Τσιτσιρόκλικο από το Νέο Σούλι Σερρών

Τσιτσιρόκλικο από το Νέο Σούλι Σερρών

Όταν τελείωναν τα αλώνια (Ιούλιο μήνα) και έβγαινε η πρώτη σοδειά, με το πρώτο αλεύρι που φέρνανε από το μύλο, οι νοικοκυρές μαζί με τα άλλα ψωμιά ψήνανε και το τζιτζιρόκλικο.

Μαζί με ένα κλωνάρι βασιλικό που έβαζε πάνω στο τζιτζιρόκλικο η νοικοκυρά, το πήγαινε στη βρύση της γειτονιάς. Κάτω από το τζιτζιρόκλικο η νοικοκυρά έβαζε μία κανάτα και μάζευε το νερό που περνούσε από την τρύπα του τζιτζιρόκλικου. Μετά αυτό το νερό το έριχνε στις αποθήκες και έκανε ευχή για να γεμίσουν με σοδειές.
Τη μέρα εκείνη που υπήρχε τζιτζιρόκλικο μαζευότανε όλα τα παιδιά της γειτονιάς γύρω από τη βρύση και μόλις το έβαζε η νοικοκυρά κάτω από τη βρύση, προσπαθούσαν να κόψουν το μεγαλύτερο κομμάτι για να το φάνε. Ένα κομμάτι άφηναν επάνω στη βρύση για τον τζίτζικα.

Συγχρόνως ρίχνανε και κέρματα, τα οποία τα έπαιρναν τα παιδιά.

Σημ.: Το τζιτζιρόκλικο είναι σύνθετη λέξη από το τζίτζιρας (= τζίτζικας) και το κλίκι (= στρογγυλό ψωμί με τρύπα στη μέση, τσουρέκι, το κικλίσκιον των Βυζαντινών).

Συνταγή: Γρέδη Παναγιώτα & Κυριακοπούλου Χρυσούλα

Συστατικά

1 κιλό Αλεύρι

1 φακελάκι Μαγιά

1 Ποτήρι Νερό

½ κουταλιά Αλάτι

1 κλωνάρι Βασιλικό

Εκτέλεση

Ζεσταίνομε το νερό, το ρίχνουμε μέσα σε ένα μεγάλο μπολ και λιώνουμε τη μαγιά. Προσθέτουμε το αλάτι και στη συνέχεια βάζουμε το αλεύρι, το ζυμώνουμε καλά. Η ζύμη πρέπει να είναι σκληρή.

Αφού το ζυμώσουμε καλά, το σκεπάζουμε και το αφήνουμε περίπου τρία τέταρτα (για να φουσκώσει). Μετά το ξανά ζυμώνουμε λίγο και το κάνουμε κουλούρα με μία τρύπα στη μέση. Το βάζουμε σε ένα ταψί και το ψήνουμε στο φούρνο για 1 ώρα περίπου. Αφού ψηθεί, στην τρύπα βάζουμε το βασιλικό.

(2η Συνταγή)

1 κιλό Αλεύρι

1 φακελάκι Μαγιά

1 Ποτήρι Νερό

Εκτέλεση

Ζεσταίνομε νερό και βάζουμε μέσα τη μαγιά. Στη συνέχεια βάζουμε το αλεύρι, το ζυμώνουμε και μόλις πήξει, το κάνουμε κουλούρα και χαράζουμε πάνω στην κουλούρα το σημείο του Σταυρού. Καλό είναι να το ψήσουμε στο φούρνο με ξύλα.

Πηγή: https://www.neosouli.gr/syntages/recipe

Αύγουστος ο μήνας της Παναγίας και των πανηγυριών

Αύγουστος ο μήνας της Παναγίας και των πανηγυριών

Αύγουστος  παροιμίες από βικιφθέμματα

• Από Αύγουστο χειμώνα κι από Μάρτη καλοκαίρι.
• Από Μάρτη καλοκαίρι κι από Αύγουστο χειμώνα.
• Από Μαρτιού πουκάμισο κι απ' Αύγουστο σεντόνια
• Αύγουστε καλέ μου μήνα, να 'σουν δυο φορές το χρόνο.
• Αύγουστε τραπεζοφόρε, να 'σουν τρεις βολές το χρόνο.
• Αυγουστοκοδέσποινα‚ καλαντογυρεύτρα. [δηλ. Η σπάταλη νοικοκυρά τον Αύγουστο, τα Χριστούγεννα ζητιανεύει]
• Αύγουστος άβρεχτος, μούστος άμετρος.
• Δεκαπέντησεν ο Αύγουστος, πυρώσου και μην εντρέπεσαι.
• Επλάκωσεν ο Αύγουστος, η άκρια του χειμώνα.
• Ζήσε, Μάη μου, να φας τριφύλλι και τον Αύγουστο σταφύλι.
• Ήρθε ο Αύγουστος, πάρε την κάπα σου.
• Θεός να φυλάει τα λιόδεντρα απ' το νερό τα Αυγούστου.
• Κάθε πράμα στον καιρό του κι ο κολιός τον Αύγουστο.
• Καλή λαβιά τον Αύγουστο και γέννα τον Γενάρη.
• Καλός ο ήλιος του Μαγιού, τ' Αυγούστου το φεγγάρι.
• Μακάρι σαν τον Αύγουστο να 'ταν οι μήνες όλοι.
• Να 'σαι καλά τον Αύγουστο που 'ναι παχιές οι μύγες.
• Να 'σαι καλά τον Αύγουστο με δεκαοχτώ βελέντζες.
• Ο Αύγουστος και ο τρύγος δεν είναι κάθε μέρα.
• Ο Αύγουστος πουλά κρασί κι ο Μάης πουλά σιτάρι. [δηλ. από τον Αύγουστο μπορείς να καταλάβεις αν θα είναι καλή η παραγωγή κρασιού, όπως κι από το Μάη μπορείς να καταλάβεις αν θα παραχθεί πολύ σιτάρι]
• Όποιος φιλάει τον Αύγουστο, τον Μάη θερίζει μόνος.
• Ούτε ο Αύγουστος χειμώνας, ούτε ο Μάρτης καλοκαίρι.
• Τ' Αυγούστου και του Γεναριού τα δυο χρυσά φεγγάρια.
• Τ' Αυγούστου οι δρύμες στα πανιά και του Μαρτιού στα ξύλα.
• Τ’ Αυγούστου το νερό σαν της κλανιας το νερο.
• Τον Αύγουστο τον χαίρεται οπόχει να τρυγήσει.

Ο Αύγουστος στην Ελληνική λαογραφία 

Είναι από τους πιο ζεστούς μήνες του χρόνου και ο λαός τους έχει δώσει και άλλα ονόματα όπως Πεντεφάς ή Πενταφάς, Συκολόγος αφού τα σύκα είναι άφθονα τον μήνα αυτό, Δριμάρης, Τραπεζοφόρος. Επίσης λόγω της μεγάλης κατανάλωσης φρούτων (σύκα και σταφύλια) το οποίο αναπόφευκτα οδηγούσε συχνά στην τουαλέτα, ο Αύγουστος λέγεται διπλοχέστης.


Εργασίες Αυγούστου

Ανάλογα την περιοχή συνεχίζεται το αλώνισμα. Προς το τέλος του μήνα καίγονται οι καλαμιές. Αρχίζει ο τρύγος καθώς επίσης το λιάσιμο στα αλώνια. Επιτελείται το μάζεμα του καλαμποκιού, το αρμάθιασμα του και η ξήρανσή του. Μαζεύονται τα σκόρδα και τα κρεμμύδια. Γίνονται οι σπορές του σπανακιού, του καρότου και του μαρουλιού. Μεταφέρονται οι κυψέλες κοντά στα πεύκα. Τέλος καθαρίζονται βαρέλια και άλλα αποθηκευτικά μέσα για την αποθήκευση του κρασιού.



Ήθη και έθιμα του Αύγουστου

Αύγουστε, καλέ μου μήνα, να ’σουν δυο φορές τον χρόνο!

Η Πρωταυγουστιά

Την παραμονή της 1ης Αυγούστου σε πολλά μέρη συνηθίζουν ν’ ανάβουν και να πηδούν φωτιές, γιατί πιστεύουν πως την Πρωταυγουστιά αρχίζει μια νέα χρονική περίοδος και πρέπει πηδώντας τη φωτιά να μπουν καθαροί και αμόλυντοι σ’ αυτήν. Γίνονται και αγιασμοί στα σπίτια και στην εκκλησία κι οι χωρικοί ραντίζουν με αγιασμό τ’ αμπέλια και τα περιβόλια τους. Σε κάποια μέρη συνήθιζαν ν’ αγιάζουν τις πηγές και τα πηγάδια κι ύστερα να διασκεδάζουν έξω στ’ αμπέλια. Θυμούνται και τους νεκρούς τους· κάθε νοικοκυρά έβαζε σ’ ένα πιάτο ελιές, μισές μαύρες, μισές άσπρες και τις έστελνε στους γειτόνους που δεν είχαν.




Η νηστεία του δεκαπενταύγουστου

Από την 1η Αυγούστου αρχίζει η νηστεία του Δεκαπενταύγουστου, που κρατάει 15 μέρες. Η νηστεία αυτή την εποχή δεν είναι δύσκολη, εξαιτίας των άφθονων οπωρικών και κηπευτικών. Παράλληλα φροντίζουν να καθαρίσουν τα χάλκινα αγγεία τους και συνηθίζουν να προσφέρουν στην εκκλησία σύκα και σταφύλια, που τα μοιράζουν στο εκκλησίασμα μετά τον εσπερινό.

Του Σωτήρος το σταφύλι

Ο λαός τη λέει απλά “του Σωτήρος” και γιορτάζεται για να θυμίσει στους χριστιανούς τη Μεταμόρφωση του Χριστού στο όρος Θαβώρ, μπροστά σε τρεις μαθητές του πριν σταυρωθεί.
Τη νύχτα, λέει, της παραμονής ανοίγουν οι ουρανοί και πολλοί αγρυπνούν για να δουν το άγιο φως, γιατί “το ’χουν σε καλό”. Οι γεωργοί φέρνουν στην εκκλησία, πάνω σε δίσκους, τις απαρχές των σύκων και των σταφυλιών, δηλαδή τα πρώτα σύκα και σταφύλια.
Τ’ Αϊ-Λιου καρύδι,
του Σωτήρος σταφύλι
και της Παναγιάς το σύκο.
Ύστερα τα βάζουν μπροστά στο εικόνισμα του Σωτήρα, ο παπάς τα ευλογεί, εύχεται “πλούσια σοδειά” και στη συνέχεια τα μοιράζουν στο εκκλησίασμα.

Και Επιτάφιος της Παναγίας

Σε μερικά μέρη της Ελλάδας (Πάτμο, Κασσιόπη Κέρκυρα) στολίζουν Επιτάφιο της Παναγίας και τον περιφέρουν στους δρόμους, ενώ οι πιστοί ακολουθούν μ’ αναμμένα κεριά. Και πανηγύρια γίνονται σε πολλές εκκλησίες. Επίσης σε κάποιους τόπους συνηθίζουν τη μέρα αυτή οι τσελιγκάδες να κάνουν συμφωνίες με τους πιστικούς που θα φυλάνε όλο το χρόνο τα κοπάδια τους. Αλλού πάλι δίνουν απολυσιό, δηλαδή αφήνουν να μπει ελεύθερα όποιος θέλει στους κήπους και τ’ αμπέλια.

Τα μερομήνια

Με την πρώτη μέρα του Αυγούστου αρχίζουν κι οι προγνώσεις για τον καιρό, τα μερομήνια. Παρατηρούν, δηλαδή, τι καιρό κάνει την πρώτη μέρα· ό,τι καιρό θα κάνει απ’ το πρωί μέχρι το μεσημέρι, θα κάνει το Γενάρη, και θα κάνει την άλλη μισή μέρα, θα κάνει το Φλεβάρη. Η δεύτερη μέρα αντιστοιχεί με το Μάρτη και τον Απρίλη κ.ο.κ. Έτσι μηνολογιάζουν προμαντεύουν από τις έξι πρώτες μέρες για όλους τους μήνες του χρόνου.

Οι Παράκλησες

Τα απογεύματα του Δεκαπενταύγουστου, με τις Παρακλήσεις, τις Παράκλησες, όπως τις λένε πολλοί, προετοιμάζουν μαζί με τη νηστεία τους χριστιανούς για τη μεγάλη γιορτή της Παναγίας. Ψέλνεται επίσης στην εκκλησία ο Μικρός κι ο Μεγάλος Παρακλητικός Κανόνας, ακολουθίες που αναφέρονται στην Παναγία.

Ο Άγιος μάντης

Ο Αϊ-Φανούρης είναι ο Άγιος που όλα τα φανερώνει, κατά το λαό. Αν χάσεις ζώο, αν χάσεις πράγμα, στον Άγιο θα τάξεις να σου το βρει. Μπορεί ακόμη να σε βοηθήσει να προμαντέψεις μια τύχη ή πώς θα πάει κάποια δουλειά σου. Κι όσο για τα κορίτσια, θα τους φανερώσει, λέει, ποιον θα πάρουν. Γι’ αυτό κι ο Άγιος στις εικόνες του κρατάει ένα κερί αναμμένο.
Το τάξιμο συνήθως είναι μια πίτα, η Φανουρόπιτα, που οι νοικοκυρές ζυμώνουν με μυρωδικά και τη μοιράζουν στους γείτονες και τους περαστικούς. Εκείνοι τότε πρέπει να ευχηθούν: “Ο Θεός σχωρέσ’ τη μητέρα του Αγίου Φανούριου”. Γιατί η μητέρα του, λέει η παράδοση, ήταν πολύ αμαρτωλή κι έχει ανάγκη από συγχώρεση.

Ο Νηστευτής

Στις 29 Αυγούστου, που γιορτάζεται η Αποκεφάλισή του, οι Χριστιανοί νηστεύουν αυστηρά Γι’ αυτό τον λένε και Νηστευτή ή Νηστικό. Όσοι νηστεύουν, αποφεύγουν ιδιαίτερα τα μαύρα σταφύλια ή τα μαύρα σύκα, τα βατόμουρα, τις μαύρες ελιές, το μαύρο κρασί, γιατί πιστεύουν πως τα ’βαψε το αίμα του Αγίου. Δεν τρώνε και καρύδια, γιατί έκοψαν το καρύδι του. Αποφεύγουν να κόβουν με μαχαίρι, αποφεύγουν να κόβουν καρπούζι ή ψωμί γιατί είναι σαν να αποκεφαλίζουν τον Άγιο. Αν δεν τηρήσουν νηστεία φοβούνται πως θα βγάλουν μαύρα σπυριά.

«Ο Αύγουστος, όπως λέει κι ο λαός μας είναι ο μήνας που τρέφει τους ένδεκα. Κι αυτό το λέει για την αφθονία των καρπών και των φρούτων που κουβαλάει μαζί του και τα χαρίζει μ’ απλοχεριά σ’ανθρώπους και ζωντανά. […]

Παλιότερα, την πρωταυγουστιά, ο παπάς γύριζε στα σπίτια των ξωμάχων γεωργών κι έκανε κει αγιασμό για τα σπαρτά των νοικοκύρηδων. […]

Πέρα απ’τους αγιασμούς, την πρωταυγουστιά αρχίζουν κι οι νοικοκυρές να καθαρίζουν τα χάλκινα αγγεία κι όλα τα σπιτικά σκεύη. Και τούτο γίνεται για να μην υπάρχει ίχνος από «άρτεμα” πάνω σ’αυτά, γιατί θεωρούν τη νηστεία του Δεκαπενταύγουστου σαν την πιο αυστηρή και πιο αξιόλογη.[…]

Την πρώτη Αυγούστου έχουμε ακόμη και τις Δρίμες. Είναι δε οι Δρίμες οι πρώτες έξι μέρες του μήνα που ο λαός μας τις θεωρεί πολύ δυσοίωνες. Αυτές τις μέρες, ορισμένοι ξωμάχοι που ζουν με το φόβο των προλήψεων δεν λούζονται κι ούτε πλένουν ρούχα, γιατί φοβούνται μήπως καταστραφούν τα ρούχα τους. Κι ακόμα, δεν κόβουν ούτε ξύλα, δε σκούζει πουθενά τσεκούρι τέτοιες πρωτομέρες του μήνα. Έτσ, θ’ακούσεις να λένε: «Τ’Αυγούστου οι Δρίμες στα πανιά και του Μαρτιού στα ξύλα”. Τα παιδιά τα κλείνουν μέσα τα μεσημέρια, αυτές τις μέρες; και τους λένε: «Μην βγαίνετε έξω, μην περνάτε απόμερα και τρίστρατα, γιατί οι Δρίμες θα σας κάνουν κακό, μεγάλο κακό.”

Άλλοι πάλι πιστεύουν πως οι Δρίμες είναι οι Δώδεκα πρώτες μέρες του μήνα κι όχι οι έξι που σου είπα πιο πάνω και πως η κάθε μια απ’τις δώδεκα αντιστοιχεί σ’ένα μήνα της χρονιάς. Γι’ αυτό τις λένε και «μερομήνια”. Έτσι, οι πιο γνωστικοί κι έμπειροι μεσόκοποι και γέροντες, προμαντεύουν τον καιρό όλου του χρόνου. Μηνολογιάζουν, παρατηρούν δηλαδή, τι καιρός κάνει την κάθε μέρα την εποχή των Δριμών και, πηγαίνοντας στον μήνα που αντιστοιχεί στη μέρα αυτή, κάνουν προγνώσεις και προμαντεύουν τα φερσίματά του αν θά’ναι καλά ή κακά, αν θά’χει κακοκαιρια ή καλοκαιρία κι αν θα φέρει καλοτυχιά για κακοτυχιά.

Οι τσοπάνηδες μάλιστα την πρωταυγουστιά έχουν και τη «σκυλομαντεία”. Σηκώνονται πολύ πρωί, βαθιά σχεδόν χαράματα, και κοιτάζουν τα σκυλιά πως κοιμούνται. Κι αν αυτά κοιμούνται ξάπλα με τεντωμένα τα πόδια, λένε: «Καλοχειμωνιά θά’χουμε και γλυκοκαιριά”. Αν δούνε όμως πως αυτά κοιμούνται μαζεμένα, κουλουριασμένα με το κεφάλι χωμένο στα πόδια τους, τους ακούς να λένε: «Κακοχειμωνιά θά’χουμε φέτος, κακοχειμωνιά με χιόνια και παγοβροχιές.”[…]” (Βασίλη Λαμνάτου, «οι μήνες στην αγροτική και ποιμενική ζωή του λαού μας”)

«Ο Αύγουστος με τα σταφύλια, τα σύκα και τα πολλά οπωρικά, με τα εισοδήματα από την πώληση της καλοκαιρινής συγκομιδής εκθειάζεται στις παροιμίες του λαού ως πλούσιος μήνας. «Αύγουστε, καλέ μου μήνα, νά’σουν δυο φορές το χρόνο!”. Αλλά η ευτυχία αυτή του Αυγούστου, δεν είναι πάντοτε αδιατάρακτη. Πολλές φορές, οι ελώδεις πυρετοί και οι γαστρικές ασθένειες από την κατάχρηση των οπωρικών κάνουν τον Αύγουστο επικίνδυνο για την υγεία. Γι’ αυτό άλλη παροιμία λέγει: «Περί της υγείας σου τον Αύγουστο ερώτα”, που σημαίνει πως κανείς δεν είναι σίγουρος για την υγεία του, αν δεν περάσει απρόσβλητος από ασθένειες τον Αύγουστο.

Ορισμένες φορές ήδη από τον Αύγουστο αρχίζει, πρώιμα, το κρύο και κοινές είναι οι παροιμίες «ο Αύγουστος επάτησεν, η άκρα του χειμώνα”, «Από Αύγουστο χειμώνα…”, κ.τ.λ. Γι’αυτό η πρώτη Αυγούστου θεωρείται συνήθως έναρξη νέας περιόδου και συνοδεύεται με πολλά από τα λεγόμενα «διαβατήρια” έθιμα. Έτσι στη Λέσβο και αλλού την παραμονή της πρώτης Αυγούστου ανάβουν στα στρίστρατα φωτιές (καψάλες) και τις «ξεπερνούν” (πηδούν) λέγοντας:

«Ω, καλώς τον Άκστο! Σύκα τσαι καρύδια τσαι καλά σταφύλια! Ψήνουν μεσα στη φωτιά κι ένα σκόρδο, παίρνουν τις στσελίδες (τα λουβιά) και τις τρων για τον πυρετό.”

Στην Ίμβρο πηδούν τον φανό λέγοντας:

«Άχστε, Παράχστε, σαν απ’μ’ηύρις να μ’αφήσεις.”

Εις την Μάδυτον:

«Άκστους, Παράκστους, καλώς μας ηύρ’ η γι’ Άκστους!”

Στη Λέσβο, ίσως κι αλλού, οι άνθρωποι του λαού πιστεύουν, ότι τη νύχτα της 31ης Ιουλίου προς την 1η Αυγούστου ανοίγουν οι ουρανοί και «ό,τι προφτάσεις να ζητήσεις θα τό’χεις, θες πλούτη, θες γεια, θες χωράφι. Αποσπερού στο πανηγύρι τσ’Αγιάσος πλαγιάζουν στα τρίστρατα, για να δουν τ’άγιο φως’ περιμένουν ως το πρωί. Τόχ’ουν σε καλό.”

Ανάλογες είναι και οι συνήθειες του πρωινού της 1ης Αυγούστου. Π.χ. στην Τήλο σκορπίζουν μέσα στο σπίτι άμμο ως σημάδι ευτυχίας και αφθονίας. Ακόμη «δεν σαρώνουν το σπίτι, για να μη ρίξουν έξω μαζί με τα σαρίδια και τα καλά του σπιτιού”. Στο Ζαγόρι της Ηπείρου «πρωί πρωί, πριν ακόμα βάλουν τίποτα στο στόμα των, τρώγουν κόκκινα κράνα, για να είναι γεροί όλο το χρόνο.[…]

(Γ.Α.Μέγα, «Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας”)

Περισσότερη Λαογραφία

 Εις πλείστα μέρη της Ελλάδος κατά την παλαιάν παράδοσιν και κατά τας εξ πρώτας ημέρας του Αυγούστου επιμελώς αποφεύγονται ωρισμέναι εργασίαι, διότι η τυχόν εκτέλεσις αυτών συνεπάγεται ζημίας και ανεπανορθώτους φθοράς.

Ούτω δεν πρέπει να πλύνουν αι γυναίκες, διότι τα πλυθέντα υφάσματα «δριμιάζουν” ή «δριμοκόβονται”, δηλαδή εκτεθιμένα εις τον ήλιον κόπτονται και γεμίζουν από μικράς οπάς’ δεν πρέπει να αρδεύωνται ποτιστικά (ιδίως εις Νάξον δεν αρδεύεται ποτιστικόν φετευμένον με φυτόν ή σκορδίλλαν, δηλαδή φυτώριον κρομμύων) διότι ξεραίνονται’ δεν πρέπει να κολυνβά κανείς διότι το σώμα του θα γεμίσει από εξανθήματα, όπως είναι επίσης επικίνδυνον να λούζεται διότι θα καταστρέψει την κόμην του. Οι δε θεωρούντες δρίμας τας πρώτα ημέρας του Μαρτίου δεν κόπτουν κατ’αυτάς ξύλα, διότι αυτά σαπίζουν ή «σαρακιάζουν”, δηλάδή καταστρέφονται υπό σκωλήκων.

Περί των δριμών Αυγούστου και Μαρτίου λέγεται η παροιμία: «Τ’Αυγούστου οι δρίμες στα πανιά και του Μαρτιού στα ξύλα.” Είς Λέσβον, Χίον, Αιτωλίαν και Αρκαδίαν, ονομάζουν τας δυσοιώνους αυτάς ημέρας «δρίματα”, εις Πελοπόννησον δε χαρακτηρίζονται ως δρίμες: 1) τα Σάββατα του Μαρτίου και αι Δευτέραι του Αυγούστου’ 2) η ημέρα κατά την οποίαν «λιοκρίζει” το φεγγάρι, δηλαδή κατά την πανσέληνον και 3) τα δωδεκαήμερα, κατά τα οποία εμφανίζονται οι καλλικάντζαροι. Εις άλλα μέρη της Ελλάδος χαρακτηρίζονται ως δρίμες αι τρεις πρώται, αι τρεις μέσαι και αι τρεις τελευταίαι μέραι του Μαρτίου και του Αυγούστου και εις άλλα, τέλος, μέρη της Ελλάδος αι δρίμες αρχίζουν από της 24 ή 25 Ιουλίου και λήγουν την 6ην Αυγούστου, δηλαδή συμπίπτουν με την επιτολήν του ολεθρίου δια τα καύματά του αστερισμού του Κυνός, του οποίου η επίδρασις είναι ζωηρά καθ’ όλον τον Αύγουστον.

Αι δρίμες εις Κύπρον λέγονται «κακαουστιές”, δηλαδή κακαί ημέραι του Αυγούστου και κατ’ ευφημισμόν καλαουστιές, καλαί ημέραι του Αυγούστου, εις τον Πόντον, το διάστημα των ημερών αυτών λέγεται «Σαπίας”, προφανώς διότι κατ’ αυτό σαπίζουν τα δέρματα, υφάσματα, ξύλα, κλπ.

Βιβλιογραφία: Πολίτου Ν. διάφοροι πραγματείαι εις το λεξικογραφικόν αρχείον και το περιοδικόν «Λαογραφία”, Μουτούρα Αθ.. Προσθήκαι εις τα ονόματα των μηνών. Λαογραφίας τομ.Β’ και εις Λαογρ.Ζ’61 κ.εξ..”) 

Η «Θεία Λένα» - Αντιγόνη Μεταξά

Η «Θεία Λένα» - Αντιγόνη Μεταξά

Η καθημερινή «Ώρα του παιδιού» που ακουγόταν στο ραδιόφωνο για περίπου 20 χρόνια (1944-1966) μεγάλωσε πολλές γενιές Ελλήνων. Όσοι άκουγαν την εκπομπή, θυμούνται την περίφημη Θεία Λένα, κατά κόσμον Αντιγόνη Μεταξά, η οποία έλεγε στα μικρά παιδιά παραμύθια και τραγούδια. Ήταν συγγραφέας παιδικών βιβλίων και δημιουργός του πρώτου παιδικού θεάτρου. Η φωνή της ήταν γνώριμη σε όλα τα παιδιά που είχαν την τύχη να έχουν ραδιόφωνο στο σπίτι τους και φυσικά στους γονείς.

Η Αντιγόνη Μεταξά ήταν η «Θεία Λένα» του ραδιοφώνου «Καλημέρα σας παιδιά μου, είναι η θεία Λένα εδώ, να σας πει ένα παραμύθι όμορφο και χαρωπό» ήταν ένας από τους πιο συνηθισμένους χαιρετισμούς της όταν ξεκινούσε η εκπομπή. Η Αντιγόνη Μεταξά δεν διασκέδαζε απλώς τα μικρά παιδιά μέσα από το ραδιόφωνο, αλλά τα δίδασκε σημαντικά πράγματα για την καθημερινότητά τους. Μπορεί η «θεία Λένα» να είναι ένα από τα πιο γνωστά πρόσωπα του ελληνικού ραδιοφώνου, δεν είναι όμως ιδιαιτέρως γνωστό ότι από την εκπομπή της καθιερώθηκε το ελληνικό τραγούδι των γενεθλίων, που ακούγεται μέχρι σήμερα στα γενέθλια μικρών και μεγάλων....

Η Αντιγόνη Μεταξά γεννήθηκε στην Αθήνα το 1905. Ήταν στις αρχές της δεκαετίας του 1930 και συγκεκριμμένα το 1933 όταν ίδρυσε το «Θέατρο του Παιδιού», τον πρώτο παιδικό θίασο στην Ελλάδα. Ήταν μια γυναίκα με πλατιά θεατρική και λογοτεχνική μόρφωση αλλά κυρίως με απεριόριστη αγάπη για τα παιδιά. Τα παιδιά της εποχής εκείνης δεν είχαν βιομηχανικά και ηλεκτρονικά παιχνίδια, αλλά έπαιζαν στις αλάνες και έφτιαχναν παιχνίδια με υλικά από τη φύση, όπως τόξα, όπλα και ίσως παγίδες για πουλιά ή παρόμοια. Έστηναν σεντόνια και έπαιζαν καραγκιόζη και φυσικά αυτοσχέδια σκετς, άρα μια απλοϊκή μορφή θεάτρου. Η θεία Λένα αξιοποίησε με τον καλύτερο τρόπο, την ανάγκη των παιδιών για θεατρικό παιχνίδι και ψυχαγωγία.

Η θεία Λένα των παιδιών

Σιγά σιγά το «Θέατρο του Παιδιού» συνεχίστηκε στο ραδιόφωνο και η Αντιγόνη Μεταξά έγινε πλέον η «Θεία Λένα» η αγαπημένη θεία όλων των παιδιών. Ο πατέρας της, ήταν ένας φιλελεύθερος Κεφαλλονίτης με προοδευτικό χαρακτήρα που είχε ιδρύσει το 1906 την Ελληνογαλλική Σχολή Μεταξά. Στο σχολείο υπήρχε παιδική ορχήστρα, παιδική χορωδία φουστανελοφόρων που έπαιρναν τότε μέρος στις πατριωτικές γιορτές, γήπεδο τένις αλλά και Λογιστικό τμήμα που τα παιδιά έκαναν ειδική πρακτική εξάσκηση. Οι μαθητές μεταφέρονταν με λεωφορεία που τα έσερναν άλογα. Έτσι μεγαλωμένη, σε ένα ιδιαίτερα ζεστό και πνευματικό περιβάλλον με εξαιρετικούς δασκάλους ακολούθησε και εκείνη τον ίδιο δρόμο.

Σπούδασε Παιδαγωγικά στο Παρίσι και το 1925 αποφοίτησε από το Ελληνικό Ωδείο με χρυσό μετάλλιο.

Όταν έπαιξε στην παράσταση»Στέλλα Βιολάντη» ο ίδιος ο Ξενόπουλος έγραψε στη στήλη του «Πνευματική Κίνησις» ένα άρθρο με τίτλο «Νέος Αστήρ». Όντως η μικρή είχε απίστευτο ταλέντο. Μια δεύτερη Κοτοπούλη έλεγαν όλοι. Μετά από μια περιοδεία με το Βεάκη όμως εγκατέλειψε το θέατρο και αφοσιώθηκε στα παιδιά. Έτσι το 1933 δημιουργείται στην Ελλάδα το Θέατρο του Παιδιού. Παρουσιάζει έργα από διάφορους συγγραφείς αλλά και δικά της. Η πρώτη της εκδοτική προσπάθεια ήταν η έκδοση τριών τόμων με δικά της έργα γραμμένα για παιδιά. Συνολικά έγραψε 53 βιβλία και είχε την επιμέλεια σε 250. Ανάμεσα σ’ αυτά και η πεντάτομη Παιδική Εγκυκλοπαίδεια το «Θέατρο του Παιδιού». Το θέατρό της έδινε παραστάσεις κανονικά κάθε Κυριακή από το 1933 μέχρι την Κατοχή, που το έκλεισαν οι Ιταλοί και απαγόρευσαν τις παραστάσεις.

Η Αντιγόνη Μεταξά ήταν ήδη για όλους η αγαπημένη «Θεία Λένα» του Ραδιοφώνου και η προϊσταμένη της «Ώρας του Παιδιού» στο ΕΙΡ. Από το 1967 στην ΥΕΝΕΔ δημιούργησε το πρώτο πρόγραμμα για παιδιά.

Έτσι τα παιδιά και φυσικά και οι γονείς έμαθαν να ακούν θεατρικές παραστάσεις. Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε το πεντάτομο έργο της «Η Νέα Εγκυκλοπαίδεια του Παιδιού», που απευθυνόταν κυρίως σε παιδιά και αποτελούσε την πλήρη έκδοση του έργου που είχε κυκλοφορήσει το 1953. Περιείχε θέματα βοηθητικά για τη σχολική ύλη του δημοτικού και των πρώτων τάξεων του Γυμνασίου. Αντί για φωτογραφίες και χάρτες είχε σκίτσα και απλοϊκές ζωγραφιές.

Η Αντιγόνη Μεταξά παντρεύτηκε τον Κώστα Κροντηρά, πρώτο σκηνοθέτη στο χώρο της ραδιοφωνίας και συνεργάστηκε μαζί του. Για το σύνολο του έργου της τιμήθηκε απ΄την Ακαδημία ΑΘηνών. Η «Θεία Λένα» η αγαπημένη δασκάλα με τα κυματιστά μαλλιά και τα γαλανά μάτια συντρόφευε τα μικρά ελληνόπουλα απ΄τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής και τα άφησε το 1971 ενηλίκους πια.

Η «Θεία Λένα» έγινε ένας καθημερινός επισκέπτης σε όλα τα ελληνικά σπίτια, καθώς μέσα από τα ραδιόφωνο ήταν πάντα εκεί και το μήνυμά της ήταν πάντα απλό και χρήσιμο για τα παιδιά και τους γονείς. Πόσες εκπομπές μπορούν να ισχυριστούν σήμερα το ίδιο;...

Πηγή: mixanixronou.gr

Τα 20 πανηγύρια του καλοκαιριού

Τα 20 πανηγύρια του καλοκαιριού

 

 

Βιολιά, λαούτα, λύρες και τσαμπούνες ντύνουν το σάουντρακ των διακοπών.

 

Τα πανηγύρια συνθέτουν μαζί με άλλες παραδοσιακές πρακτικές και τελετουργίες την ιδιαίτερη συλλογική ταυτότητα κάθε τόπου. Μάλιστα, στο Εθνικό Ευρετήριο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, όπου εγγράφονται, έθιμα, παραδοσιακές τέχνες και κοινωνικές τελετουργίες από τη νησιωτική χώρα, έχουν συμπεριληφθεί το Πανηγύρι της Ικαρίας και οι «Κούππες» στη Νίσυρο που χορεύονται στο πλαίσιο του πανηγυριού της Παναγιάς της Σπηλιανής.

 

Η ξεχωριστή αυτή γιορτή που τα τελευταία χρόνια ξαναβρίσκει τη μεγάλη ανταπόκριση που γνώριζε παλιά, συνδυάζει το θρησκευτικό στοιχείο, καθώς πραγματοποιούνται προς τιμήν κάποιου αγίου, με την αλληλεπίδραση της κοινότητας και τη διασκέδαση.

 

Στη διάρκεια των ετών τα πανηγύρια αποδυναμώθηκαν ως θεσμός, ενώ συχνά για να προσελκύσουν το ενδιαφέρον του κόσμου ενσωμάτωσαν νεωτερικά στοιχεία, όπως τα νεο-παραδοσιακά τραγούδια. Στα λεγόμενα παζάρια, για παράδειγμα, οι άνθρωποι παλιά αγόραζαν κυρίως σπόρους, ζώα, γεωργικά εργαλεία και χρηστικά αντικείμενα.

 

Στις μέρες μας οι αγορές αυτές, που συνοδεύουν τη γιορτή, πουλούν κυρίως τουριστικά ή είδη λαϊκής τέχνης. Όμως ένα κοινωνικό φαινόμενο που πήρε διαστάσεις στα μέσα του 20ού αιώνα και είχε καταλυτικό ρόλο στις επαρχίες, η μετανάστευση, προσέδωσε στο θεσμό συναισθηματικό φορτίο που δεν είχε αρχικά: Το πανηγύρι άρχισε να εξελίσσεται σε αφορμή για επανένωση των ντόπιων με τους απόδημους, που επέστρεφαν στον τόπο τους για να δουν τους δικούς τους, να γευτούν παραδοσιακά φαγητά και να διασκεδάσουν.

 

Στη σημερινή μορφή τους, αποτελούν πόλο έλξης για χιλιάδες επισκέπτες από πολλά διαφορετικά μέρη της Ελλάδας και του εξωτερικού, ειδικά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Σε ανοιχτούς χώρους, στήνονται μεγάλα τραπέζια, ποτά και φαγητά προσφέρονται σε αφθονία και ο κόσμος χορεύει μέχρι το πρωί στους ρυθμούς που παίζουν δεξιοτέχνες οργανοπαίχτες.

 

Σε πολλά μέρη, άρχισαν να διοργανώνονται από πολιτιστικούς συλλόγους ή εθελοντές, σε αντίθεση με τότε που ήταν ευθύνη της ενορίας ή της κοινότητας. Όπου η γιορτή εκτυλίσσεται στα προαύλια των εκκλησιών, ξεκινά αμέσως μετά τη λειτουργία και ολοκληρώνεται αργά το μεσημέρι ή το απόγευμα. Εξαίρεση αποτελούν απομακρυσμένα ξωκλήσια, όπου ο κόσμος μεταφέρει φαγητά και το γλέντι κρατά ως και τρεις μέρες.

 

Τα 20 πανηγύρια του καλοκαιριού

 

Αλόννησος

Στο νησί των Σποράδων τον Δεκαπενταύγουστο αναβιώνει ο παραδοσιακός γάμος που «παντρεύει» παραδοσιακά έθιμα με το γλέντι. Κουμπάρος και γαμπρός φτάνουν στο σπίτι της νύφης όπου η πόρτα είναι κλειστή και το «ναι» απαιτεί… τάξιμο στην πεθερά.

 

Μόλις γίνει αυτό, η νύφη φορά την παραδοσιακή «μόρκα» –το νυφικό–, και ξεκινάει μαζί με τον γαμπρό και τον κουμπάρο για την εκκλησία. Ακολουθούν συγγενείς και καλεσμένοι (ρόλο που αναλαμβάνουν οι παρευρισκόμενοι στο νησί) υπό τον ήχου βιολιού, λαούτου και κλαρίνου. Μετά τον γάμο, οι καλεσμένοι γεύονται γίδα κοκκινιστή με μακαρόνια, κρασί που ρέει άφθονο και τοπικά χειροποίητα γλυκά.

 

Αμοργός

Ένα μαγευτικό θέαμα έχουν την τύχη να απολαύσουν όσοι βρεθούν τον Δεκαπενταύγουστο στα Κατάπολα της Αμοργού. Μετά τη Λειτουργία ακολουθεί η περιφορά της εικόνας της Παναγιάς Καταπολιανής την οποία συνοδεύουν τα καΐκια από τη θάλασσα σφυρίζοντας, ενώ οι καπετάνιοι ρίχνουν καπνογόνα.

 

Το βράδυ, στην Παναγιά την Επανωχωριανή προσφέρονται αμοργιανά ρακόμελα και οι ντόπιες σπεσιαλιτέ πατατάτο και ξιδάτο. Πολύ ξεχωριστό είναι και το πανηγύρι του Χριστού στις 6 Αυγούστου. Στην κεντρική πλατεία –Λόζα στην ντοπιολαλιά– όπου προσφέρεται δωρεάν αθερίνα, μπακαλιάρος και σαλάτες, ενώ ντόπιοι μουσικοί παίζουν βιολί και λαούτο για να σύρει ο κόσμος το χορό.

 

Αστυπάλαια

Η Αστυπάλαια γιορτάζει τη Μεγαλόχαρη τον Δεκαπενταύγουστο με τριήμερο πανηγύρι στην Παναγία την Πορταΐτισσα που χρονολογείται στο 1762. Η εικόνα είναι αντίγραφο αυτής στη Μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους. Το γλέντι ξεκινά την παραμονή μετά τον Εσπερινό στο προαύλιο της εκκλησίας, με βιολιά, λαούτα, τραγούδια και χορούς από ντόπιους με παραδοσιακές ενδυμασίες.

 

Ανήμερα, στον περίβολο της εκκλησίας στήνεται το Τραπέζι της Αγάπης, όπου οι γυναίκες του νησιού έχουν μαγειρέψει και προσφέρουν σε όλο τον κόσμο παραδοσιακά φαγητά, όπως αρνί γεμιστό, γνωστό ως «Λαμπριανό» και ακολουθεί χορός και μουσικές μέχρι το πρωί.

 

Θάσος

Ο Δεκαπενταύγουστος στη Θάσο, γνωστός και ως Πάσχα του καλοκαιριού, γιορτάζεται στον Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Ραχώνι, στη Μονή της «Παναγούδας» στις Μαριές και στα χωριά Ποτός και Παναγία. Από το πρωί, έξω από τους ναούς στήνονται μεγάλα καζάνια όπου ετοιμάζεται κοκκινιστό κρέας με κριθαράκι, το κλουμπάνι ή κουρμπάνι.

 

Μετά τη Λειτουργία, οι πιστοί συγκεντρώνονται στον προαύλιο κάθε ναού, το φαγητό μοιράζεται δωρεάν και ο κόσμος γευματίζει σε ατμόσφαιρα γιορτής. Παλιότερα, στα πανηγύρια που κρατούσαν 2-3 μέρες ανάμεσα στο κρασί, το τσίπουρο και στον χορό γίνονταν τα οικονομικά αλισβερίσια, οι γνωριμίες και τα προξενιά.

 

Ικαρία

Ενταγμένο στο Εθνικό Ευρετήριο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, το ικαριώτικο πανηγύρι αποτελεί πόλο έλξης για επισκέπτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Από τα 80 πανηγύρια που διοργανώνονται, το πιο δημοφιλές και το μεγαλύτερο του Αιγαίου είναι αυτό της Λαγκάδας τον Δεκαπενταύγουστο, γνωστό ως «της Παναγιάς της Ρέιβερ».

 

Ο κόσμος απολαμβάνει παραδοσιακό φαγητό, πίνει κόκκινο καριώτικο κρασί και χορεύει Ικαριώτικο συρτό σε ένα μοναδικό σκηνικό κάτω από τα άστρα. Ξεχωριστό θεωρείται και το πανηγύρι στο Γιαλισκάρι, δίπλα στη θάλασσα. Επίσης, στη γιορτή του Αγίου Αλεξάνδρου στις 30 Αυγούστου, ο κόσμος συρρέει στο χωριό «Κουνιάδοι» για το ομώνυμο πανηγύρι.

 

Κάλυμνος

Τα πανηγύρια δεν θα μπορούσαν να λείπουν από το νησί των σφουγγαράδων, όπου ο Δεκαπενταύγουστος γιορτάζεται με κατάνυξη στις εκκλησιές και ολονύκτιο παραδοσιακό γλέντι με φαγοπότι και χορό. Πλήθος πιστών συρρέει στο καστρομονάστηρο της Παναγίας της Κυραψηλής στο Βαθύ και στην Παναγιά της Ψερίμου.

 

Το βράδυ της παραμονής, μετά τον Εσπερινό, προσφέρονται ρεβίθια φούρνου και ξεκινά το γλέντι υπό τους ήχους τσαμπούνας, βιολιού και λαούτου. Λουκούμι και ρακή προσφέρονται μετά τον Εσπερινό στην Παναγία Τσικούων.

 

Κάρπαθος

Πιστοί στα ήθη και στα έθιμα των προγόνων τους, οι Καρπάθιοι τιμούν στα πανηγύρια τους προστάτες Αγίους των χωριών τους, με λαούτα, λύρες, τσαμπούνες, μαντινάδες, χορούς και παραδοσιακά εδέσματα. Από τα πιο γνωστά πανηγύρια είναι του Δεκαπενταύγουστου που πραγματοποιούνται σε όλο νησί, αλλά ξεχωρίζουν στο Απέρι, στο Διαφάνι, στις Μενετές και στην Όλυμπο.

 

Εκεί γίνεται και το πανηγύρι του Άι-Γιάννη στη Βρουκούντα (29/8). Οι γυναίκες φορούν εξαιρετικής τέχνης πολύχρωμες παραδοσιακές ενδυμασίες, το φαγητό προσφέρεται δωρεάν κι ακολουθεί γλέντι μέχρι πρωίας.

 

Κάτω Κουφονήσι

Τον Δεκαπενταύγουστο το ακατοίκητο νησί γίνεται σημείο συνάντησης και χαράς. Το πρωί, τα καΐκια από το Πάνω Κουφονήσι μεταφέρουν δωρεάν όσους το επιθυμούν στο Κάτω Κουφονήσι. Μετά τη Λειτουργία στο εκκλησάκι της Παναγίας, όπου τιμάται κάθε χρόνο η Κοίμηση της Θεοτόκου, προσφέρεται τηγανητό ψάρι από τους ψαράδες αλλά και τοπικά εδέσματα που συνοδεύουν τις αρτοκλασίες. Την επιστροφή στο Πάνω Κουφονήσι ακολουθούν κεράσματα με το γλέντι να συνεχίζεται υπό τους ήχους βιολιών.

 

Κάσος

Το πανηγύρι της Πέρα Παναγιάς τον Δεκαπενταύγουστο αποτελεί σημείο συνάντησης των αποδήμων στο παλιό χωριό Παναγία, με τους ονομαστούς καραβομαραγκούς και καπεταναίους. Μετά τη Λειτουργία και το προσκύνημα της θαυματουργής εικόνας της Παναγίας, αρχίζει ο χορός υπό τους ήχους της λύρας και του λαούτου, με τους Κασιώτες να σκαρώνουν μαντινάδες και τον κόσμο να απολαμβάνει κασιώτικα ντολμαδάκια, κόκκινο πιλάφι, κρέας κοκκινιστό και πατάτες τηγανητές.

 

Λίγες μέρες πριν, μια μικρή ομάδα ντόπιων πηγαίνουν πόρτα-πόρτα για να συγκεντρώσουν χρήματα και διάφορα χρήσιμα υλικά για το κασιώτικο πιάτο του πανηγυριού. Μετά τον Εσπερινό, όλοι βοηθούν στην προετοιμασία του φαγητού, ενώ οι γυναίκες συγκεντρώνονται στον αυλόγυρο για το τύλιγμα των ντολμάδων.

 

Κέρκυρα

Οι Κερκυραίοι διακρίνονται από βαθύτατο θρησκευτικό συναίσθημα και οι σημαντικότερες γιορτές τους συνδέονται με τον Χριστό, την Παναγία, το Άγιο Πνεύμα και τον προστάτη του νησιού Άγιο Σπυρίδωνα. Τα πανηγύρια ξεκινούν στις 6 Αυγούστου οπότε τιμάται η Μεταμόρφωση του Σωτήρα στο Ποντικονήσι, στο Περιβόλι, στον Στρινύλα, στο Παλαιοχώρι, στους Αγίους Δέκα και στον Άγιο Ματθαίο.

 

Τον Δεκαπενταύγουστο στις Καρουσάδες, στις Περουλάδες και στον Σταυρό του Δήμου Αχιλλείων, οι επισκέπτες συρρέουν για το πανηγύρι με τα καλύτερα ψητά του νησιού, όπου ο χορός υπό τον ήχο βιολιών καλά κρατεί, ενώ άφθονος άρτος προσφέρεται από τις εκκλησίες. Ξεχωριστό πανηγύρι προς τιμήν της Θεοτόκου διοργανώνεται στον Ιερό Ναό Πλατυτέρας.

 

Λέσβος

Πιο γνωστά πανηγύρια αυτά της Παναγίας στην Αγιάσο και στην Πέτρα τον Δεκαπενταύγουστο. Μετά την περιφορά της εικόνας, το γλέντι στήνεται στην πλατεία του χωριού, με προσφορά φαγητού και ποτού και πλούσιο μουσικό ρεπερτόριο που περιλαμβάνει από ζεϊμπέκικα, καρσιλαμάδες, συρτούς και μπάλους μέχρι πιο μοντέρνα ακούσματα.

 

Χαρακτηριστικό έδεσμα της βραδιάς αποτελεί το κισκέκι, βραστό κρέας με σιτάρι. Ξακουστή είναι στις 6 και 7 Αυγούστου η Γιορτή της Σαρδέλας στη Σκάλα Καλλονής, με παραδοσιακά όργανα και δρώμενα, ψήσιμο σαρδέλας και ούζο. Ιδιαίτερο στοιχείο των πανηγυριών είναι τα στολισμένα με πλουμιά και χαϊμαλιά άλογα που συνοδεύουν την περιφορά της εικόνας.

 

Νάξος

Κάθε χωριό πανηγυρίζει τον προστάτη Άγιό του και μετά τις λατρευτικές εκδηλώσεις ακολουθεί γλέντι μέχρι το ξημέρωμα, με νησιώτικα τραγούδια, χορούς και φαγοπότι. Το πανηγύρι στήνεται στην «πλάτσα» (πλατεία) του χωριού και στις γύρω ταβέρνες.

 

Τα πανηγύρια του Δεκαπενταύγουστου κυριαρχούν και τα μοναστήρια της Φανερωμένης και της Αγιάς έχουν την τιμητική τους. Σε Απείρανθο, Γαλήνη, Εγγαρές, στήνονται μεγάλες γιορτές. Στο Φιλώτι το γλέντι κρατά τρεις ημέρες με παραδοσιακούς χορούς –συρτός, μπάλος, βλάχα– υπό τους ήχους βιολιού, λαούτου και τσαμπούνας, πάντα συνοδεία μεζέδων και ντόπιου κρασιού.

 

Νίσυρος

Ξεχωριστό το εννιάμερο πανηγύρι τον Δεκαπενταύγουστο στη Μονή της Παναγίας Σπηλιανής. Από τις 6 Αυγούστου, έρχονται από τα γύρω νησιά οι λεγόμενες εννιαμερίτισες που διαμένουν στη μονή, ψάλλουν το μοιρολόι της Παναγίας και παραμονή του πανηγυριού ετοιμάζουν το κόλλυβο που θα μοιραστεί την επομένη. Μετά τον Εσπερινό στους προσκυνητές προσφέρονται ρεβύθια.

 

Την επομένη μετά τη λιτανεία ξεκινάει το πανηγύρι με άφθονο κρασί, μουσική και τον χαρακτηριστικό χορό της «κούππας». Εκεί ένας άνδρας τιμά μια φίλη ή συγγενή οδηγώντας την στην κεφαλή του χορού και δίνοντάς της την «κούππα» όπου ρίχνει χρήματα, μέχρι να οδηγηθεί άλλη στο μπροστάρι. Τα έσοδα προορίζονται για ενίσχυση των οικονομικών των εκκλησιών και Μονών του νησιού.

 

Πάρος

Ο Δεκαπενταύγουστος στην Πάρο είναι συνδεδεμένος με την Παναγία Εκατονταπυλιανή. Πλήθος κόσμου συγκεντρώνεται στην Παροικιά για να προσκυνήσει την εικόνα της Μεγαλόχαρης. Το βράδυ, μετά την περιφορά του επιταφίου της Παναγίας, ακολουθεί πανηγυριώτικο γλέντι με κρασί, μεζέδες, παραδοσιακή μουσική και χορούς στην παραλία της Παροικιάς.

 

Στη Νάουσα, τα φωταγωγημένα καΐκια στο λιμάνι και τα βεγγαλικά που σκάνε στον ουρανό συνθέτουν ένα μαγευτικό σκηνικό. Αξίζει να μείνετε στο νησί μέχρι τις 23 Αυγούστου για το πανηγύρι των Πειρατών. Θα απολαύσετε μια αναπαράσταση της επιδρομής του Μπαρμπαρόσα το 1537, με ντόπιους ως πειρατές να κλέβουν γυναίκες Ναουσαίων και να δίδεται μάχη για να τις πάρουν πίσω.

 

Πάτμος

Τον Δεκαπενταύγουστο μετά τον Εσπερινό στήνεται το φημισμένο πανηγύρι της Παναγιάς του Γερανού. Από τον Εσπερινό και μετά, πλήθος κόσμου συρρέει στο σημαιοστολισμένο ξωκκλήσι στην κορυφή του λόφου, με τη μαγευτική θέα. Τα τοπικά εδέσματα κάνουν την εμφάνισή τους και η ζωντανή μουσική από ντόπιους οργανοπαίκτες δίνει τον ρυθμό.

 

Την ίδια μέρα γιορτάζει η εκκλησία της Παναγίας στην πλατεία του Πάνω Κάμπου όπου γίνεται ολονύχτιο πανηγύρι. Στο «νησί της Αποκάλυψης» όπου ο Ευαγγελιστής Ιωάννης συνέγραψε το ομώνυμο έργο, δεν θα μπορούσε να μην τηρείται το έθιμο της περιφοράς του χρυσοποίκιλτου επιταφίου της Παναγίας, με τις καμπάνες του μοναστηριού και των άλλων εκκλησιών να ηχούν ασταμάτητα.

 

Σέριφος

Το πιο ξακουστό πανηγύρι είναι της «Ξυλοπαναγιάς» στη μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου τον Δεκαπενταύγουστο, που πραγματοποιείται επί τρεις ημέρες γύρω από τη γέρικη ελιά της πλατείας στο χωριό Παναγιά. Πήρε το όνομά του από τις ξύλινες ράβδους που χρησιμοποιούσαν οι άνδρες στους «τσακωμούς» μεταξύ τους για την κατάκτηση της ομορφότερης γυναίκας.

 

Παλιά, το πρώτο ζευγάρι που θα χόρευε γύρω από την ελιά θα παντρευόταν τον ίδιο χρόνο. Μετά τη Λειτουργία ξεκινάει το γλέντι που θα συνεχιστεί για δύο ακόμα μέρες. Ντόπιοι και επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν φάβα με ελιές, ντομάτες και κρεμμύδι, κοφτό μακαρονάκι με κατσίκι κοκκινιστό, τουρλού, πατάτες κυδωνάτες με βραστό κατσίκι και, φυσικά, σερφιώτικο κρασί.

 

Σίκινος

Αγαπημένος καλοκαιρινός προορισμός για τους λάτρεις των πανηγυριών. Στις 15 Αυγούστου γίνεται πανηγύρι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Επισκοπή, με τοπικά εδέσματα, χορούς και τραγούδια από παραδοσιακά συγκροτήματα. Στην Αλοπρόνοια, από το τέλος Αυγούστου έως τα Χριστούγεννα, τα βράδια που βγαίνουν οι βάρκες για να ψαρέψουν καλαμάρια με το «καυτερό» στήνονται τρικούβερτα γλέντια.

 

Η παραμονή της Κοίμησης της Θεοτόκου περιλαμβάνει αρτοκλασία και Λειτουργία στον Ι.Ν. της Παντάνασσας, ενώ ανήμερα λιτανεύεται η εικόνα. Κυρίαρχο έθιμο του νησιού, ο «πανηγυράς», η οικογένεια του οποίου φιλοξενεί στο σπίτι της την εικόνα όλη τη χρονιά, περιποιείται την αντίστοιχη εκκλησία και φτιάχνει το μελωμένο παστέλι που προσφέρεται στη γιορτή.

 

Σίφνος

Οι κάτοικοι της Σίφνου διοργανώνουν πανηγύρια σε ξωκκλήσια και μοναστήρια όλο τον χρόνο. Στα περισσότερα προσφέρονται ρεβυθάδα και κοκκινιστό κρέας με μακαρόνια – μαγειρεμένα σε φωτιά με ξύλα -, ενώ το κρασί ρέει άφθονο. Αν βρεθείτε στο νησί, αξίξει να πάτε στο πανηγύρι του Προφήτη Ηλία του Αψηλού στις 19 Ιουλίου.

 

Μετά τον Εσπερινό, το γλέντι ξεκινάει υπό τους ήχους βιολιού και λαούτου (στην ντοπιολαλιά το δίδυμο των μουσικών λέγεται τακίμι), ενώ οι συμμετέχοντες επιδίδονται σε τραγούδι, χορό και αυτοσχέδιες ρίμες. Κυρίαρχο εθιμικό στοιχείο, όπως και στη Σίκινο, ο «πανηγυράς». Αυτό γιατί στο παρελθόν πολλές εκκλησίες ανήκαν σε ιδιώτες που έπαιρναν την εικόνα σπίτι τους για να τη φροντίζουν καλύτερα.

 

Σύρος

Το πανηγύρι του Αγίου Κυριάκου (Τσίρικου) στο χωριό Δανακός στις 8 Αυγούστου «παντρεύει» τα θρησκευτικά έθιμα με τις τοπικές παραδόσεις και αποτελεί πόλο έλξης για ντόπιους και επισκέπτες. Μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας προσφέρονται μαστίχα, λουκούμι και καρπούζι, όπως ορίζει το έθιμο. Στη συνέχεια, έξω από το φωταγωγημένο γραφικό ξωκκλήσι στήνεται παραδοσιακό γλέντι, με ζωντανή ορχήστρα, τραγούδι και χορό.

 

Επίσης την τρίτη Παρασκευή του Αυγούστου διοργανώνεται στην παραλία του Φοίνικα η φημισμένη βραδιά της «Κακαβιάς», όπου στήνεται τρικούβερτο γλέντι. Εντυπωσιακή και η περιφορά διά θαλάσσης της εικόνας της Παναγιάς Θαλασσινής στον κόλπο του Μέγα Γιαλού στις 22 Αυγούστου.

 

Τήνος

Τα πανηγύρια είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής των ντόπιων. Σε όλες τους ναούς τελούνται μεγαλοπρεπείς Λειτουργίες κατά τον εορτασμό του τιμώμενου Αγίου και, στη συνέχεια, στον προαύλιο χώρο προσφέρονται ρεβίθια, καπνιστές σαρδέλες, ντολμάδες κ.ά.

 

Το πανηγύρι ολοκληρώνεται στην κεντρική πλατεία του χωριού με μπάλο και συρτό υπό τους ήχους βιολιών και άλλων παραδοσιακών μουσικών οργάνων, με τον τραγουδιστή να επιδίδεται σε αυτοσχέδια δίστιχα.

 

Τα Αυγουστιάτικα πανηγύρια είναι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα στο Πριάστρο και στη Καρυά στις 6/8, η Κοίμηση της Θεοτόκου στη Χώρα και στο Βρυσί τον Δεκαπενταύγουστο και τα υπόλοιπα μοιράζονται μεταξύ 18 και 29/8 σε Αγάπη, Πύργο, Τσικνιά και Κώμη.

 

Πηγή: in.gr