Του ήλιου η θυγατέρα Η ελιά (μέσα από τη λαογραφία μας)

Της Ειρήνης Ταχατάκη

 

 

Από τη γη βγαίνει νερό κι απ’ την ελιά το λάδι

κι από τα δυο σου μάγουλα το ροδοκοκκινάδι.

 

Η ελιά, το πολυπαινεμένο και πολυτραγουδισμένο δέντρο, η βάση της ζωής και της διατροφής του ανθρώπου από τα αρχαία χρόνια, αυτό το δέντρο μας απασχολεί σήμερα και σ’ αυτό αφιερώνομε τις αναφορές μας. Το προϊόν της ελιάς το λάδι, είναι εκείνο που όταν ο άνθρωπος το εξασφαλίσει μαζί με το ψωμί, νιώθει σιγουριά για τη συνέχιση της ζωής του.

 

Λέγανε λοιπόν οι παλιοί:

Απού ‘χει αλεύρι και κρασί και λάδι στο πιθάρι

κι έχει γυναίκα όμορφη, έχει περίσσα χάρη.

Ή Απού ‘χει λάδι και κρασί και ξύλα ντανιασμένα,

στην παραστιά του ας κάθεται κι ας βρέχει ολονένα.

Ας βρέχει κι ας χιονίζει

και ο Μεγαλοδύναμος υγεία να του δίδει.

 

Η αξία του λαδιού ήταν πάντα σημαντική κι ανυπολόγιστη. Στη διατροφή η βάση, στη φαρμακευτική στη σαπωνοποιεία μα και στις συναλλαγές, βασικό προϊόν. Με λάδι πλήρωναν παλιά οι γυναίκες τους γυρολόγους για ν’ αγοράσουν τα ψιλικά τους. Λάδι τάζομε στον Άγιο στις δυσκολίες της ζωής. Με λάδι καίει τ’ ακοίμητο καντήλι για χάρη της Θείας Δύναμης.

 

Σε εράνους παλαιότερα λάδι μάζευαν. Μα και φιλοδωρήματα γίνονταν από λάδι. Από κει έμεινε και η λέξη «λάδωμα», σήμερα το λέμε «φακελάκι». Μα και σαν καλλυντικό το λάδι το χρησιμοποιούσαν από τα αρχαία χρόνια. Σε πολλά εδάφια του Ομηρικού έπους διαβάζομε για τη χρήση του αυτή, όπου οι πολεμιστές μετά το μπάνιο τους άλειφαν το κορμί τους με λάδι. Ακόμη και στα παλιά κάλαντα συναντούμε πληροφορίες σχετικές: «Βαγίτσα άψε το κερί άψε και το διπλέρι και κάτσε και λογάριασε ήντα δα μασέ φέρεις φέρε πανέρια κάστανα, πανέρια λευκοκάρια… Κι από το λαδοπίθαρο κιαμιά σταλιά λαδάκι κι αν είναι και πιο πληθερό βαστούμε μεις κι ασκάκι.»

 

Συνήθως οριοθετούν την εποχή του λιομαζώματος, από του Αγίου Φιλίππου 18 Νοεμβρίου μέχρι τα μέσα του Μάρτη. Λένε όμως παράλληλα ότι η ελιά δεν πρέπει να ακούσει αράβδιστη το «Χριστός γεννάται» ειδικά η ψιρολιά. Το λάδι είναι το καλύτερο δώρο για τους Αγίους και λένε: «Κερί και λάδι δε βαστάς στον Άγιο ήντα δα πας».

 

Λέγανε ακόμη παλιά ένα ειρωνικό σχόλιο για κείνον που θέλει να παντρευτεί χωρίς εφόδια.

«Μα με τα μένα έλα συ να δεις πως δα περνούμε

τσοι ντάκους παίρνω δανεικούς, το λάδι διακονούμαι».

 

Τα γέλια τα τραγούδια κι οι χαρές στα λιομαζώματα ακούγονται από μακριά. Λέει ο ερωτευμένος νέος στην κοπελιά που αγαπά:

Ραβδίζω και σε σκέφτομαι, πάρε μια ντέμπλα κι έλα

γιατί ‘χω ακόμη αράβδιστα μια δεκαρά μουρέλα.

Ξέρομε ότι μουρέλλο είναι το νεαρό δέντρο της ελιάς.

-Όλα μου τα ‘χω αράβδιστα τσ’ ελιές και τα μουρέλα

μα άμα ξετελέψομε όποτε θέλεις έλα.

Για την ηλικία της ελιάς λένε πως τα εφτά πρώτα χρόνια της ζωής είναι τα παιδικά της. Ως τα 35 αναπτύσσεται. Μέχρι τα 150 χρόνια δίδει σταθερά καρπούς. Μετά αρχίζει να γερνά και η απόδοση μειώνεται. Στη φάμπρικα που πήγαιναν παλιά για να αλεστούν γίνεται ολόκληρος κύκλος εργασιών που δεν έχομε την ώρα να τις αναφέρομε στην παρούσα περίπτωση. Σήμερα οι φάμπρικες έχουνε αντικατασταθεί με υπερσύγχρονα ελαιοτριβεία κι όλες οι εργασίες γίνονται αυτόματα με μηχανήματα και το λάδι που βγαίνει είναι  άριστης ποιότητας. Όσο για τις φάμπρικες λένε:

 

-Ρημάξανε οι φάμπρικες που βγάνανε το λάδι.

κι οι πιο πολλοί αφεντικοί, βρίσκονται μπλιό στον Άδη.

-Παράπονα αγάπη μου μην κάνεις πια για μένα

κι άμα δ’ αλέσομε τσ’ ελιές θα ‘ρθώ κοντά σε σένα

 

(Κι επειδή τον καθυστερούν οι εργασίες της ελιάς λέει ο νέος:)

-Ελιές εδώ, ελιές εκεί που στέκουν σαν τσι βιόλες

μα δα τως βάλω γραμοξόν να τσι ξεράνω όλες.

-Ραβδίζω και στη σκέψη μου έχω μονάχα εσένα

και μπέρδεξα τα λιόφυτα και ράβδισα τα ξένα.

-Ραβδίζω και σε σκέφτομαι, πάρε μια ντέμπλα κι έλα

γιατί  ‘χω ακόμη αράβδιστα μια δεκαρά μουρέλα.

-Εμπίτισε το λάδι μας και δανεικό γυρεύω

κι άμα δα πομαζώξομε οπίσω σου το φέρνω.

-Το δανεικό που μου χρωστάς, ραβδιστικό το κάνω

να  βγαίνεις πάνω στην ελιά κι εγώ να ‘μαι ‘πο χάμω.

-Ήρθεν ο ύπνος κι ήβρε με κειδά που λιομαζώνω

κι εράβδισέ μου μιαν ελιά κι ήσπασε κι ένα κλώνο.

-Τάζω σου Παναγία μου ένα ασκάκι λάδι

να βλέπεις την αγάπη μου οντέ δειπνά το βράδυ.

Μα ‘πό το θέρος ως τσ’ ελιές, δεν απολείπουν οι δουλειές.

-Όλοι αγαπούνε την ελιά μα γω αγαπώ το λάδι

που φέγγει τση αγάπης μου οντέ δειπνά το βράδυ.

 

Κι ένα αίνιγμα:

-Στο τσίμα τσίμα κρέμεται στο βεζινέ πουλιέται

και το χρυσό τση κόκαλο εις την κοπρά κυλιέται (ο καρπός της ελιάς)

 

-Για την προίκα:

Πως έχεις μια κουτσουρολιά εφούντωσε ο νους σου

και δεν ανεμαζώνεσαι στο σπίτι του κυρού σου.

-Πως έχεις μια κουτσουρολιά ξανοίγεις να με κάψεις

ω ουρανέ μη το δεχτείς και γης μη το βαστάξεις.

 

Για το σκάρτο λάδι:

-Λαμπάντες λάδι πήραμε μα βγήκε μερκαντίλι

ούτε το λύχνο άφτει μπλιο ούτε και το καντήλι

*μερκαντίλι: πολύ κακής ποιότητας λάδι.

 

Η φάμπρικα λεγόταν και αλετρουγουδιό που δούλευαν οι αλετρουγουδιάρηδες κι η πληρωμή τους τ’ αλετρουγουδιάτικα γινόταν με λάδι. Και λέει η μαντινάδα:

-Δε μου βολεί να παντρευτώ είμαι αλετρουγουδιάρης

κι άμα μπιτίσουν οι ελιές να έρθεις να με πάρεις.

-Αγάλια αγάλια κοπελιά κι ό,τι ‘παμε θα γίνει

μόνο να ξετελέψομε τη φαμπρικαροσύνη.

-Ετσά νύφη που πήραμε δε βρίσκομε ψεγάδι

μα σας εδώκαμε και μεις μηδέν οξέα λάδι(το γαμπρό)

 

Μια απειλή:

-Ως ξεχωρίζει το νερό από τσ’ ελιάς το λάδι

ετσά δα ξεχωρίσομε κι ο νους σου δεν το βάνει.

 

Και μια προτίμηση:

– Καλιά ‘χω τσι παστές ελιές παρά τσι κολυμπάδες

καλιά ‘χω γω δυο κοπελιές παρά σαράντα γράδες.

-Ταχιά στα λιομαζώματα που θα ‘ρθεις στο χωριό μου

να ξερωτήξεις και να βρεις το σπίτι το δικό μου.

-Ξεφτύλισε το λύχνο σου και βάλε του και λάδι

κι έχε την πόρτα σου ανοιχτή κι εγώ θα ‘ρθω το βράδυ.

 

Πηγή: patris.gr

photo: in.gr

 

 

 

Ο Λαμπριάτης, ο μήνας της Άνοιξης και του ψέματος στη λαογραφία

 

Art by Charles-Amable

«Έστησε ο έρωτας χορό με τον ξανθό Απρίλη…» ένας από τους πιο όμορφους στίχους στους Ελευθέρους Πολιορκημένους του Διονύσιου Σολωμού, δίνει όλη τη σημασία του μήνα αυτού.

 

Ποιος ναυτικός μας, άραγε, δεν έχει ακούσει τη συμβουλευτική παροιμία που λέει ο λαός μας: «Απριλίου δεκαοχτώ, να ‘χεις το μάτι σου ανοιχτό. Πέρασαν οι δεκαοχτώ; Άραξε και σ’ ένα αυγό!» Κατά τη λαϊκή μετεωρολογία, λοιπόν, το τελευταίο όριο του χειμώνα είναι η 18η μέρα του Απρίλη.

 

Ο Απρίλης παράγεται από το ρήμα «aperire = ανοίγω», γιατί είναι μήνας της άνοιξης, της εποχής που ανοίγουν τα μπουμπούκια των λουλουδιών και των δένδρων. Ο Απρίλιος μέχρι την εποχή του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Ιουλίου Καίσαρα περιελάμβανε 29 ημέρες και από τότε 30. Το 65 μ.Χ. ο Νέρων προσπάθησε, χωρίς επιτυχία, να μετονομάσει τον Απρίλιο σε Νερώνιο (Neronius) σε ανάμνηση της σωτηρίας του μετά από μια αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του στην οποία συμμετείχε και ο δάσκαλός του Σενέκας, που τελικά αυτοκτόνησε για να αποφύγει τον εξευτελισμό.

 

Ο Απρίλης στην ελληνική λαογραφία έχει διάφορα ονόματα στις διάφορες ντοπιολαλιές. Το λένε Γρίλλη, δηλαδή γκρινιάρη, γιατί συνήθως τελείωναν τα γεωργικά αποθέματα από τις προηγούμενες συγκομιδές κι άρχιζαν οι γκρίνιες στην οικογένεια. Τιναχτοκοφινίδη ή Τιναχτοκοφινίτη, επειδή καθαρίζονταν τα κοφίνια για να καθαριστούν. Ξεροκοφινά, γιατί τελείωναν πάντα οι φτωχές συγκομιδές των γεωργών. Αηγιωργίτη ή Αηγιωργάτη, λόγω της μεγάλης χριστιανικής εορτής του Αγίου Γεωργίου (23 Απριλίου). Λαμπριάτη, λόγω του Ορθόδοξου Χριστιανικού Πάσχα ή Λαμπρής, που επισυμβαίνει συνήθως τον Απρίλιο. Τριανταφυλλά, επειδή τον Απρίλιο ανθίζουν οι τριανταφυλλιές.

 

Ο Απρίλης με τον Μάη είναι οι μήνες των λουλουδιών («Ο Απρίλης με τα λούλουδα και ο Μάης με τα ρόδα»). Η βροχή του Απρίλη θεωρείται από τους γεωργούς πολύ ευεργετική.

Γι’ αυτό και οι γεωργοί έχουν πολλές παροιμίες:

«Αν κάνει ο Μάρτης δυο νερά (βροχές) και ο Απρίλης άλλο ένα, χαρά σ’ αυτόν το γεωργό πο ‘χει πολλά σπαρμένα».

 Και άλλη παροιμία λέει:

«Τον Απρίλη η γης φουντώνει και ο ζευγάς την καμαρώνει».

 Άλλη πάλι λέει:

«Άσπαρτο, αν σε βρει ο Απρίλης και του χρόνου δεν θα σπείρεις».

 

Σε κάθε περιοχή υπάρχουν πολλές και διάφορες παραδόσεις. Ακόμα και σήμερα, σε διάφορα χωριά της Ελλάδας, πιστεύουν πως το βρόχινο νερό της Πρωταπριλιάς, κάνει καλό στους πυρετούς. Ρίχνει τον πυρετό.

Στην παλιά Αθήνα, πάλι, όταν έβρεχε την Πρωταπριλιά, οι κοπέλες μάζευαν μέσα σε ασημένια δοχεία, τα λεγόμενα ασημένια τάσια, το νερό, για να λουστούν με αυτό. Όχι μόνο έκανε τα μαλλιά μεταξένια, αλλά εξαφάνιζε και τις ρυτίδες από το πρόσωπο. Έτσι πίστευαν.

 

Όλο τον Απρίλιο, σε πολλά χωριά της Μακεδονίας και της Θράκης, τα κορίτσια φορούσαν στο δεξί τους πόδι μια κόκκινη κορδελίτσα, οι αρραβωνιασμένες φορούσαν άσπρη κορδελίτσα, οι παντρεμένες φορούσαν μια γκρίζα ή καφέ και οι χήρες μαύρη.

Στην Κύπρο, κατά την πρώτη Απριλίου, που την λένε «Πρωτόπεφτον τ’ Απρίλη», δεν επιτρέπεται να απλώσει κανείς στον ήλιο άσπρα ρούχα, ούτε να βγάλει από το σπίτι του σιδερένιο εργαλείο, γιατί πιστεύουν πως «αναθεμελιώνεται», δηλαδή καταστρέφεται η τύχη του σπιτιού. Την ημέρα αυτή κανείς δεν πρέπει να σκάβει τη γη γιατί «σκάβει τον λάκκο του». Με άλλα λόγια, στρέφεται εναντίον της υγείας του και της προόδου του.

 

Όμως αυτό το χαρακτηριστικό που έχει μείνει για τον Απρίλιο είναι τα Πρωταπριλιάτικα γελάσματα.

«…Έλα να πούμε ψέματα, ένα σακί γιομάτο,

εφόρτωσα ένα μπόντικα σαράντα κολοκύθες

κι απάνου στα καπούλια του ένα σακί ρεβίθια…»

 

Καθένας αυτή τη μέρα προσπαθεί να ξεγελάσει τον άλλον με κάποιο αθώο ψέμα. Όλοι το ‘χουν για γούρι να ξεγελάσουν κάποιον. Αυτός που «γελούσανε» ένιωθε πως κάτι κακό θα του συμβεί, ενώ αυτός που κατάφερνε να ξεγελάσει θεωρούνταν τυχερός για όλη τη χρονιά.

 

Στην Κομοτηνή λέγανε πως την Πρωταπριλιά το ‘χαν σε καλό να γελούν «για να γίνουν τα κουκούλια τους», τον καιρό που τρέφανε μεταξοσκώληκες για μετάξι. Στην αρχαιότητα πάλι, οι Κρήτες είχαν τη φήμη πως έλεγαν τόσα πολλά ψέματα που υπήρχε κι ένα ρήμα το «κρητίζω» που είχε την σημασία του ψεύδομαι. Στην Ανατολική Θράκη, για να κάνουν καρπό τα δέντρα τους. Στην Άντρο, πάλι, λένε ψέματα την 1η του Μάρτη και όχι την Πρωταπριλιά.

 

Με τα πρωταπριλιάτικα ψέματα άλλοτε παραπλανούσανε τα στίφη των φοβερών δαιμόνων. Τους ξεγελάγανε για να χτυπάνε αλλού, μακριά από τα δένδρα τους, όσο να λιώσουν οι δαίμονες και να χαθούν με τα τελευταία χιόνια.Το έθιμο αυτό δεν φαίνεται να είναι από αυτά που λέμε «γνήσια ελληνικά», με αρχαιοελληνική καταγωγή και ρίζες.

 

Υπάρχουν διάφορες θεωρίες για τις ρίζες του εθίμου της Πρωταπριλιάς. Μπορεί η πρώτη αναφορά να εμφανίζεται σε βρετανικό μυθιστόρημα του 14ου αιώνα, παρ’ όλα αυτά οι περισσότεροι ερευνητές ισχυρίζονται ότι το έθιμο είναι πολύ παλαιότερο. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι τα πρωταπριλιάτικα ψέματα έχουν τις ρίζες τους στους Κέλτες, οι οποίοι, παρότι ήξεραν ότι ο Απρίλιος ήταν κακός μήνας για ψάρεμα, κάθε χρόνο ξεκινούσαν τα ταξίδια τους την πρώτη του μηνός. Καθώς επέστρεφαν με άδεια δίχτυα στα χωριά τους, αναγκάζονταν να ψεύδονται όταν οι συντοπίτες τους τους ρωτούσαν για την… ψαριά τους! Τις περισσότερες φορές οι ψεύτικες ιστορίες για μεγάλα ψάρια έδιναν κι έπαιρναν. Γι’ αυτό οι Γάλλοι ακόμα και σήμερα ονομάζουν το πρωταπριλιάτικο ψέμα «poisson d’ Avril» δηλαδή «ψάρι του Απρίλη» και οι Άγγλοι «April fool’s day».

 

Γάλλοι ερευνητές, πάντως, δηλώνουν πεπεισμένοι ότι το έθιμο της Πρωταπριλιάς προέρχεται από τη χώρα τους. Και αυτό γιατί μέχρι το 1564 οι Γάλλοι γιόρταζαν την Πρωτοχρονιά την πρώτη Απριλίου, έθιμο που ορισμένοι δυσκολεύτηκαν πολύ να ξεχάσουν, ενώ άλλοι ενημερώθηκαν για αυτή την αλλαγή αρκετά χρόνια αργότερα! Οταν, λοιπόν, η γιορτή μεταφέρθηκε την 1η Ιανουαρίου και επισήμως αυτό συνέβη το 1583 με το Γρηγοριανό ημερολόγιο, κάποιοι δεν το ήξεραν και συνέχισαν να γιορτάζουν το νέο χρόνο τον Απρίλιο. Οι υπόλοιποι τους έστελναν δώρα για να τους κοροϊδέψουν.

 

Όμως ο Απρίλιος δεν είναι συνδεδεμένος μόνο με το «Πρωταπριλιάτικο ψέμα», αλλά και με τη μεγαλύτερη Χριστιανική γιορτή, το Πάσχα. Σπάνια λείπει το Πάσχα από τον Απρίλη.

 

Έτσι έχουμε τo Σάββατο του Λαζάρου. Είναι το προανάκρουσμα της Μεγάλης Γιορτής και η ίδια η εκκλησία μιλά για την «Πρώτη Ανάσταση» που ο λαός την ονομάζει «Λαζαροσάββατο». Είναι ένα πανηγύρι νεκρολατρευτικό που σε πολλά μέρη της Ελλάδας γιορτάζεται με αναπαράσταση της νεκρανάστασης του Λάζαρου γιατί ταιριάζει με το ξύπνημα της φύσης, την ώρα που το χώμα της γης αναδίδει τη βλάστηση και τα λουλούδια.

 

Στη μνήμη του Λάζαρου οι γυναίκες ζυμώνουν για τα παιδιά ειδικά κουλούρια που τους δίνουν ένα ανθρώπινο σχήμα σαν σπαργανωμένο όπως συνήθως παριστάνεται σε εικόνες ο Λάζαρος. Είναι τα λεγόμενα «Λαζαράκια» ή « Λαζόνια» ή απλά « Λάζαροι» και τα παιδιά τους δίνουν εξαιρετικές ιδιότητες. Την ημέρα αυτή που ξεκινούν οι διακοπές τους έφτιαχναν ομάδες και τριγυρνούσαν στα σπίτια των χωριών ή και της πόλης και τραγουδούσαν τα «λαζαρικά».

Στην Κρήτη έφτιαχναν έναν σταυρό με καλάμια και τον στόλιζαν με κολαΐνες (γιρλάντες) από λεμονανθούς και μαχαιρίδες και τριγυρνούσαν λέγοντας τούτα τα τραγούδια. Σ’ άλλα μέρη κρατούσαν ένα καλαθάκι στολισμένο με λουλούδια και πολύχρωμες κορδέλες ή έναν κόπανο (δηλ. ένα μεγάλο ξύλο που κοπάνιζαν τα ρούχα αντί να τα πλύνουν), τυλιγμένο με πολλά παρδαλά και πολύχρωμα κομμάτια πανιών, να φαίνεται σαν να κρατούσαν μωρό.

 

Ακολουθεί η Μεγαλοβδομάδα που τα έθιμα της αγκαλιάζουν όλη την Ελλάδα και όπου υπάρχουν Χριστιανοί και δεν είναι συνάπτον να τα παραθέσουμε στο παρόν άρθρο, όμως, κοιτώντας το καλαντάρι θα δούμε δυο σπουδαίες γιορτές, αυτές του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Μάρκου.

 

Ο Άι Γιώργης, ο ιππότης άγιος με το άσπρο άλογο, είναι από τους πιο γνωστούς και αγαπητούς αγίους που γιορτάζεται πανηγυρικά σε ολόκληρη την Ελλάδα. Ο Αϊ Γιώργης είναι ο δρακοντοκτόνος των παραμυθιών που σκοτώνει το θεριό για να γλιτώσει η βασιλοπούλα και να αφήσει, συνήθως, το νερό της πολιτείας να τρέξει. Η γιορτή τούτη συμπίπτει με την εποχή που λουλουδιάζει ο τόπος και θεωρείται κάτι σαν αρχή του καλοκαιριού. Μοιάζει με την Πρωτομαγιά και τα έθιμα που συναντούμε έχουν να κάνουν με το πέρασμα από μια εποχή σε μια άλλη. Τα κορίτσια πηγαίνουν την προηγούμενη βραδιά νερό στην εκκλησιά ή βάζανε μπακίρια στις πόρτες των σπιτιών και μια πρασινάδα σαν σταυρό στην εξώπορτα. Είναι η μέρα που λατρεύεται από τους τσοπαναραίους γιατί αρχίζουν να ανεβαίνουν με τα κοπάδια τους στα βουνά σημάδι πως τέλειωσε ο χειμώνας.

Στη γιορτή του πάντα θυσίαζαν ένα ζώο και το πρόσφεραν στο εκκλησίασμα να πουληθεί. Λέγανε πως με το αίμα του ζώου άλειφαν τις τέσσερις γωνιές του ναού και τα μάγουλα των παιδιών για να το δει ο άγιος και να τα έχει γερά. Και κάνανε κι ένα σωρό μαντικά για να διώξουν το κακό από το μαντρί τους. Ρίχνανε κεχρί γύρω από τη στάνη κι όποιος μπορούσε να μετρήσει τα σπυριά, τούτος θα έπαιρνε κι ένα καλό μπαξίσι. Σε άλλες περιοχές τούτη τη μέρα παραβγαίνανε σε αγώνες με άλογα κι ο νικητής έπαιρνε στον ώμο του ένα αρνί και θα ‘ταν ο τυχερός όλης της χρονιάς.

 

Επόμενη γιορτή στο καλαντάρι είναι του Αγίου Μάρκου που παρετυμολογικά το όνομά του σχετίζεται με το ρήμα «μαργώνω» που σημαίνει «ναρκώνω». Επικαλούνταν λοιπόν τον άγιο για να «ναρκώσει» τα φίδια χτυπώντας χάλκινα αντικείμενα. Στη Γρανίτσα των Αγράφων, λένε:

«Μάρκο, Μάρκο, μάρκωσέ τα (τα φίδια δηλαδή) κι Άι Γιώργη τύφλωσε τα».

 

Όλες αυτές οι παραδόσεις σηματοδοτούν το ξύπνημα της άνοιξης από τον βαθύ ύπνο της, την αναγέννηση της φύσης και της ελπίδα της ευημερίας.

Ας υποδεχτούμε, λοιπόν, τον Απρίλιο με κέφι, αλλά και με διάθεση για τα μεγαλύτερα ψέματα.

«…Απρίλ’ Απρίλη μ’ δροσερέ, Γιώργη μου και γραμματικέ

Μάη μου λελουδιασμένε, Γιώργη μου γραμματισμένε…»

Παραδοσιακό τραγούδι Στερεάς Ελλάδας

 

Πηγές:

«Οι 12 μήνες, Τα λαογραφικά», Κυριακίδου – Νέστορος Άλκη, εκδ. Μαλλιάρης, 1982

«Λαϊκές τελετουργίες στην Κρήτη», Νίκος Ψιλάκης, εκδ. Καρμάνωρ, 2005

«Πασχαλινά και της Άνοιξης», Λουκάτος Δημήτρης, εκδ.Φιλιππότης, 1980

«Ελληνικαί εορταί και έθιμα της λαϊκής λατρείας», Γ.Α. Μέγα,εκδ. Εστία, 2012

«Οι δώδεκα μήνες στην ελληνική μας λαογραφία» Ζήσης Χασιώτης, εκδ. Βοϊακή Εστία, 2006

https://pablodelamopalimpsisto.blogspot.com/2017/04/blog-post_1.html

https://opaliouriotis.blogspot.com/2016/03/aprilios-laografia.html

https://stilida.com/diafora/o-minas-aprilios-laografia-kalo-mina/

https://www.willowisps.gr/main/-/1/4/2019