Αγία Παρασκευή: Η λαϊκή παράδοση θεωρεί ότι θεραπεύει τις οφθαλμικές νόσους

Αγία Παρασκευή: Η λαϊκή παράδοση θεωρεί ότι θεραπεύει τις οφθαλμικές νόσους

Η Παρασκευή έζησε το πρώτο ήμισυ του 2ου αιώνα στη Ρώμη. Οι γονείς της ονομάζονταν Αγάθων και Πολιτεία και ήταν χριστιανοί. Γεννήθηκε ημέρα Παρασκευή, απ’ όπου και το όνομά της, και ανατράφηκε χριστιανοπρεπώς.

Μετά το θάνατο τον γονέων της μοίρασε όλη την περιουσία της στους φτωχούς κι έγινε μοναχή. Συνελήφθη επί αυτοκράτορος Αντωνίνου Πίου (138-161), επειδή διέτρεχε τη Ρώμη και τα γύρω χωριά, κηρύττοντας το λόγο του Θεού. Βασανίστηκε άγρια για να αποκηρύξει την πίστη της και όταν το αρνήθηκε, αποκεφαλίστηκε.

Η λαϊκή παράδοση θεωρεί ότι η Αγία Παρασκευή θεραπεύει τις οφθαλμικές νόσους, γι’ αυτό έχει ανακηρυχθεί από τους οπτικούς ως προστάτιδα Αγία του επαγγελματικού τους κλάδου. Παλαιότερα πιστευόταν ότι αποτρέπει την πανώλη και τη χολέρα.

Απολυτίκιο

Την σπουδήν σου τη κλήσει κατάλληλον, εργασαμένη φερώνυμε, την ομώνυμόν σου πίστιν, εις κατοικίαν κεκλήρωσαι, Παρασκευή αθληφόρε· όθεν προχέεις ιάματα, και πρεσβεύεις υπέρ των ψυχών ημών.

Πηγή : neoskosmos. com

 

Χαψοπίλαφο (Πόντος)

 

 

 

Χαψία ή χαμψία στην ποντιακή διάλεκτο λέγεται ο γαύρος. Κι αυτό επειδή είναι τόσο μικρούλης που μπορεί κανείς να τον "κάνει μια χαψιά" (μια μπουκιά).

 

Η παραδοσιακή ποντιακή συνταγή αναφέρεται σε ένα είδος γαύρου που ενδημεί στον Εύξεινο Πόντο. Τα "χαψία" αποτελούσαν διαχρονικά αναπόσπαστο στοιχείο της ζωής και της επιβίωσης των κατοίκων των παραλιακών πόλεων και οικισμών του Πόντου. Ήταν δε τόσο μεγάλη η αφθονία τους, που το Φθινόπωρο, που ήταν η περίοδος του υπερπληθυσμού τους, μοιράζονταν δωρεάν στον κόσμο και όσα πάλι περίσσευαν, τα χρησιμοποιούσαν οι γεωργοί των παραθαλάσσιων οικισμών για λίπασμα στα χωράφια τους. Λέγεται μάλιστα ότι τα καπνά από τα χωράφια που είχαν προηγουμένως λιπανθεί με χαψία, έπαιρναν ένα χαρακτηριστικό κίτρινο χρώμα, σαν φλουριά και έπιαναν καλές τιμές στο εμπόριο.

 

 

 

ΥΛΙΚΑ

 

Υλικά για 2-3 άτομα

 

1 ½ κούπα ρύζι για πιλάφι ή πλιγούρι
1 κρεμμύδι ψιλοκομμένο
100 γρ. χαψία (γαύρος) αλμυρό
2 ντομάτες τριμμένες
2 σκελίδες σκόρδο, λίγος μαϊντανός
Ελαιόλαδο, βούτυρο
Αλάτι, πιπέρι

 

 

 

 

ΕΚΤΕΛΕΣΗ

 

Καθαρίζουμε τα χαψία από τα κόκκαλα, τα ξεπλένουμε και αφήνουμε να στραγγίσουν. Βράζουμε το ρύζι να γίνει σπυρωτό.

 

Σοτάρουμε το κρεμμύδι, προσθέτουμε το σκόρδο, τις ντομάτες, τον μαϊντανό, το πιπέρι και τα αφήνουμε να πάρουν μια βράση. Ρίχνουμε στη σάλτσα τα χαψία και τα αφήνουμε να μαγειρευτούν. Ρίχνουμε αλάτι αν χρειαστεί.

 

Σερβίρουμε σε πιατέλα το ρύζι, περιχύνουμε με λιωμένο βούτυρο κι από πάνω ρίχνουμε την σάλτσα με τα χαψία.

 

Πηγή: κ. Αναστασία Σιδηροπούλου, Συνταγές της Ποντιακής Κουζίνας,

http://www.nline.gr/884/

http://users.sch.gr/

 

 

 

 

 

 

 

Ο χορός στην τρίτη ηλικία. Ζωή χαρισάμενη.

 

 

Το γήρας λειτουργεί συχνά ως παράγοντας ανασταλτικός για πολλούς ανθρώπους. Οι ηλικιωμένοι βιώνουν έναν διαρκή κοινωνικό ρατσισμό που οδηγεί τους ίδιους στην απομόνωση και την στέρηση από αγαθά όπως η διασκέδαση, η ψυχαγωγία και η άσκηση.

Και όμως, τα άτομα στην τρίτη ηλικία έχουν τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες ανάγκες με τους άλλους ανθρώπους. Μία από τις πλέον κατάλληλες ασχολίες για τα άτομα αυτά είναι και ο χορός.

Λίγες μόνο ώρες χορού εβδομαδιαίως είναι αρκετές ώστε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας να διασφαλίσουν τη σωματική τους υγεία. Η ήπια αεροβική άσκηση μπορεί αποδεδειγμένα να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου σωματικών και ψυχικών ασθενειών και ατυχημάτων, και γενικότερα στη δημιουργία ενός καλύτερου βιοτικού επιπέδου.

Ποιο συγκεκριμένα, μισή ώρα χορού περιλαμβάνει ποικίλες ασκήσεις που βελτιώνουν τη λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος, δυναμώνουν την καρδιά και προλαμβάνουν ασθένειες όπως ο διαβήτης και η οστεοπόρωση. Παράλληλα, η άσκηση των μυών και των οστών βελτιώνουν την ευλυγισία και την ισορροπία του μαθητή, μειώνοντας τους τραυματισμούς από τραβήγματα και πτώσεις, ενώ με την εκμάθηση καινούριων βημάτων ενισχύεται η εγκεφαλική δραστηριότητα, μειώνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας ή αλτσχάϊμερ.

Σημαντικότερα όμως, από τα σωματικά οφέλη που προσφέρει ο χορός στους ηλικιωμένους είναι τα κοινωνικά. Η συχνή επαφή και η επικοινωνία με άλλους ανθρώπους ενισχύει την αίσθηση αυτοεκτίμησης των μαθητών, οι οποίοι νοιώθουν αποδεκτά μέλη της κοινωνίας, και όχι στο περιθώριό της.

Οι μαθητές διασκεδάζουν τόσο στο μάθημα όσο και στα πάρτι των σχολών, όπου συναναστρέφονται με άτομα κάθε ηλικίας με τα οποία μοιράζονται την ίδια αγάπη για τον χορό. Με αυτόν τον τρόπο αποκτούν μία διέξοδο από τη ρουτίνα της καθημερινότητας και πολλές ευκαιρίες απόδρασης από τη μοναξιά.

Ο χορός χαρίζει στους ανθρώπους στιγμές χαράς και αισιοδοξία για τη ζωή και δίνει στα άτομα της τρίτης ηλικίας τη δυνατότητα να αποδείξουν ότι αξίζουν και να διεκδικήσουν μια καλύτερη θέση στην κοινωνία. Στον χορό δεν υπάρχει όριο ηλικίας.

Για μαθήματα χορού οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθυνθούν στις σχολές χορού και σε ιδιώτες δασκάλους χορού, ενώ οικονομικά μαθήματα ελληνικών και ευρωπαϊκών χορών παραδίδονται και στα πνευματικά κέντρα και τα ΚΑΠΗ κάποιων δήμων.

 

 

Πηγή: pro-dance.gr

 

Η λαϊκή παράδοση της Αθήνας. Πώς οι δυνάμεις του Θησέα πέρασαν στον Άγιο Γεώργιο και, του Ποσειδώνα στον Άγιο Νικόλαο. Η “τσουλήθρα της γονιμότητας” και η τυφλή γυναίκα που ονομαζόταν “Πανώλη”

 

 

Από την τσουλήθρα της γονιμότητας στο Θησείο μέχρι την τυφλή γυναίκα με το όνομα Πανώλη, η λαϊκή παράδοση της Αθήνας αλλά και της Ελλάδας συνολικά βρίθει από δεισιδαιμονίες. Η σπηλιά των κακών αδελφάδων, ο λόφος που κατοικούσαν οι Νύμφες και το εκκλησάκι που θεράπευε άρρωστα παιδιά αποτελούν μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα.

 

Η μυθολογία των νεότερων Ελλήνων

 

Οι νεότερες παραδόσεις απαρτίζουν ένα ψηφιδωτό από κομμάτια της αρχαίας μυθολογίας με παραποιημένες μερικές λεπτομέρειες. Τα νεοελληνικά παραμύθια, οι παραδόσεις και τα συναξάρια αποτελούν τις πηγές της νεοελληνικής μυθολογίας.

 

Από μέσα τους, όμως, ξεπηδάει όλη η αρχαία δαιμονολογία, που περιορίστηκε στην αλλαγή των ονομάτων, μεταφέροντας μόνο τις ιδιότητες των αρχαίων θεών και ηρώων στους σύγχρονούς τους. Οι δυνάμεις του Θησέα πέρασαν στον Άγιο Γεώργιο, του Ποσειδώνα στον Άγιο Νικόλαο, του Ερμή στους Αγγέλους, του Πάνα στους Καλικάντζαρους.

 

Σημαντική θέση στη λαϊκή παράδοση κατέχει και η προσωποποίηση των στοιχείων της φύσης, τα “Στοιχειά”. Όπως και οι επίγειες θεότητες που ήταν κυρίαρχοι του μαγικού κόσμου και συνδέονταν με τον κύκλο της γέννησης, της ζωής και του θανάτου. Τα κακά πνεύματα, τα διαβολικά, που έφερναν τις αρρώστιες και κάθε κακό, κατοικούσαν στα σπήλαια και στα γερασμένα δέντρα αποτελούν επίσης αναπόσπαστο κομμάτι της παράδοσης. Ο λαός τα ξόρκιζε λέγοντας “απόξω, απόξω”, σαν να τα έδιωχνε να φύγουν έξω. Έτσι ονομάστηκαν ξωτικά.

 

Ο λόφος των Νυμφών

 

Το Αστεροσκοπείο στο λόφο των Νυμφών και η γύρω περιοχή, γύρω στα 1880

 

 

Ο απότομος λόφος των Νυμφών, κατάμεστος από φυσικές σπηλιές και αρχαία υπόσκαφα κτήρια, συγκέντρωνε όλους τους θρύλους του μυστικού κόσμου και τις κατοικίες των στοιχείων της λαϊκής παράδοσης.

 

Το 1835, ο λόφος, με βάση την επιγραφή του ιερού της κορυφής του, αποδόθηκε από τον αρχαιολόγο Κυριάκο Πιττάκη στις Νύμφες. Ωστόσο, οι δεισιδαιμονίες και οι αντιλήψεις που ήθελαν τις Καλοκυράδες και τα ξωτικά να κατοικούν εκεί, κρατούσαν από την εποχή του Μεσαίωνα. Ο κ. Πιττάκης εξηγεί ότι “η συνήθεια πιστεύει μέχρι τούδε ότι εις τα δάση κατοικούσιν αι καλαί Κυράδες (Ευμενίδες) και λέγει διά τα μεγάλα δένδρα, διά τα δάση, είναι δειλά ήτοι διά αυτά πρέπει τις να φέρη σεβασμόν ως κατοικίας των Νυμφών. Και όταν το μεσημέρι περώσιν από εκεί δεν βλέπουσιν ατενώς ταύτα. Όταν δε ανεμοστρόβυλος διέρχεται και μάλιστα πλησίον του λόφου των Νυμφών, εν τη πόλη ταύτη, τότε κύπτουσαι χαμαί την κεφαλήν αυτών αι γραιαί λέγουσιν, εύφημω στόματι και μικρά τη φωνή, μέλι και γάλα στον δρόμο σας”. Από εκεί πιστεύεται ότι προέκυψε η φράση “να σε πάρει ο άνεμος”.

 

Η σπηλιά των κακών αδελφάδων

 

Σύμφωνα με την παράδοση, η σπηλιά στα δυτικά του λόφου των Νυμφών (Αστεροσκοπείο), στο Βάραθρο, ήταν στοιχειωμένη και μάλιστα με φοβερά στοιχειά, τις τρεις κακές αδελφάδες, την Πανώλη, τη Χολέρα και την Ευλογιά, που σκόρπιζαν τον θάνατο. To “θανατικό”, όπως το αποκαλούσαν, ερχόταν από τη μεριά της θάλασσας, όπως ο λιμός που ξέσπασε στην Αθήνα τον δεύτερο χρόνο του Πελοποννησιακού Πολέμου και οι δεκάδες επιδημίες πανώλης και χολέρας.

 

Η πανώλη στη λαϊκή παράδοση

 

Οι Έλληνες προσωποποίησαν την τρομερή πανώλη με διάφορους τρόπους. Άλλοι την παρομοίαζαν ως τυφλή γυναίκα που διατρέχει τις πόλεις και προξενεί τον όλεθρο σε όποιον την αγγίζει. Μάλιστα πίστευαν ότι επειδή βαδίζει ψηλαφητά από τοίχο σε τοίχο δεν μπορεί να προσεγγίσει καθόλου αυτούς που κρύβονται στα σπίτια τους. Η λαϊκή δοξασία υπονοεί τα θετικά μας άτυπης καραντίνας ίσως;

 

Μια άλλη εκδοχή της παράδοσης και περισσότερο διαδεδομένη, συνέδεε την πανώλη με τις παραδόσεις των Μοιρών. Έτσι, η πανώλη δεν είναι ένα πρόσωπο, αλλά μια τριάδα φοβερών γυναικών, που κατεβαίνουν όλες μαζί στις πόλεις, για να τις ερημώσουν από κατοίκους.

 

Από αυτές η μία κρατάει χάρτινο κατάλογο, η άλλη είναι οπλισμένη με κοφτερά ψαλίδια και η τρίτη με μία σκούπα. Μπαίνουν, λοιπόν, μέσα στα σπίτια όπου βρίσκονται τα θύματά τους και η πρώτη γράφει στο βιβλίο της τα ονόματα των θυμάτων της, η δεύτερη τα πληγώνει με τα ψαλίδια και η τρίτη τα σκουπίζει.

 

Το εκκλησάκι που θεράπευε παιδιά

 

Την βυζαντινή περίοδο, στους βράχους του λόφου των Νυμφών ιδρύθηκε το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας, με την ανάλογη διαμόρφωση μιας κλασσικής δεξαμενής. Στην Αγία Μαρίνα αποδίδονται πολλές θεραπευτικές ιδιότητες, ιδιαίτερα για την προστασία νηπίων και παιδιών.

 

Συγκεκριμένα, θεωρούταν ότι η Αγία Μαρίνα μετέφερε τις ιδιότητες και τις ενέργειες των κουροτρόφων Νυμφών και του Δία. Οι γονείς έφερναν στην εκκλησία τα άρρωστα παιδιά τους και μετά τη Λειτουργία τους έβγαζαν τα παλιά ρούχα και τα έντυναν με νέα σε μια μαγική κίνηση για να αποδιώξουν το κακό από πάνω τους.

 

Ένα ακόμη έθιμο που ήταν πολύ δημοφιλές στις Αθηναίες των αρχών του 19ου αιώνα αφορούσε στην πίστη στις μαγικές, γονιμοποιές δυνάμεις της μυστηριώδους Τσουλήθρας, Κυλίστρας ή Ξουλιάστρας, στα νοτιοανατολικά του λόφου της Αγίας Μαρίνας. Στην Τσουλήθρα, στον ολισθηρό βράχο δηλαδή, απέδιδαν ιδιότητες ευτοκίας που κατείχαν οι Νύμφες. Έτσι, οι στείρες γυναίκες ανέβαιναν στον λόφο και γλιστρούσαν από τον απότομο βράχο, προκειμένου να τεκνοποιήσουν.

 

Αντλήθηκαν πληροφορίες από: Μικρός Ρωμηός- Εφημερίδα για την Αθήνα ...

Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/i-laiki-paradosi-tis-athinas-pos-oi-dynameis-toy-thisea-perasan-ston-agio-georgio-kai-toy-poseidona-ston-agio-nikolao/

Σπιτική λεμονάδα σε 10'

Σπιτική λεμονάδα σε 10' 

Υλικά

 φρεσκοστυμμένος χυμός λεμονιού

 ζάχαρη (τόσα ποτήρια όσα και ο χυμός λεμονιού)

 ξύσμα από 1/2 λεμόνι για κάθε ποτήρι χυμό λεμονιού

Διαδικασία

Για την λεμονάδα

Σουρώνουμε το χυμό λεμονιού, τον μετράμε με ένα ποτήρι και τον βάζουμε σε ένα μεγάλο, καθαρό μπολ.

Μετράμε τόσα ποτήρια ζάχαρη όσα και ο χυμός λεμονιού.

Δηλαδή, αν βάλαμε 3 ποτήρια χυμό λεμονιού, βάζουμε 3 ποτήρια ζάχαρη.

Βάζουμε τη ζάχαρη στο μπολ και προσθέτουμε το ξύσμα από 1/2 λεμόνι για κάθε ποτήρι χυμού.

Ανακατεύουμε ελαφρώς ίσα να λιώσει η ζάχαρη.

Σκεπάζουμε το μπολ και το αφήνουμε σε θερμοκρασία δωματίου για 3 ώρες.

Η λεμονάδα είναι έτοιμη και τη βάζουμε σε καθαρά μπουκάλια.

Διατηρείται για 4 – 5 μέρες στο ψυγείο.

Για να σερβίρουμε γεμίζουμε ποτήρια κατά το 1/3 με λεμονάδα και απογεμίζουμε με κρύο νερό και παγάκια.

Ρυθμίζουμε πόσο έντονη θέλουμε τη γεύση της, βάζοντας λιγότερη ή περισσότερη λεμονάδα ή νερό.

Αν μας ενοχλεί να μασάμε το ξύσμα του λεμονιού, σουρώνουμε τη λεμονάδα με λεπτό σουρωτηράκι του τσαγιού πριν τη σερβίρουμε.

Πηγή : https://www.gastronomos. gr/syntagh/spitiki-lemonada/52843/

 

Προφήτης Ηλίας γιορτή: έθιμα και παραδόσεις από όλη την Ελλάδα

 

 

 

Ο Ηλίας υπήρξε εξαιρετικά δραστήριος, δυναμικός και θαρραλέος προφήτης, ενεργώντας ως αντιπρόσωπος του Θεού. Πλουσιότατες είναι οι λαϊκές παραδόσεις και τα έθιμα, όχι μόνο μεταξύ των ορθοδόξων Ελλήνων.

 

Η γιορτή του Προφήτη Ηλία βρίσκεται στην καρδιά του καλοκαιριού, στις 20 Ιουλίου. Για τους πιστούς είναι πολύ σημαντική και αυτό το φανερώνουν και τα πολλά πανηγύρια που στήνονται κάθε χρόνο προς τιμήν του σε όλη την Ελλάδα. Στη λαϊκή αλλά και στην εκκλησιαστική παράδοση παρατηρούμε ότι του έχουν δοθεί ιδιότητες από τον Οδυσσέα, τον Δία και τον θεό Ήλιο.

 

Παρόλο που τα εκκλησάκια του Προφήτη Ηλία βρίσκονται πάντα σε υψώματα, η λαϊκή παράδοση λέει ότι ο Προφήτης Ηλίας αρχικά ήταν ναύτης. Λέγεται λοιπόν ότι η θάλασσα και οι πολλοί κίνδυνοί της τον κούρασαν τόσο πολύ που αποφάσισε να πάει σε κάποιο μέρος που να μη γνωρίζουν τη θάλασσα και τα καράβια. Έτσι, πήρε ένα κουπί στον ώμο του και βάλθηκε να βαδίζει και να ρωτά τους περαστικούς αν γνωρίζουν τι είναι αυτό που κρατάει. Κι όσο έβλεπε ότι οι άνθρωποι ήξεραν τι είναι το κουπί, άλλο τόσο πιο ψηλά ανέβαινε. Κάποια στιγμή έφτασε στην κορυφή ενός λόφου, κι όταν ρώτησε έναν άνθρωπο αν ξέρει τι είναι αυτό που κρατάει κι εκείνος του αποκρίθηκε “ένα ξύλο” κατάλαβε ότι είχε φτάσει πια στο μέρος που έψαχνε κι εκεί εγκαταστάθηκε.

 

Ο θρύλος αυτός μοιάζει εκπληκτικά με τους στίχους που βρίσκονται στην Ραψωδία Λ της Οδύσσειας. Εκεί ο Οδυσσέας, μετά από προτροπή του μάντη Τειρεσία -και για να εξευμενίσει τον θυμό του Ποσειδώνα- παίρνει ένα κουπί στον ώμο του και περιπλανιέται μέχρι να βρει ένα μέρος όπου δε θα γνωρίζουν ότι αυτό που κουβαλάει είναι κουπί. Παρατηρείται λοιπόν μια ταύτιση του Προφήτη Ηλία με ένα πρόσωπο πολύ οικείο ανά τους αιώνες στον ελλαδικό χώρο, τον Οδυσσέα.

 

Στην εκκλησιαστική παράδοση ο Προφήτης Ηλίας έζησε τον 9ο αιώνα. Πολέμησε τους ειδωλολάτρες και έκανε πολλά θαύματα που πήγαζαν από τη δύναμη της πίστης του. Στην Παλαιά Διαθήκη περιγράφονται περιστατικά που συνδέουν τον Προφήτη Ηλία με τη φωτιά, τη βροχή, τον ουρανό και τα νέφη. Μόλις γεννήθηκε τον σπαργάνωσαν με φωτιά και του έδωσαν να φάει φλόγα, μπορούσε να προκαλέσει ή να αποτρέψει τη βροχή, ανελήφθη στους ουρανούς μέσω στροβίλου με πύρινο άρμα.

 

Η περιγραφή του Προφήτη Ηλία αλλά και οι ιδιότητες που του προσδίδονται ως ρυθμιστή των καιρικών φαινομένων μοιάζουν πολύ με τα χαρακτηριστικά του Δία και του θεού Ήλιου. Του Δία ως κυρίαρχου του ουρανού, των νεφών και των κεραυνών και του Ήλιου με το πύρινο άρμα του που διασχίζει τον ουρανό. Επίσης η λατρεία του Δία γινόταν σε ναούς στις κορυφές βουνών, σημείο όπου πια συναντάμε τις εκκλησίες του Προφήτη Ηλία. Δεν είναι άτοπο λοιπόν να θεωρηθεί ότι ο Προφήτης Ηλίας ήρθε να αντικαταστήσει στον χριστιανισμό τη λατρεία των δύο θεών των αρχαίων Ελλήνων, όπως συνέβη άλλωστε και με πολλούς άλλους αγίους.

 

Η γιορτή του Προφήτη Ηλία είναι μια από τις σημαντικότερες του καλοκαιριού και δεν υπάρχει μέρος στην Ελλάδα που να μην έχει πανηγύρι τη μέρα εκείνη. Παλαιότερα, πολλά από τα πανηγύρια που γίνονταν προς τιμήν του είχαν ως σκοπό την επίκληση στον Προφήτη για τον ιδανικό καιρό, για να είναι καλή η σοδειά του επόμενου έτους.  Στη Θράκη γίνονταν ζωοθυσίες σε περίοδο ανομβρίας -μιας και θεωρούσαν ότι ο Προφήτης Ηλίας είναι υπεύθυνος για τη βροχή- ή ανήμερα της γιορτής του σε αρκετά μέρη θυσίαζαν ένα κουρμπάνι (κάποιο ζώο) που ήταν προσφορά υπέρ υγείας και καλοκαιρίας. Στην κορυφή του Ταΰγετου που ονομάζεται “Αγιολιάς” -καθώς είναι αφιερωμένη στο όνομά του-  την παραμονή της γιορτής του ανάβουν μια μεγάλη φωτιά για να ξορκίσουν το κακό. Στην Αγιασό της Λέσβου, τα ξημερώματα της 20ής Ιουλίου ανεβαίνουν με στολισμένα άλογα στο ύψωμα που βρίσκεται το εκκλησάκι του για να χαιρετήσουν τον ήλιο που ανατέλλει. Στις μέρες μας τα περισσότερα πανηγύρια περιλαμβάνουν μια απλή λειτουργία, φαγητό και χορό.

 

Ο Προφήτης Ηλίας είναι ιδιαίτερα αγαπητός από τους πιστούς γιατί στο πρόσωπό του μπορεί να βρει παρηγοριά ο κουρασμένος ναυτικός και να εναποθέσει τις ελπίδες του ο αγρότης που περιμένει μια καλή σοδειά, σε μια χώρα που παλαιότερα υπήρξε κατεξοχήν ναυτική και αγροτική.

 

Παλιά, ο Άγιος γιορταζόταν και από τους μυλωνάδες, γιατί θεωρούνταν κυρίαρχος των ανέμων, ενώ είναι και ο προστάτης των φουρνάρηδων, για τη φωτιά, που αναφέρεται στο συναξάρι του.

Όταν υπάρχει ανομβρία, συνηθισμένες είναι οι λιτανείες στον προφήτη Ηλία. Το έθιμο τούτο είναι πανελλήνιο και μάλιστα αναφέρεται και στην επιστολή του Ιακώβου: «Ηλίας προσηύξατο του μη βρέξει και ουκ έβρεξε επί της γης ενιαυτούς τρεις και μήνας εξ και πάλιν προσηύξατο και ο ουρανός υετόν έδωκεν».

 

Κεφαλλονιά

Σύμφωνα με παραλλαγή της παράδοσης αυτής στην Κεφαλλονιά, ο άγιος είναι στις κορυφές, γιατί δεν πάτησε ποτέ στον κάμπο, ούτε σε χώμα τον θάψανε. Γυρίζει με το άρμα του στον ουρανό και μονάχα στις κορυφές στέκει και ανασαίνει. Κι όταν ζούσε, έτσι του άρεσε να βρίσκεται στα βουνά».

 

Ταΰγετος

Την ημέρα της γιορτής του προσκυνητές σκαρφαλώνουν με κόπο στην κορυφή εκείνη και ανάβουν το βράδυ μεγάλη φωτιά, όπου ρίχνουν άφθονο λιβάνι ως αφιέρωμα στον άγιο Ηλία. Όταν δουν τη φωτιά εκείνη όσοι κατοικούν στις γύρω περιοχές, ανάβουν φωτιές με χόρτα και άχυρα και πανηγυρίζουν χορεύοντας γύρω απ’αυτές ή πηδώντας από πάνω τους.

 

Θράκη – Μακεδονία

Σε πολλές περιοχές, ιδιαίτερα στη Θράκη και τη Μακεδονία, ο προφήτης Ηλίας θεωρούνταν κύριος της βροχής, των βροντών και των κεραυνών. Αυτό εξηγείται από τα γεγονότα που εξιστορούνται στην Παλαιά Διαθήκη για την ξηρασία που επέβαλε ο Ηλίας και το μετά τριετία άνοιγμα του ουρανού για να ξαναπέσει βροχή. Οι χωρικοί μάλιστα της Βόρειας Θράκης, πού ήρθαν στην Ελλάδα το 1923 και εγκαταστάθηκαν κυρίως στη Μακεδονία, πρόσφεραν στον άγιο «κουρμπάνι».

Ο κίνδυνος από την κάψα του ηλίου, αλλά και από την καλοκαιρινή νεροποντή, συνδέθηκε με τον προφήτη Ηλία.

Στις κορυφές των βουνών, όπου βρίσκονται πάντα τα εκκλησάκια του, ο προφήτης Ηλίας αντικατέστησε το Δία των αρχαίων μας προγόνων, το Δία τον νεφεληγερέτη, τον κύριο του ηλίου, αλλά και της αστραπής, της βροντής και των ανέμων, μ’ ένα λόγο, το ρυθμιστή των καιρικών συνθηκών. Μ’αυτή του την ιδιότητα ο Δίας λατρεύονταν την ίδια εποχή που γιορτάζεται ο δικός μας προφήτης Ηλίας, δηλαδή στις πρώτες μέρες του τελευταίου δεκαημέρου του Ιουλίου, κατά τα λεγόμενα κυνικά καύματα.

Σε αλλά μέρη της Μακεδονίας η δοξασία για την καταδίωξη του διαβόλου από τον προφήτη συναντάται παραλλαγμένη: Ο Ηλίας δεν κυνηγάει το διάβολο αλλά τη «λάμια», η οποία καταστρέφει τις καλλιέργειες του ανθρώπου. Οι χριστιανοί στη Βουλγαρία πίστευαν ότι ὁ άγιος κυνηγάει τη «λάμια» καθισμένος πάνω σε χρυσό άρμα και καταδιώκει το δράκο που τρώει τα γεννήματά τους στα χωράφια. Μόλις ο προφήτης τον δει, ρίχνει εναντίον του τους κεραυνούς.

 

Κοζάνη

Κάθε χρόνο, το ξημέρωμα της 20ης Ιουλίου βρίσκει δεκάδες κατοίκους του Πενταλόφου και του Βυθού στο Άνω Βόιο να περπατούν μέσα στη δροσιά του πυκνού δάσους. Αιτία; Ποιά άλλη φυσικά εκτός από το έθιμο που θέλει την πρώτη οικογένεια που θα φτάσει στο εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία στην ομώνυμη κορυφή, να είναι τυχερή και ευλογημένη για όλη την υπόλοιπη χρονιά και να έχει… λίγο παραπάνω τη χάρη του Αγίου.

 

 

Πηγές:

ekklisiaonline.gr

          ellinismosonline.gr

Μίχας Δημήτριος, Ο Προφήτης Ηλίας στην ελληνική Λαογραφική παράδοση, https://www.zotiko.gr/index.php/el/com-kunena/omades-ergasias/laografiki...

Λουκάτος Δημήτριος, Τα καλοκαιρινά, Φιλιππότης, Αθήνα: 1992

Μέγα Γεωργίου, Ελληνικαί εορταί και Έθιμα της Λαϊκής λατρείας, Αθήνα: 1957

Το πανηγύρι του Προφήτη Ηλία, https://www.agiasos.gr/article/panigyri-toy-profiti-ilia