...Ο Νόστος Γαλατσίου Λαογραφικός & Χορευτικός Όμιλος σας εύχεται Καλή Χορευτική Χρονιά

Τρίτη 7 Φεβρουαρίου 2023

 

 

Το θρυλικό «Ε ντε λα μαγκέν ντε Βοτανίκ» και η ιστορία του

 

Το τραγούδι που μας έμαθε… Ελληνογαλλικά!

 

 


 

Δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν έχει αποπειραθεί να τραγουδήσει σε άψογα…. Ελληνογαλλικά το κομμάτι-έπος που έγινε γνωστό από τον μοναδικό Σπύρο Ζαγοραίο ο οποίος μας σύστησε τον… Λα μαγκέν ντε Βοτανίκ!

 

Ανεπανάληπτος στο είδος του, ο Σπύρος Ζαγοραίος δεν προσπάθησε ποτέ να… ωραιοποιήσει τίποτα. Ούτε τον τρόπο ζωής του, ούτε τα χούγια του, ούτε τις προτιμήσεις του, ούτε –φυσικά- το είδος μουσικής που υπηρετούσε. Η ιδιαίτερη φωνή του τον έκανε ιδανικό για να πει με μάγκικο τρόπο λαϊκά και ρεμπέτικα, δίχως… κλάψες και νιαουρίσματα, όπως κατηγορούσαν άλλους ότι έκαναν, χρησιμοποιώντας περισσότερο το συναίσθημα και όχι τόσο τις ερμηνευτικές ικανότητές τους.

 

Σε αντίθεση με εκείνους ο Ζαγοραίος είχε φωνή-κρύσταλλο, δυνατή και στεντόρεια, χάρις στην οποία έβγαζε μια αδιανόητη λεβεντιά ακόμη κι όταν μιλούσε για τεκέδες, χασίσια και άλλα τέτοια. Το 1975 λίγο μετά την πτώση της χούντας, με την λογοκρισία όμως να παραμένει ισχυρή, μύησε στην ελληνική κοινωνία τον μάγκα του Βοτανικού, αλλάζοντας τους στίχους ενός προϋπάρχοντος κομματιού που είχε γραφτεί μερικές δεκαετίες νωρίτερα.

Με αυτήν την ιδιότυπη αργκό που δανείζεται ή καλύτερα φτιάχνει λέξεις από το πουθενά (υποτίθεται κυρίως στα Γαλλικά) λέει την ιστορία, με τα παρακάτω λόγια:

 

«Ε ντε λα μαγκέν ντε Βοτανίκ, άλα πι και φικε ξηγιέτ΄ αλελεπτίκ.

Σταρ ντε μπουζουκέν ντε καμπαρέν, άλα ντε δικό μας ο καρέν.

Άιντα λα φουμέντο και μαστουριόρε με τε γκομενέτε ο ντεκέ

και η αγγέλω πατημέντο, φλόκο ντ’ αργελέ.

Έστε μάγκας, έστε μπελαλίκ, λα ντε Βοτανικό ο πιό νταήκ

κι έντρεμεν ντρε κάργα ντε μαγκέ γιατί φτιαξάρε στο μινούτο ντε δουλειέν.

Άιντα λα φουμέντο και μαστουριόρε με τε γκομενέτε ο ντεκέ

και η Αγγέλω πατημέντο, φλόκο ντ’ αργελέ»…

 

Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια ιδιότυπη και ξεχωριστή μετάφραση του τραγουδιού που είχε γραφτεί νωρίτερα. Η πατρότητα των στίχων της εκδοχής του Ζαγοραίου ανήκει στον Μιχάλη Μενιδιάτη (άλλοι λένε στον ίδιο τον Ζαγοραίο), ο οποίος είχε ακούσει το αυθεντικό με τίτλο «Ο μάγκας του Βοτανικού» που ηχογραφήθηκε τελικά το 1934, ερμηνευμένο από τον εξαιρετικό Ζαχαρία Κασιμάτη σε σύνθεση του Σπύρου Περιστέρη.

 

«Ένας μάγκας στο Βοτανικό, πι και φι ξηγιέται στο λεπτό

στα παιχνίδια και στα καμπαρέ, και στου Περδικάκη τον τεκέ

Τη φουμάρει, μαστουριάζει, με τη γκόμενά του στον τεκέ

κι η Αγγέλω του πατά φωτιές στον αργιλέ

Είναι μάγκας, είναι μερακλής, στο Βοτανικό είν΄ο πιο νταής

τόνε τρέμουν όλες οι μαγκιές, μα δεν του καίγεται καρφί που λες

Τη φουμάρει, μαστουριάζει, και μπαφιάζει πάντα βερεσέ

γιατί πήρε σύνταξη από το Μεντρεσέ»

 

Ωστόσο το… γενεαλογικό δέντρο του τραγουδιού έχει κι άλλες ρίζες και υπάρχουν πολλές θεωρίες για την πατρότητά του. Φαίνεται πως, η μουσική είναι τούρκικη των αρχών του 1930, ενώ άλλη εκδοχή υποστηρίζει ότι έχει βασιστεί πάνω στο Ταξίμ Ζεϊμπέκικο του Μάρκου Βαμβακάρη. Οι στίχοι είναι αγνώστου στιχουργού, όμως και σε αυτήν την περίπτωση υπάρχει σοβαρή υποψηφιότητα από τον Χαράλαμπο Βασιλειάδη, τον περιβόητο «Τσάντα», όπως ήταν το παρατσούκλι του, ο οποίος βέβαια έγραψε τους κανονικούς στίχους και όχι αυτούς που έμελλε να μείνουν στην ιστορία αφού είναι μια από τις λίγες φορές που η διασκευή ξεπέρασε την αυθεντική εκτέλεση!

 

Πηγή: menshouse.gr

Δευτέρα 6 Φεβρουαρίου 2023

 

 

 

«Τα εννιάδερφα» - Βουρκοχώρια Βορείου Ηπείρου

 



 

Πανάρχαιο, διηγηματικό τραγούδι από την επαρχία του Βούρκου της Βορείου Ηπείρου (σημερινής νότιας Αλβανίας). Πρόκειται για περιοχή όπου κατοικούν μέλη της διεθνώς αναγνωρισμένης ελληνικής μειονότητας. Εκδοχές του τραγουδιού εντοπίζονται σε ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο.

 

Η ιδιαιτερότητα της εν λόγω παραλλαγής αφορά την πλοκή, καθώς προηγείται η κατάρα της μάνας, προτού ο θυσιαζόμενος μικρότερος αδελφός κατασπαραχθεί από τα στοιχειά του πηγαδιού. Τα λόγια της μάνας, λειτουργούν ταυτόχρονα και ως προοικονομία του συμβάντος, καθώς κοινή συνισταμένη της Παραλογής, αποτελεί η θυσία του ενός εκ των αδερφών (συνήθως του μικρότερου).

 

H Μιράντα Τερζοπούλου (2008), αναφέρει: «Εννιά αδέλφια οπλισμένα ξεκινούν για τον πόλεμο. Φτάνοντας διψασμένα σ’ ένα πηγάδι ρίχνουν κλήρο ποιος θα κατέβει να πιάσει νερό. Κληρώνεται ο μικρότερος, ο Κώστας, που θα βρει το θάνατο απ’ το στοιχειό που καραδοκεί στον πυθμένα του πηγαδιού – όπως αναφέρεται στις περισσότερες παραλλαγές. Το τραγούδι αυτό με τον έντονο μυθικό χαρακτήρα αποτελεί ένα παράδειγμα της τάσης των παλαιότερων λαογράφων να «ιστορικοποιούν» κάθε ηρωικό στοιχείο στη λαϊκή ποίηση και να το προβάλλουν στο ένδοξο βυζαντινό περιβάλλον. Όπως και πολλά άλλα, κι αυτό το τραγούδι συνδέθηκε με τον ακριτικό κύκλο, και τα συμβολικά του στοιχεία θεωρήθηκαν επιβιώσεις αρχαίων ελληνικών μύθων. Στην πραγματικότητα το τραγούδι δεν έχει ιστορική διάσταση αλλά είναι μια τραγουδισμένη παραμυθιακή αφήγηση. Το μίσος για τον μικρότερο αδελφό (θυμίζει την ιστορία του Ιωσήφ που και αυτόν τ’ αδέλφια του τον ρίχνουν σε πηγάδι), ο Κωνσταντίνος/Κώστας, ήρωας σταθερά θυσιαζόμενος, η κατάβαση στο πηγάδι, σύμβολο σκοτεινών ψυχικών/σεξουαλικών διεργασιών, η θυσία ενός νέου στον χθόνιο δαίμονα κτλ. αποτελούν στερεότυπα μοτίβα και συμβολισμούς, που συναντάμε συχνά σε τραγούδια, παραμύθια και θρύλους.

 

Περιλαμβάνεται στο συνοδευτικό δίσκο του βιβλίου του Δημητρίου Ελευθερίου (2000): Βόρειος Ήπειρος, Τραγούδια και χοροί.

Εκδ: Τροχαλία

 

 

Ακούστε το τραγούδι:

 

https://www.youtube.com/watch?v=FAYUhWljGgA

 

 

Οι στίχοι:

Τα τέσσερα, τα πέντε, τα εννιάδερφα

[μωρ' Λένη, γεια σου μικροπαντρεμένη

τα εννιάδερφα, μωρ' Λένη

γεια σου μικροπαντρεμένη].

 

Τα δώδεκα ξαδέρφια, τα λιγόημερα,

μαύρη γραφή τους έρθ' από το βασιλιά,

στον πόλεμο να παν να πολεμήσουνε.

 

- Με την ευχή σου, μάνα, να πηγαίνουμε.

- Με την ευχή, παιδιά μου, να πηγαίνετε,

τα εννιά να πάτε, τα οχτώ να 'ρθετε,

τον Κώστα τον μικρό, να μην τον φέρετε.

 

Και παίρνουν έναν δρόμο, έναν μακρύδρομο,

εκεί τους πιάσαν δίψες, τους πιάσαν κάματα

εκεί βρίσκουν το πούσι*, το χιλιόμετρο.

 

Και ρίχνουν τις σιόρτες, ρίχνουν τα λαχνά

κι έπεσε στον Κώστα, τον μικρότερο.

- Για κατέβα, Κώστα, πάρε μας νερό.

 

Στις αλυσίδες δέθ'κε και κατέβηκε:

- Εδώ νερό δεν έχει κι ούτε το ψωμί,

όλο κόκαλα απ' ανθρώπους κι όλο αίματα.

Για τραβήξτε με, αδερφάκια, γιατ' εχάθηκα

το στοιχειό με κουλουριάζει κι όφις με κρατεί.

 

*πούσι (αλβ.) = πηγάδι

 

#music_of_epirus #greek_folk_music

 

 

Πηγή: Greek folk Music – Youtube

Φωτογραφία: prototheme.gr