε από την αρχή ως το τέλος του μυστηρίου. Συμβολίζουν τις πύρινες γλώσσες της Πεντηκοστής καθώς και την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος που δίνει Θεία Φώτιση στους νεόνυμφους.

Οι βέρες

Ο κύκλος είναι ένα σχήμα χωρίς αρχή, μέση και τέλος και συμβολίζει την αιωνιότητα. Οι βέρες δείχνουν την αδιάκοπη αλυσίδα των γενεών μέσα από την αιώνια ένωση του ζευγαριού και συμβολίζουν την αιώνια αγάπη, τη δύναμη της σχέσης και την ένωση του άνδρα με τη γυναίκα.

H ένωση των χεριών

Σε κάποιο σημείο της ακολουθίας ο ιερέας, προσευχόμενος για την ένωσή τους με ομοφροσύνη σε «σάρκα μία», ενώνει συμβολικά τα δεξιά χέρια του γαμπρού και της νύφης. Τα χέρια παραμένουν ενωμένα σε όλη τη διάρκεια του μυστηρίου, δείχνοντας την αιωνιότητα της ένωσης αυτής.

Τα στέφανα

Τα στέφανα του γάμου υπενθυμίζουν τα στέφανα των μαρτύρων, τονίζοντας τη μαρτυρική διάσταση της χριστιανικής ζωής και τις θυσίες που χρειάζεται να γίνουν μέσα στον γάμο. Συμβολίζουν το αιώνιο δέσιμο του ζευγαριού στη ζωή, γι’ αυτό ο παπάς συμβολικά μετά το τέλος του μυστηρίου δένει τις κορδέλες των στεφάνων σφιχτά μαζί.

Ο χορός του Ησαΐα

Οι σύζυγοι κάνουν τα πρώτα τους βήματα στην καινούρια αρχή της ζωής τους οδηγούμενοι από την Εκκλησία, που αντιπροσωπεύεται από τον ιερέα. Ο κύκλος συμβολίζει την τελειότητα και η κυκλική κίνηση την αιωνιότητα.

Το ρύζι με τα ροδοπέταλα

Συμβολίζουν το ρίζωμα του ζευγαριού, την καλοτυχία και τον ευτυχισμένο και ανθόσπαρτο βίο.

Το μυστήριο του γάμου δεν επιτρέπεται κατά τις εξής μέρες:

• 5-6 Ιανουαρίου (των Φώτων)
• Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και της Μεγάλης Εβδομάδας
• Κατά τη διάρκεια του Δεκαπενταύγουστου (1-15 Αυγούστου)
• Στις 29 Αυγούστου (Αποκεφάλιση του Ιωάννου του Προδρόμου)
• Στις 14 Σεπτεμβρίου (Ύψωσις του Τιμίου Σταυρού)
• 13-25 Δεκεμβρίου
• Κατά τις Δεσποτικές Εορτές (όλες τις γιορτές του Χριστού)

Πηγή: emprosnet.gr

Φωτογραφία: el.wikipedia.org

Η περπατόπιτα – το έθιμο και η συνταγή

Η περπατόπιτα – το έθιμο και η συνταγή

 

Η Περπατόπιτα (ή περπατόψωμο) είναι μία πεντανόστιμη πίτα-κέικ η οποία, σύμφωνα με το έθιμο, ψήνεται μόλις το μωρό  περπατήσει.

 

Το έθιμο απαντάται κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα και έχει ως εξής: η μαμά ή η γιαγιά του παιδιού φτιάχνουν τις πίτες. Δεν είναι μία μόνο πίτα, καθώς η νονά ή ο νονός του παιδιού δικαιούνται μία ολόκληρη, αλλά υποχρεούνται και να δωρίσουν τα πρώτα παπουτσάκια του μωρού. Μία ολόκληρη επίσης περπατόπιτα παίρνουν οι παππούδες και οι γιαγιάδες του παιδιού που δίνουν δώρα, αλλά και κέρματα, δηλαδή το “ασημώνουν”, ώστε να έχει γερό και σταθερό περπάτημα.

 

Οι υπόλοιπες πίτες θα μοιραστούν σε συγγενείς και φίλους, που θα έχει καλέσει η μητέρα στο σπίτι για να γιορτάσουν. Οι καλεσμένοι με τη σειρά τους πρέπει να κρατούν δώρα στο παιδί και παίρνοντας το κομμάτι τους, να τρέξουν στο σπίτι λέγοντας “ασημένια τα ποδαράκια του” για να τρέχει και το παιδί!

 

Συνταγή για την τέλεια περπατόπιτα!

 

Υλικά:

4 φλιτζάνια αλεύρι
1 κ.τ.γ αλάτι
1 μπέικιν πάουντερ
1 φλιτζάνι βούτυρο
1 1/2 φλιτζάνια ζάχαρη
2 αυγά
2 φλιτζάνια σταφίδες ξανθές
1 1/2 ποτήρι γάλα
1 φλιτζάνι καρύδια αλεσμένα
1/2 κ.τ.γ κανέλα
1/2 κ.τ.γ γαρύφαλλο
Λίγο ξύσμα πορτοκαλιού

 

Εκτέλεση: Χτυπήστε τη ζάχαρη με το βούτυρο κι όταν αφρατέψουν προσθέστε ένα ένα τα αυγά συνεχίζοντας το χτύπημα. Ρίξτε έπειτα το ξύσμα πορτοκαλιού, τα καρύδια και τις σταφίδες. Ανακατέψτε το αλεύρι, το αλάτι και το μπέικιν και ρίξτε τα στο μείγμα εναλλάξ με το γάλα. Βάλτε το μείγμα σε βουτυρωμένο ταψί και ψήστε στους 180 βαθμούς στις αντιστάσεις και στη μεσαία σχάρα του φούρνου για 45′ . Ελέγξτε αν έχει ψηθεί με μια οδοντογλυφίδα.

 

Αφήστε να κρυώσει και στολίστε. Μπορείτε να φτιάξετε με χαρτόνι μια πατουσίτσα μωρού και να βγάλετε το αποτύπωμά της πάνω στην πίτα, πασπαλίζοντας με άχνη ζάχαρη πάνω απ’το πατρόν. Εναλλακτικά μπορείτε να κάνετε πάνω στην περπατόπιτα σχέδιο με ζαχαρόπαστα.

 

Πηγή: talcmag.gr

Φωτογραφία: cookpad-greece.blog

 

ΤΡΙΑ ΚΑΡΑΒΙΑ ΠΑΝΕ - Μακρά Γέφυρα Ανατολικής Θράκης

ΤΡΙΑ ΚΑΡΑΒΙΑ ΠΑΝΕ - Μακρά Γέφυρα Ανατολικής Θράκης

 

Πολύ όμορφο, επαινετικό, καθιστικό τραγούδι από την περιοχή της Μακράς Γέφυρας (Uzunköprü) της Ανατολικής Θράκης, το οποίο αναφέρεται στο Αϊβαλί και στις ομορφιές του. Πολύ πιθανό να πέρασε στην παράδοση της Θράκης από τη Μικρά Ασία και τις ακτές της Προποντίδας.

 

ΔΙΣΚΟΣ: Τραγούδια της Θράκης (Μέρος 1ον)

Παραγωγός: Σύλλογος προς διάδοσιν της Εθνικής Μουσικής

Συλλογή - Επιμέλεια: Σίμων Καράς

 

ΜΟΥΣΙΚΟΙ:

Τραγούδι: Χρόνης Αηδονίδης

Ούτι: Καρυοφύλλης Δοϊτσίδης

Φλογέρα: Χρήστος Κανακίδης (Ζαχαρδέλας)

Βιολί: Μπάγιας Δημήτρης (Λαβίδας)

Κανονάκι: Νίκος Στεφανίδης

Λαούτο: Σταύρος Αδριανός

 

Ακούστε το τραγούδι:

https://www.youtube.com/watch?v=zzfyC-7tO3o

 

 

Οι στίχοι:

Τρία καράβια πάνε Σμύρνη και Κορδελιό

δεν είδαν τα ματάκια μου, μπρε τζάνε μ',

σαν τ' Αϊβαλί χωριό.

Ποιος θέλει για να μάθει, τι είναι τ' Αϊβαλί

εμένα να ρωτήσετε, μπρε τζάνε μ',

'γω έκαμα εκεί.

Έχει ασημένιες πόρτες,

έχει χρυσά κλειδιά

έχει και όμορφες κοπέλες, τζάνε μ',

σαν τα κρύα νερά.

 

Πηγή: youtube.com - #greek_folk_music

Φωτογραφία: travel.gr

 

Άγιος Ανδρέας: Γιατί είθισται λαϊκά να τον αποκαλούμε και τρυποτηγανά

Άγιος Ανδρέας: Γιατί είθισται λαϊκά να τον αποκαλούμε και τρυποτηγανά

 

Tελευταία μέρα του Νοεμβρίου, ή «Αγ’ Αντριά» όπως τον λεν, είναι του Αγίου Αντρέα, του επονομαζομένου «Τρυποτηγανά». Στη λαογραφία του τόπου μας ο Νοέμβριος ονομάζεται και Αντριάς, επειδή πιστεύεται ότι το κρύο αντρειεύει την ημέρα της γιορτής του Αγίου Ανδρέα.

 

Ο Άγιος Ανδρέας, ονομάζεται επίσης, και Τρυποτηγανάς, επειδή -καθώς έλεγαν οι παλιότεροι- τρυπούσε τα τηγάνια όσων δεν έκαναν τηγανίτες την ημέρα της γιορτής του.

 

Δεν είναι και παράξενο που η μέρα τούτη συνδυάστηκε με τηγανητές λιχουδιές, καθώς είναι μέρα γιορτινή που πέφτει σε περίοδο νηστείας και μάλιστα σε μια εποχή που βγαίνει το πρώτο λάδι της χρονιάς.

 

Στην Κρήτη, άλλωστε, με το πρώτο λάδι -όπως και με το τελευταίο- συνήθιζαν να φτιάχνουν λουκουμάδες και κουταλίτες για να γλυκαθούν και να το εγκαινιάσουν!

 

Όπως σημειώνει ο Νίκος Ψιλάκης («Λαϊκές τελετουργίες στην Κρήτη», εκδόσεις Καρμανωρ) πως «Όποιος αρκείται στην ανάγνωση των συναξαρικών πηγών ίσως να μην κατανοήσει ποτέ γιατί συνδέθηκε με τα τηγάνια και τις τηγανίτες ο πρωτόκλητος μαθητής του Χριστού, ο ψαράς από τη Βησθαϊδά, που «όργωσε» τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία διδάσκοντας το λόγο του Διδασκάλου του. Θα το κατανοήσει μόνον αν θυμηθεί τους ειδικούς διαιτολογικούς κανόνες που ισχύουν κατά τις περιόδους των τεσσαρακοστών (η εορτή του Αγίου Ανδρέα πέφτει μέσα στη σαρακοστή των Χριστουγέννων) και αν παράλληλα παρακολουθήσει τη ζωή των αγροτικών κοινωνιών του ελληνικού χώρου, που αυτήν την περίοδο καταπιάνονται με την (κοπιώδη) συλλογή του ελαιοκάρπου.»

 

Και συνεχίζει: «….Στα τέλη του μήνα, όμως, έπρεπε να έχουν αλεστεί οι πρώτες ελιές και να έχει φτάσει στο κάθε σπιτικό το καινούριο λάδι. Το τηγάνισμα κατά την ημέρα της γιορτής του Αγίου Ανδρέα (ή την παραμονή) έπρεπε να γίνει με λάδι από την καινούρια σοδειά. Η χρησιμοποίηση του καινούριου ελαιολάδου ενσωμάτωνε μια ιδιαίτερη τελετουργία. Συχνά έχυναν το λάδι στο τηγάνι σταυρωτά λέγοντας μιαν ευχή, όπως «καλοκατάλυτο» ή «και του χρόνου». Πιθανότατα πρόκειται για απήχηση των απαρχών, της συνήθειας να μοιράζονται οι πρώτοι καρποί της σοδειάς ή να προσφέρονται στους θεούς.

 

Οι απαρχές του ελαίου είναι ένα από τα πιο συγκινητικά έθιμα των ελαιοπαραγωγικών περιοχών της Κρήτης. Στη Μεσαρά «το πρώτο λάδι της χρονιάς δεν πήγαινε στο σπίτι, αν δεν σταματούσε εκείνος που το μετέφερε στην εκκλησία και να ανάψει με αυτό καντήλια…». Στο Λάστρο Σητείας «από το πρώτο λάδι πήγαιναν οπωσδήποτε ένα μπουκάλι ή ένα μίστατο, ανάλογα με το τί μπορούσε ο καθένας, στην εκκλησία. Το μίστατο ήταν σταμνί με πλατύ στόμιο και έβαζε εφτά οκάδες λάδι. …..Με το πρώτο λάδι έπρεπε να ανάψουν και το καντήλι του κάθε σπιτικού στο εικονοστάσι.»

 

Εκτός από τις προσφορές στη θεότητα, το έθιμο απαιτούσε «μοίρασμα» των αγαθών που είχε στείλει η θεία ευλογία. Και ως καταλληλότερη μέρα γι’αυτό θεωρήθηκε η 30η Νοεμβρίου:

 

«πάσαι αι οικοδέσποιναι αφ’ εσπέρας της εορτής ταύτης, ή και την πρωϊαν κατασκευάζουν τηγανίτας ή μελομακαρόνες κτλ. Όστις δε δεν κάνει τοιούτους, τρυπά το τηγάνιόν του ο άγιος, όθεν και τρυποτηγανάς επικαλείται…»

 

«Του Άι Αντρέα όποια γυναίκα δεν ψήσει τηγανίτους θα τρυπήσει το τηγάνι…»

 

Στις περιοχές όπου παρασκεύαζαν τηγανίτες φρόντιζαν να προσφέρουν από ένα πιάτο σε φιλικά ή συγγενικά σπίτια και, κυρίως, σε σπίτια που είχαν ανάγκη ή που δεν είχαν ελαιώνες. Η συνήθεια αυτή αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές απηχήσεις των εθιμικών απαρχών. Το ίδιο ακριβώς γίνεται σε πολλές περιοχές του ελληνικού χώρου με το πρώτο ψωμί της χρονιάς…..»

 

Αντίστοιχα καταγράφει κι ο Βασίλης Λαμνάτος («Οι μήνες στην αγροτική και ποιμενική ζωή του λαού μας»):

 

«Στις καλομέρες του Νοέμβρη γίνεται και το μάζεμα των ελιών, που θα δώσουν το πρωτολάδι κι απ’αυτό θα στείλουν οι νοικοκυραίοι ένα μπουκάλι στην εκκλησιά για το άναμμα των καντηλιών και για την ευλογία του παπά. Με το πρωτολάδι οι νοικοκυρές θα φτιάξουν πάλι και τηγανίτες και γλυκά, συνήθως χαλβά, για να τα μοιράσουν στη γειτονιά και σ’αυτούς που δεν έχουν λάδι. Θα τους δώσουν κιόλας και λίγο σ’ένα μπουκάλι, για να φτιάξουν καμιά λαχανόπιτα, να φάνε και να ευχηθούν και «του χρόνου πιότερο» ή «και του χρόνου να μην το χαρούν τα κιούπια».»

 

Ο λαογράφος μας Δημήτρης Λουκάτος («Φθινοπωρινά»), μάλλον παραβλέπει το ρόλο της αγροτικής/ελαιοπαραγωγικής ζωής καθώς και της θρησκευτικής (σαρακοστή, νηστεία) σε τούτο το έθιμο και κάπως αόριστα αναφέρει πως «ίσως και στις δικές μας λουκουμάδες να κρύβεται κάποια μαγικοθρησκευτική (και εξευμενιστική) προφύλαξη για τη σπορά, με εκπρόσωπο τον άγιο Ανδρέα, που έλαχε να «κλείνει» την όλη φθινοπωρινή περίοδο.» Και συνεχίζει γράφοντας πως «παραδίδεται, για τα παλαιότερα χρόνια των Πατρών, ότι συνήθιζαν να φτιάχνουν την παραμονή της γιορτής του αγίου Ανδρέα και «λαχανόπιτες», από τις οποίες έστελναν και στην εκκλησιά, για να μοιραστούν στους φτωχούς (εξευμενιστικό κι αυτό και ίσως νεκρολατρευτικό έθιμο των «πλακούντων»)».

 

Ο Λουκάτος καταγράφει, επίσης, πως τη μέρα αυτή «Κάτι που θυμίζει τα πολυσπόρια της γιορτής των Εισοδίων (δηλ. της ίδιας αγροτικής περιόδου) είναι αυτό που γίνεται στην Ήπειρο, να βράζουν καλαμπόκι («Αντριλούσια» ή «μπόλια») και να τα πηγαίνουν στην εκκλησιά να ευλογηθούν, ώστε ύστερα να τα μοιράσουν, για το καλό της χρονιάς, στον κόσμο. Στη Θράκη, έβραζαν επίσης, την ημέρα του Αγ. Αντρέα, σιτάρι με ζάχαρη, σταφίδες κλπ. (δηλ. πανηγυρικά κόλλυβα) και τα μοίραζαν στον κόσμο. Στην Ακαρνανία έβραζαν (και βράζουν ακόμα) πραγματικά «πολυσπόρια», όπως της Παναγιάς, το ίδιο δε και στη Θεσσαλία, όπου τώρα τα λένε «Αντραλούσια». Όλα αυτά δείχνουν μαγικο-παραγωγικές ενέργειες της εποχής (τέλος σποράς, αναμονή της βλαστικής γονιμοποίησης)….»

 

Ίσως τούτα τα πολυσπόρια να τα συνήθιζαν κυρίως σε μη ιδιαιτέρως ελαιοπαραγωγικές κοινωνίες, σε κοινωνίες που παρήγαγαν όσπρια και σιτηρά, καθώς ο Νοέμβριος είναι μήνας σποράς τούτων και ο Άγιος Αντρέας είχε τη φήμη, λόγω παρετυμολογίας του ονόματός του (Ανδρέας, ανδρείος, αντρειεύω) πως «αντρειεύει» το κρύο, την νύχτα (τη μεγαλώνει) και τα σπαρτά (τα μεγαλώνει, τ’αυξάνει). Αναφέρει ο Γεώργιος Μέγας («Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας») πως «Για να ενισχύσουν την αύξηση των σπαρτών και την καρποφορία, οι γεωργοί βράζουν, όπως και κατά τα Εισόδια της Θεοτόκου, πολυσπόρια (καλαμπόκι και στάρι μαζί) και «τα πάνε στην εκκλησία και τα διαβάζει ο παπάς’ τό ‘χουν σε καλό, όπως λέγουν, να τα βλογήσει ο Θεός, να γίνουν περισσότερα παρέκεια. Τα μοιράζουν στα σπίτια, για ν’ αντρειωθούν τα σπαρτά.» (Ήπειρος).

 

Πηγή: ekklisiaonline.gr

 

Αγία Αικατερίνη – 25 Νοεμβρίου: Έθιμα και παραδόσεις

Αγία Αικατερίνη – 25 Νοεμβρίου: Έθιμα και παραδόσεις

 

Η Αγία Αικατερίνη τιμάται ιδιαίτερα τόσο στην Ανατολή όσο και στη Δύση. Ιδιαίτερα, μάλιστα, στη Δυτική Ευρώπη η τιμή της αγίας διαδόθηκε από τους Σταυροφόρους και θεωρείται, ιδιαιτέρως στη Γαλλία και στη Γερμανία, προστάτιδα των φοιτητών και των σπουδαστών, και μάλιστα όσων σπουδάζουν φιλοσοφία.

 

Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη της στις 25 Νοεμβρίου, ενώ στο Συναξάριο της Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως η μνήμη της τοποθετείται την 24η Νοεμβρίου, οπότε και την εορτάζουν τόσο οι Ρώσοι όσο και οι υπόλοιπες σλαβικές Εκκλησίες.

 

Ιδιαίτερη είναι η τιμή της Αγίας Αικατερίνης στον ελληνικό λαό, ιδίως από τις νέες γυναίκες.

 

Η «αλμυροκουλούρα»

 

Ανάλογο είναι ένα παλαιότερο ελληνικό έθιμο, μαρτυρημένο από τη Μήλο, σύμφωνα με το οποίο το ξημέρωμα της εορτής της Αγίας τα ανύπαντρα κορίτσια έπαιρναν τρεις χούφτες αλεύρι και τρεις αλάτι από τρεις γειτόνισσές τους που είχαν παντρευτεί μόνο μία φορά και ζούσε ο σύζυγός τους.

 

Με αυτά τα υλικά ζύμωναν μια «αλμυροκουλούρα», ένα κομμάτι της οποίας έτρωγαν πριν κοιμηθούν, επικαλούμενες την αγία με μια σχετική επωδή. Πίστευαν ότι, καθώς στον ύπνο τους διψούσαν, μελλοντικός άντρας τους θα ήταν εκείνος τον οποίο θα έβλεπαν να τους προσφέρει νερό για να ξεδιψάσουν.

 

Σε ορισμένες περιοχές, μάλιστα, οι εικόνες της Aγίας, κατά την εορτή της στις 25 Νοεμβρίου, στολίζονται από τις κοπέλες με άσπρα λουλούδια και νυφικά πέπλα, σε μια σαφή σύνδεσή της με τον επικείμενο γάμο τους.

 

Στην Κεφαλονιά, πάλι, την Aγία επικαλούνται κατά την ώρα του ψυχορραγήματος, ως Aγία ψυχοπομπό.

 

Το δαχτυλίδι

 

Οι συναξαριακές διηγήσεις για το δαχτυλίδι που της έστειλε ο Χριστός, με θαυματουργικό τρόπο, συντέλεσαν ώστε οι προσκυνητές της Ιεράς Μονής Σινά να λαμβάνουν ως ευλογία ένα ασημένιο δαχτυλίδι, το οποίο από τον λαό θεωρείται ιδιαίτερης θρησκευτικής και φυλακτικής αξίας, για αυτό και είναι περιζήτητο.

 

Επίσης, διαδομένες στις λαϊκές αγιολογικές παραδόσεις είναι οι αγιολογικής προελεύσεως διηγήσεις για το περιστέρι που της πήγαινε τροφή στη φυλακή και για το ότι από το κομμένο κεφάλι της έτρεξε γάλα αντί για αίμα.

 

Στην ευρωπαϊκή λαογραφία είναι γνωστό το έθιμο της συγκεντρώσεως, κατά την ημέρα της εορτής της, στις 25 Νοεμβρίου, των ανύπαντρων κοριτσιών, που θέτουν τον μελλοντικό και προσδοκώμενο γάμο τους στη συμβολική προστασία της, χορεύοντας με ένα ειδικό για την περίσταση εορταστικό κάλυμμα στα κεφάλια τους.

 

Πηγή: ekklisiaonline.gr

 

 

Η γιορτή των Ταξιαρχών στον Πόντο

Η γιορτή των Ταξιαρχών στον Πόντο

 

 

Μια μεγάλη γιορτή, την οποία τιμούσαν ιδιαίτερα και στον Πόντο, είναι  η σύναξη των Παμμέγιστων αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ, καθώς και των υπολοίπων Ασωμάτων και Ουράνιων Αγγελικών Ταγμάτων, στις 8 Νοεμβρίου.

 

Στον Πόντο, τιμούσαν ιδιαίτερα την ημέρα αυτή και σχεδόν κάθε περιοχή είχε και τις παραδόσεις της για τη συγκεκριμένη ημέρα.

 

Στα Κοτύωρα, οι μεγάλες σε ηλικία γυναίκες, είχαν θεσπίσει τη νηστεία των Ταξιαρχών, που διαρκούσε από 1-8 Νοεμβρίου. Πίστευαν ότι ο Αρχάγγελος Μιχαήλ παίρνει τις ψυχές και νήστευαν στην χάρη του, προκειμένου να πάρει εύκολα την ψυχή τους και να μην παιδευτούν όταν έρεθει η ώρα να φύγουν από την ζωή. Μόλις ολοκληρώνονταν η νηστεία κοινωνούσαν μετά το πέρας της θείας λειτουργίας.

 

Στην Τραπεζούντα πίστευαν, παρομοίως, πως ο Αρχάγγελος Μιχαήλ ήταν ο άγγελος που έπαιρνε τις ψυχές. Επίσης, την ημέρα της γιορτής, οι μητέρες πήγαιναν τα παιδιά τους στην εκκλησία και τύλιγαν στο λαιμό τους την άκρη από το παραπέτασμα της ωραία πύλης, για να αποτρέψουν τον πονόλαιμο.

 

Αλλά και στο χωριό Αντρεάντων (Αμισού) ο Αρχάγγελος Μιχαήλ ονομαζόταν τόσο ως Ταξιάρχης όσο και ως Κουρκουνάς, από την ιδιότητα που του αποδιδόταν, διότι «Κουρκουνά» σήμαινε «χτυπάει την πόρτα» και ζητάει την ψυχή.

 

Για την ιδιότητα αυτή των Αρχαγγέλων ως ψυχοπομπών υπάρχουν και παραδόσεις των Ελλήνων του Πόντου από την περιοχή του Κάρς, τις οποίες μας παραδίδει ο Σάββας Παπαδόπουλος.

 

Στην πρώτη από αυτές με τίτλο «Πως εκωφώθεν ο Χάρον» δικαιολογείται η κώφωση του αγγέλου που πήγαινε να πάρει τις ψυχές των ανθρώπων: «Ο Θεόν έστειλεν τον άγγελον να πάει να παιρ’ την ψην είνονος νύφες π’ είχεν μωρά. Σο τζάχ κεικά εκάθουντουν η πεθερά τ’ς» αλλά ο άγγελος λυπήθηκε τα μωρά που θα έμεναν ορφανά και δεν πήρε την ψυχή της μάνας τους και «εκλώστεν οπίσ’ με τ’ εύκαιρα τα χέρα».

Ο Θεός θύμωσε και ορμώντας εναντίον του «δί’ τον άγγελον έναν σπιχτόν σιλάν (χαστούκι) σ’ ωτίν απέσ’. Άγγελον επόνεσεν, εκωφώθεν κ’ επεκεικιάν’ επέμ’νεν κωφός, κανεινός τα κλαίητα ‘κι ακούει, τ’ ολωνών την ψην παίρ’ και πάει…».

Τα παιδιά τα φρόντισε ο κόσμος και μεγάλωσαν και έγιναν καλοί άνθρωποι.

 

Σε παρόμοια παραλλαγή με τον ίδιο τίτλο η νύφη που έπρεπε να πάρει την ψυχή της ο άγγελος είχε δίδυμα και την λυπήθηκε και πήρε την ψυχή της γριάς πεθεράς της. Εδώ τον άγγελο τον έστειλε ο Άγιος Πέτρος και επειδή παράκουσε, τον χτύπησε και τον κούφανε. Έτσι ο άγγελος-χάρος, όπως έμεινε κουφός, δεν ακούει τα παρακάλια κανενός και παίρνει την ψυχή είτε του μικρού είτε του μεγάλου. Γι΄αυτό ο θάνατος δεν έχει σειρά.

 

Στη δεύτερη παραλλαγή με τίτλο «Η χάρη του Θεού», πάλι ο Θεός έστειλε τον άγγελο να πάρει την ψυχή μιας γυναίκας που είχε δυο αγοράκια. Ο άγγελος τα λυπήθηκε και γύρισε πίσω με άδεια χέρια. Όμως ο Θεός τον ανάγκασε να ξαναπάει στη γη και να εκτελέσει την εντολή, όπως και έγινε. Ο καιρός πέρασε και τα αγόρια μεγάλωσαν και μια μέρα που περνούσαν καμαρωτά με τα άλογά τους, φώναξε τον άγγελο, του τα έδειξε και του είπε πως όλα αυτά τα ορίζει Εκείνος και κανέναν δεν εγκαταλείπει.

 

Πηγή: trapezounta.gr