«Χαιρέτα μου τον πλάτανο!»

 Πώς βγήκε η φράση για ένα από τα πιο μισητά μέρη της Αθήνας;

 

                              Στην ιστορική φωτογραφία από την δεκαετία 1880 βλέπουμε ότι ακόμα έστεκε όρθιος.

                       Μάλιστα η παρακείμενη Ρωμαϊκή Αγορά είχε ακόμα πολλά σπίτια από την οθωμανική εποχή.

Το 1721 κάτω από την Ακρόπολη, στους «Αέρηδες» της Πλάκας, οι Τούρκοι έχτισαν Μεντρεσέ, που στα τουρκικά σημαίνει ιεροσπουδαστήριο. Εκεί, οι οικότροφοι μαθητές, εκτός από το Κοράνι, διδάσκονταν γραμματική, συντακτικό, καλλιγραφία και μαθηματικά. Προορίζονταν για να στελεχώσουν τα ανώτερα θρησκευτικά αλλά και πολιτικά κλιμάκια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η λέξη μεντρεσές προέρχεται από το αραβικό madrasah-madratis(ίδρυμα θεοκρατικό ή άλλο) ή το αραβικό ders=μάθημα.Κατά την αποχώρηση των Τούρκων στην αρχή του 18ου αιώνα, μετατράπηκε σε φυλακή. Είχε αυτήν τη λειτουργία από την εποχή του Όθωνα έως την εποχή βασιλείας του Γεωργίου Α΄.

Η συνέχεια στη σελίδα Διάφορα άρθρα 3.............

 Ο Νοέμβρης στην Ελληνική Παράδοση

Ο Νοέμβρης, όπως λέει το όνομά του (από το λατινικό novem=εννιά), σύμφωνα με τους Ρωμαίους ήταν ο ένατος μήνας αρχομένης της πρωτοχρονιάς από 1η Μαρτίου, ενώ σήμερα από την πρωτοχρονιά της πρώτης Ιανουαρίου είναι ο ενδέκατος μήνας. Στο στόμα του ελληνικού λαού ο Νοέμβρης έχει ίσως τα περισσότερα ονόματα από όλους.

Τα ονόματα που παίρνει από τους αγίους είναι τα εξής: Αϊ Γιώργης από τη γιορτή του αγίου Γεωργίου του επονομαζόμενου Σποριάρη ή Μεθυστή. Αϊ Ταξιάρχης, Αϊ Στράτηγος ή Αρχαγγελιάτης από την γιορτή των Ταξιαρχών, στις 8. Αϊ Φιλιππιάτης ή μόνο Φιλιππιάτης από τη γιορτή του αγίου Φιλίππου στις 14. Αγιαντρέας και Αντριάς από τη γιορτή του αγίου Αντρέα στις 30.

Η συνέχεια του άρθρου στη Σελίδα Λαογραφική Παράδοση 2021...

 Ημέρα του Αγίου Δημητρίου -  Ήθη και Έθιμα Πρόμαχοι Πέλλας

 

Στο ακριτικό χωριό Πρόμαχοι βιώνονται ακόμη και σήμερα πολλά ήθη και έθιμα τα οποία κληρονόμησαν οι ντόπιοι αυθεντικοί κάτοικοι των Προμάχων από τους προγόνους τους.

Σε μια εποχή που ο θεσμός της παράδοσης και του πολιτισμού ξεπερνά κάθε μορφή αμφισβήτησης και ξενικής επιρροής, οι κάτοικοι των Προμάχων διατήρησαν στο ακέραιο την πολιτιστική τους κληρονομιά, σαν φλόγα άσβηστη, ανεπηρέαστη από άγγιγμα ανέμου.

Τα έθιμα παρουσιάζουν διαχρονικότητα, ποικιλομορφία, κάποια από αυτά ανάγονται στην αρχαιότητα και επιβιώνουν μέχρι σήμερα. Άλλα τα συναντούμε και σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας, ακόμη και σε γειτονικά κράτη. Κάποια έχουν τροποποιηθεί εν μέρει, άλλα έχουν αντικατασταθεί και ελάχιστα ευτυχώς έχουν εκλείψει.

Η συνέχεια του άρθρου στη Σελίδα Λαογραφική Παράδοση 2021...

 Το έθιμο της Τζαμάλας --- Θράκη

 

                «Η ΤΖΑΜΑΛΑ» ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ. Λέξη αραβική που σημαίνει καμήλα, μια προσωποποίηση θηλυκής οντότητας με αόριστη γονιμοποιητική σημασία. Το έθιμο αυτό, γονιμοποιητικό δρώμενο της άροσης και σποράς των αγρών, συνηθιζόταν παλαιότερα στην Θράκη, να γίνεται του Αγ. Δημητρίου στις 26/10 ή σε μια άλλη μέρα, ανάλογα με τον χρόνο σποράς, που εξαρτιόταν από τις κλιματολογικές συνθήκες.

                Για την καλή χρονιά σποράς, την παραμονή του Αϊ-Δημητρίου έκαναν την Τζαμάλα. Με ξύλα έκαμναν ένα μεγάλο σκελετό καμήλας, τον τύλιγαν με πανιά και προβιές, έβαζαν ουρά, ένα μακρύ κοντάρι για λαιμό, με κεφάλια αλόγου ή βοδιού με δόντια, το σκέπαζαν με προβιά και το στόλιζαν με χάντρες. Πάνω στην καμήλα έριχναν μακρύ χαλί, κάτω απ’ αυτό έμπαιναν 4 άντρες, περπατούσαν και φαινόταν σα να περπατούσε η τζαμάλα. Πάνω της κάθιζαν ένα ψεύτικο παιδί, που το βαστούσε ο τζαμάλης, με καμπούρα και κουδούνια στη μέση του. Ύστερα από το ηλιοβασίλεμα το γύριζαν στα σπίτια με τραγούδια και γέλια… Όσοι πήγαιναν με τη τζαμάλα φορούσαν παράξενα ρούχα, με στεφάνια κληματαριών στο κεφάλι και με λαγήνια ή με κουβάδες στα χέρια για κρασί ή ούζο. Έξω από κάθε σπίτι φώναζαν: «Ε! κερά! Καλή χρονιά, καλό μπερικέτι (=σοδειά) και πολύχρονη…». Για το έθιμο αυτό, πότε γεννήθηκε, είναι απροσδιόριστο. Μεταφέρονταν από γενεά σε γενεά. Ήταν κάτι παραπάνω από πολιτιστική εκδήλωση. Τηρούνταν με θρησκευτική ευλάβεια.

Η συνέχεια του άρθρου στη Σελίδα Λαογραφική Παράδοση 2021...

                                   Συμβολισμοί και παραδόσεις

  

                    

Το καλωσόρισµα του γάµου µε γλυκίσµατα και ποτά!

"Για δε τα πώς ταιριάσανε αυτά τα δυο στο µπόι σαν κυπαρίσσι µε µηλιά µέσα στο περιβόλι".

Η κρητική µαντινάδα µε συνοδεία τα βιολιά και τα όργανα ανοίγει το καλωσόρισµα του γλεντιού ανάµεσα σε κουραµπιέδες, πίτες, ρυζόπιτες, καρυδόπιτες, ξηρούς καρπούς, άφθονο κρασί και ρακές. Η λαϊκή παράδοση σε όλο της το µεγαλείο αποτελεί και ένα συνδετικό κρίκο ανάµεσα στις εκδηλώσεις, τα έθιµα του τόπου και το µυστήριο του γάµου.

Ο τόπος µας σφύζει από παραδόσεις. Κάθε γωνιά, κάθε τόπος κατακλύζεται από τα ήθη και τα έθιµα, ιδιαίτερα δε την ιερή αυτή στιγµή του γάµου. Οπότε είναι εύκολο να επιλέξει ένα νέο ζευγάρι τι του ταιριάζει και αν θέλει να το ακολουθήσει. Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερο έχει γίνει κάτι σαν µόδα η επιστροφή στις ρίζες, η επιστροφή στην παράδοση, η επιστροφή στα έθιµα!

Η συνέχεια στο Διάφορα άρθρα 3

 Οκτώβριος ….O μήνας των Χρωμάτων 

 

της Ελένης Μπετεινάκη

Κι ήρθανε τα πρωτοβρόχια και τα πρώτα κρύα κι «αυγατίσανε» οι δουλειές. Δουλειές που δίνουν ζωή αφού ο Οκτώβρης είναι ο μήνας της σποράς, του οργώματος, των χρυσανθέμων των χειμαδιών και ο προάγγελος του χειμώνα. Φτωχός σε φρούτα, λαχανικά και άλλα κηπευτικά μα πλούσιος γιατί κρύβει μέσα του τη ζωή, σκεπάζει και «κοιμίζει »τον σπόρο που θα γιομίσει τη γη με νέα βλαστάρια την Άνοιξη.

Τον αποκαλούν με πολλά ονόματα  Αϊ- Δημητριάτη, Bροχάρη, Σποριάτη, Σποριά, Σπαρτό , Μπρουμάρη, Σκοτεινό, Ομιχλώδη. Η γη γεμίζει φύλλα. Κυκλάμινα και  χρυσάνθεμα έχουν την τιμητική τους .Μήνας αφιερωμένος στο όργωμα και τη σπορά, λόγω των βροχών του και της πιο μεγάλης και σπουδαίας εργασίας των γεωργών. Αν και η προετοιμασία του σπόρου αρχίζει με τη γιορτή του Τιμίου Σταυρού στις 14 του Σεπτέμβρη, τον Οκτώβρη θεωρούμε «πατέρα» του κι ας φτάνει μέχρι και τα Χριστούγεννα που οριοθετείται το τέλος της. Σε μια χώρα με χιλιάδες παραδόσεις και έθιμα ήταν αδύνατον να μην δημιουργηθούν χίλιες δυο ακόμα δοξασίες , μαντέματα και μαγικά μηνύματα για να δυναμωθεί ο σπόρος που θα πέσει στη γη για το πιο σημαντικό πράγμα της επιβίωσης των οικογενειών .

Πως κατάφερναν όμως να έχουν την τύχη με το μέρος  τους τις παλιότερες εποχές ; Με δύο τρόπους....

Η συνέχεια στη Σελίδα Διάφορα Άρθρα 3.

 Οκτώβριος: όνομα, συνήθειες, παραδόσεις, λαϊκή σοφία

Ο Οκτώβριος ή Οκτώβρης είναι ο δεύτερος μήνας του φθινοπώρου και δέκατος όλου του χρόνου στο Ιουλιανό και το Γρηγοριανό ημερολόγιο. Είναι ένας από τους 7 μήνες που έχουν 31 μέρες (Ιανουάριος, Μάρτιος, Μάιος, Ιούλιος, Αύγουστος, Δεκέμβριος οι άλλοι).

Ο Οκτώβριος του νότιου ημισφαιρίου: Ο Οκτώβριος αντιστοιχεί στον Απρίλιο. Δηλαδή όταν στο βόρειο ημισφαίριο (όπου ανήκει και η Ελλάδα) είναι 1η Οκτωβρίου και φθινόπωρο, στο νότιο ημισφαίριο είναι σε αντιστοιχία 1η Απριλίου, δηλαδή άνοιξη. Και ασφαλώς όταν στο νότιο ημισφαίριο είναι Οκτώβριος, στην Ελλάδα είναι Απρίλιος. Μην λησμονήσετε να κάνετε το πείραμα με την υδρόγειο σφαίρα και τον φακό που φωτίζει διαφορετικές περιοχές της γης.

Από που πήρε το όνομά του: Η ονομασία του προέρχεται από το λατινικό October, -bris. Octo είναι το οκτώ και ottavo ο έβδομος. Αυτό το otto τροφοδότησε και όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες (otto στα ιταλικά, ocho στα ισπανικά, eight στα αγγλικά,  acht στα γερμανικά κ.ο.κ). Οι Ρωμαίοι τον ονόμαζαν και Sementilius (semen = σπόρος), από την σπορά, βασική ασχολία της εποχής.

Η συνέχεια του άρθρου στη Σελίδα Λαογραφική Παράδοση 2021...

"Τα Ξύλα" : Ο ύμνος της Λέσβου

 

                       

Σύλλογος Πολιχνιατών Αθήνας

Τα ξύλα είναι ο πιο γνωστός σκοπός της Λέσβου. Δεν υπάρχει άνθρωπος που να ακούσει τη μελωδία και να μην ξεσηκωθεί. Ένας λόγος παραπάνω για τους Λέσβιους να  συγκινούνται στο άκουσμά της. Η ιστορία λέει πως  πρωτοακούστηκε το 1878 στην Αγιάσο της Λέσβου, κατά τη διάρκεια κατασκευής του πρώτου ατμοκίνητου ελαιοτριβείου και συγκεκριμένα όταν το έργο βρισκόταν στην κατασκευή της στέγης.

Τότε, μια μεγάλη αλυσίδα ανθρώπων από το κοντινό δάσος μετέφερε ο ένας στα χέρια του άλλου τα ξύλα, μέχρι το χώρο κατασκευής του ελαιοτριβείου.  Για να γίνει η εργασία πιο ευχάριστη, αλλά και να συντονιστούν τα βήματά τους για να επιταχύνουν και να τελειώσει η δουλειά στην ώρα της, ο τότε Τούρκος διοικητής Οσμάν Πασά διέταξε τους ντόπιους να πιάσουν έναν ρυθμό. Ο ρυθμός ήταν ιδιαίτερα χαρούμενος και μερακλίδικος. Πρόκειται για έναν αργό συρτό που γυρίζει σε μπάλο. Βέβαια το σημερινό του άκουσμα δεν είναι ακριβή τήρηση του πρωτότυπου, μια και  οι ντόπιοι με τα χρόνια πρόσθεσαν τα δικά τους χαρακτηριστικά. Το ίδιο που έκαναν δηλαδή και με την ονομασία του. Παλαιότερα η μελωδία ήταν γνωστή με τα ονόματα "τσαμιά" ή "ταμπάνια" , μια και έτσι λέγονται στη Λέσβο τα χοντρά ξύλα που τοποθετούνται ως δοκάρια στη στέγη. Τελικά όμως η ονομασία που επικράτησε είναι "Τα ξύλα".

 Ο Διονυσόπουλος, στο “Λέσβος Αιολίς” γράφει επί λέξει για Τα ξύλα ή Κιούρτικο : Οργανικός σκοπός, σε τετράσημο ρυθμό, ιδιαίτερα αγαπητός στη Λέσβο τις τελευταίες δεκαετίες. Απαντάται ως τον Καύκασο και είναι γνωστός με το όνομα Çeçen kizi (= Τσετσένα κόρη), σύμφωνα με καταγραφή του σπουδαίου Τούρκου μουσικού Cemil Bey (1873 – 1916), ο οποίος χρησιμοποιούσε την παραδοσιακή μουσική της Μ. Ασίας ως πρώτη ύλη για τις συνθέσεις του. Παραλλαγή του ίδιου σκοπού βρίσκουμε και στην Πρέβεζα, στα πλαίσια του αστικού ρεπερτορίου της, με τον τίτλο “Πλεύρα” 

Παγγεραγωτικός Σύλλογος Μυτιλήνης Αθήνας

.

Σύμφωνα με τις μαρτυρίες του Χαρίλαου και του Σταύρου Ρόδανου, προπολεμικά στην Αγιάσο αυτόν τον σκοπό τον έλεγαν και “κιούρτικο”, δηλαδή κούρδικο (Κιούρτ = Κούρδος στα τούρκικα). Παιζόταν στο δρόμο ως εμβατήριο, λίγο πιο αργά από το μαρς, και σπανίως ως καθιστικό. Είχε “αέρα” ηρωικό και μεγαλοπρεπή και δεν χορευόταν. Στις αρχές του αιώνα παιζόταν μια φορά το χρόνο, όταν εόρταζε η τουρκική αστυνομία και οι Τούρκοι έβγαιναν και κερνούσαν. Σύμφωνα με τον Π. Παντελέλλη , ο οποίος έπαιζε τρομπόνι, στο Πλωμάρι ήταν γνωστός ως “κιούρτικο αλέμ χαβασί” και παιζόταν μόνο ως πατινάδα. Μερικοί τον ήξεραν και ως σκοπό του Οσμάν Πασά. Στην Κάπη, σύμφωνα με τον Μ. Κυριάκογλου, άμα έλεγες στους παλιούς μουσικούς να στο παίξουν συρτό, μπορεί να μάλωνες μαζί τους. Το έλεγαν “κιούρτικο” και είχε λίγο διαφορετικό χτύπημα στο ρυθμό”.

 

 Αξίζει δε να σημειωθεί πως ευρέως γνωστή η μελωδία έγινε από έναν μεγάλο της Μυτιληνιάς μουσικής παράδοσης, τον Μεσοτοπίτη Νίκο Καλαϊτζή , γνωστό και σαν «Μπινταγιάλα».

                                 

                                                                         Μπινταγιάλας

Πηγή: lesvosnet.gr, agiasos.gr

 

 Φθινοπωρινή ισημερία στην Αρχαία Ελληνική Παράδοση

Συμβαίνει  κάθε  χρόνο, αλλά ο ερχομός του φθινοπώρου δεν παύει να μας εκπλήσσει. Είναι  οι νέες μυρωδιές που ξεχύνονται στον αέρα; Είναι τα πρωτοβρόχια; Είναι η πτώση της θερμοκρασίας; Είναι  η αλλαγή του σκηνικού της φύσης;  Ό,τι και να είναι,  μάς φορτώνει με αλλαγές συναισθημάτων και σκέψεων. Σαν κάτι να περιμένουμε καινούργιο να μας φέρει.

Ο Ήλιος, αυτός ο παντεπόπτης, φταίει για όλα.Από τα πανάρχαια χρόνια οι άνθρωποι σε όλα τα πλάτη και μήκη της γης λάτρεψαν ως θεούς τα δύο ευκολοδιάκριτα ουράνια  σώματα, τον  Ήλιο και τη Σελήνη.

Στο πλαίσιο αυτής της λατρείας ο ρόλος της Σελήνης ήταν απλώς χθόνιος και ημερολογιακός. Ο φόβος και το δέος του ανθρώπου, όταν το σκοτάδι κατάπινε το φως εξαιτίας της  απουσίας του άστρου της ημέρας, έγινε η αιτία  Ήλιος να αποτελέσει την πρώτη θεότητα σε όλες τις αρχαίες θρησκείες. Ο θεός Ήλιος ταυτίστηκε με το υπέρτατο ον που αποτελεί τον χορηγό τού φωτός και της ζωής.  Κατά τη μυθολογία ο Ήλιος είναι γιος του Υπερίωνα και της Ευρυφάεσσας.  Αδέρφια του η  ροδοδάκτυλη  Ηώ κι η ωραιοπλέξουδη Σελήνη.

Η συνέχεια του άρθρου στη Σελίδα Διάφορα Άρθρα 3 ...

 

Ο αυτοσχεδιασμός του πρωτοχορευτή/της πρωτοχορεύτριας

 στον παραδοσιακό χορό

Πώς είναι ή πώς θα “έπρεπε” να είναι. Χορευτές υπάρχουν αναρίθμητοι, πολλών ειδών χορού, πολλών ηλικιών και πολλών επιδόσεων και ηθών. Το τελευταίο, το ήθος, ίσως μας απασχολεί λίγο περισσότερο στον παραδοσιακό χορό αφού είναι λαϊκή δημιουργία. Ο παραδοσιακός χορευτής, και δη ο πρώτος, πρέπει να συγκεντρώνει ένα σύνολο χαρακτηριστικών και χαρισμάτων, τα οποία σε συνδυασμό και σωστή αναλογία θα τον θέσουν άξιο και εξαιρετικό.

Η συνέχεια στη σελίδα  Άρθρα για χορό......

Το Θέατρο στη Λέσβο

 

                                      

 

Η Λέσβος είναι κοιτίδα πολιτισμού, οπότε δε θα μπορούσε να μην έχει ιστορία και στο θέατρο, σε μια από τις τέχνες, που διδάσκει , σε όποιον μπορεί να την αντιληφθεί, την ευγένεια, το κάλλος, το ήθος και που συνδέεται  με τη λαμπρότητα και την ανάπτυξη της ευαισθησίας και της δημιουργικής φαντασίας…όπως έλεγε και ο Κάρολος Κουν «κάνουμε Θέατρο για να πλουτίσουμε τους εαυτούς μας κι όλοι μαζί να βοηθήσουμε να φτιαχτεί ένας πλατύς, ψυχικά πλούσιος και ακέραιος πολιτισμός στον τόπο μας».

 Δε θα μπορούσε λοιπόν η Λέσβος να μην έχει και σ’ αυτόν τον τομέα παρουσία και παράδοση. Αρχής γενομένης από την Ελληνιστική και Ρωμαϊκή εποχή- τότε που άρχισε η τέχνη αυτή στο νησί- τότε λοιπόν χρονολογείται το αρχαίο θέατρο της Μυτιλήνης, ένα από τα μεγαλύτερα της αρχαιότητας, χωρητικότητας 18.000-20.000 θεατών το οποίο αποτέλεσε πρότυπο για την κατασκευή του αρχαίου θεάτρου της Ρώμης.

Πολλούς αιώνες μετά και μεταφερόμαστε συγκεκριμένα στον προπερασμένο αιώνα , σημαντική είναι η παρουσία του ερασιτεχνικού θεάτρου, με τις πρώτες θεατρικές  παραστάσεις να παρουσιάζονται στην Αγιάσο. Η πρώτη παράσταση με το έργο του Δημητρίου Βυζαντίου «Βαβυλωνία» δόθηκε το 1879 από το σωματείο «Φιλόπτωχος Αδελφότης Αγιάσου», και μάλιστα η παράσταση ανέβηκε  για την αντιμετώπιση των αναγκών των πυροπαθών κατοίκων που επλήγησαν από τη μεγάλη πυρκαγιά  της 15^ης Αυγούστου 1877.

 Έκτοτε ακολούθησαν κι άλλες από το Αναγνωστήριο Αγιάσου με συνέπεια το ερασιτεχνικό θέατρο να γίνει παράδοση. Τα  θέματα που πραγματεύονταν προέρχονταν από το τι επικρατούσε την κάθε εποχή, παρουσίαζαν λοιπόν μεταξύ άλλων ειδυλλιακά δράματα, τραγωδίες εθνικού περιεχομένου και μονόπρακτες κωμωδίες.  Παίχτηκαν επίσης έργα φουστανέλας του Περεσιάδη, Βότσαρη και άλλων. Μετά την απελευθέρωση του νησιού οι παραστάσεις συνεχίστηκαν. Το 1952, όπου επανιδρύθηκε το Αναγνωστήριο έγιναν πολλές προσπάθειες για θεατρικό εξοπλισμό , ενώ αντικαταστάθηκε και το βεστιάριο

 Παρουσιάστηκαν επίσης με επιτυχία αρκετά ελληνικά και ξένα έργα. Οι Αγιασώτες , αλλά και τα υπόλοιπα χωριά ,από νωρίς αισθάνθηκαν την ανάγκη να γράψουν θεατρικά έργα στο ντόπιο γλωσσικό τους ιδίωμα, με ηθογραφικό κυρίως περιεχόμενο. Οι ερασιτέχνες του Αναγνωστηρίου παρουσίασαν με εξαιρετική επιτυχία και οκτώ οπερέτες (κυρίως του Νικ. Χατζηαποστόλου) στο διάστημα 1958-1974. Όπως είναι γνωστό, η οπερέτα, το μικρό αυτό κωμικό μελόδραμα, παρουσιάζει αρκετές δυσκολίες, γιατί εκτός από την πρόζα, υπάρχει η μουσική, ο χορός και το τραγούδι, που απαιτούν συντονισμό. Το Αναγνωστήριο ανέβασε και λεσβιακές επιθεωρήσεις που γράφτηκαν στο αγιασώτικο γλωσσικό ιδίωμα. Ακολούθησαν κι άλλοι θίασοι στο νησί , αλλά και στην Αθήνα από διάφορους  πολιτιστικούς  Συλλόγους που έπαιξαν έργα σε ντοπιολαλιά, αλλά και έργα Ελλήνων και  Ξένων Συγγραφέων. Σημαντικό έργο έχει επιδείξει η Θεατρική Ομάδα του Συλλόγου Πολιχνιατών Αθήνας , η οποία μετρά 18 χρόνια παρουσίας στα θεατρικά δρώμενα . Ξεκίνησε με θεατρικά έργα στη ντοπιολαλιά αλλά πλέον ανεβάζει, εδώ και χρόνια, έργα Ελλήνων και ξένων συγγραφέων. Έχει επίσης έντονη φιλανθρωπική δράση. Επίσης, ο Παγγεραγωτικός Σύλλογος Αθήνας τα τελευταία δύο χρόνια έχει ανεβάσει δύο θεατρικές παραστάσεις σε ντοπιολαλιά, αναβιώνοντας έθιμα της Λέσβου.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι το 1917 ιδρύθηκε ο πρώτος «Φιλοτεχνικός Όμιλος» από μια ομάδα πνευματικών ανθρώπων, με διευθυντή το Γ. Σημηριώτη με τέσσερα τμήματα:
φιλολογικό, λαογραφικό, μουσικό και θεατρικό, όπου ανέβασαν πολλές παραστάσεις με μεγάλη επιτυχία. O Όμιλος βοήθησε να κατανοήσουν και να αγαπήσουν οι Μυτιληνιοί το θέατρο και δημιουργήθηκε έτσι θεατρόφιλο κοινό στο νησί . Σήμερα, ο Πολιχνίτος, το Πλωμάρι, ο Μόλυβος, και η Καλλονή έχουν δικό τους θέατρο.

Πηγή :www.agiasos.gr

 

Ο Ήλιος και το δημοτικό τραγούδι

Ήλιε μ’ που βγαίνεις το πρωί

και το ντουνιά ζεσταίνεις

μένα γιατί μ' αρνήθηκες;

σαν το δεντρί μαραίνομαι,

σαν φύλλο κιτρινίζω χωρίς

εσένα ήλιε μου

μια χαραυγή αχ μαύρη χαραυγή

στο σκότος θα πεθάνω

και συ θα παίζεις θα γελάς

Ακούστε το τραγούδι:

https://www.youtube.com/watch?v=T7Y8ls4-qKY

Ο Ήλιος, η βασικότερη πηγή ενέργειας, αποτελεί παράλληλα και βασική πηγή έμπνευσης και στιχουργίας.

                Η συνέχεια του άρθρου στη Σελίδα Λαογραφική Παράδοση 2021...

Το αμπέλι και το κρασί στην τοπική μας ιστορία και τις λαϊκές μας παραδόσεις

Ο Σεπτέμβρης σηματοδοτεί την έλευση του Φθινοπώρου. Η μέρα αρχίζει σιγά-σιγά να μικραίνει και η φύση παίρνει όψη μελαγχολική. Είναι ο μήνας τού τρυγητού και μια  ακόρεστη επιθυμία με κυριεύει να υμνήσω το αμπέλι και το κρασί. Δεν ξέρω αν φταίνε οι αναμνήσεις της παιδικής  ηλικίας ή ο ενθουσιασμός του αμπελοκαλλιεργητή. Σημασία έχει πως αυτή  η  εποχή πάντα με κατακτούσε  ολοκληρωτικά.

Νιώθω να πλανιέμαι αφημένος σε τόπους μυστηριώδεις και μαγευτικούς. Σε κόσμο φτιαγμένο  από τελετουργίες διονυσιακές. Θυμάμαι τους τρυγητές να τραγουδούν στ’ αμπέλια του Σεπτέμβρη. Τα γαϊδουράκια φορτωμένα με κοφίνια, γιομάτα από σταφύλια. Τον εαυτό μου να κρατάει ένα λουρί  και να τα συνοδεύει από το αμπέλι μέχρι το σπίτι. Ήταν ένα δρομολόγιο φτιαγμένο από εικόνες μεθυστικές. Στο  πατητήρι πατούσαμε τα σταφύλια ξυπόλυτοι. Έτρεχε αδιάκοπα ο κεχριμπαρένιος μούστος κάτω από τα πόδια μας. Κουβάδες πήγαιναν κι έρχονταν για να γεμίσουν τα βαρέλια με το  γλυκύτατο νέκταρ.  Κι όταν ξεκινούσε η ζύμωση για να μετατραπεί ο μούστος σε θεϊκό κρασί, μια αποπνικτική μυρωδιά απλωνόταν σε όλη τη γειτονιά. 

Η συνέχεια του άρθρου στη Σελίδα Λαογραφική Παράδοση 2021...

Αγία Θεοδώρα Βάστα Αρκαδίας: 

Το μικρό εκκλησάκι με τα 17 πλατάνια στη στέγη του

 Εορτάζει στις 11 Σεπτεμβρίου

Η διαδρομή προς την Αγία Θεοδώρα Βάστα αποζημιώνει και με το παραπάνω τον επισκέπτη, αφού το τοπίο είναι ειδυλλιακό. Καθώς κανείς πλησιάζει το βουητό των νερών που αναβλύζουν από τα θεμέλια της μικρής εκκλησίας ακούγεται ολοένα και εντονότερο, προκαλώντας στον επισκέπτη δέος μπροστά στο θέαμα που τελικά αντικρίζει.

Δεκαεφτά μεγάλα δέντρα ξεπηδούν από την στέγη ενός μικρού πέτρινου ναϊδρίου στην Αγία Θεοδώρα Βάστα, την ώρα που από τα θεμέλιά της αναβλύζουν τα νερά ενός κεφαλαριού. Γιορτάζει στις 11 Σεπτεμβρίου, ωστόσο χιλιάδες προσκυνητές επισκέπτονται το εκκλησάκι όλο το χρόνο για να προσκυνήσουν και να θαυμάσουν αυτό το μοναδικό σύμπλεγμα. Ένα ανεξήγητο θαύμα της φύσης που κυριαρχεί στο γαλήνιο αυτό τοπίο.

Όσο εντυπωσιακή είναι η εικόνα του μικρού Ναού της Αγίας Θεοδώρας, άλλο τόσο εντυπωσιακή είναι η ιστορία της ζωής της.

Ιστορικά και βιογραφικά στοιχεία για την Αγία Θεοδώρα

Σχετικά με την Οσιοπαρθενομάρτυρα Θεοδώρα, της οποίας η μνήμη τιμάται κάθε χρόνο στις 11 Σεπτεμβρίου στο χωριό Βάστα Αρκαδίας, έχουν ακουστεί πολλές και διάφορες ιστορίες, κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο άρχισε να υπηρετεί το μοναχισμό.

Οι δύο πιο γνωστές ιστορίες αναφορικά με την Αγία Θεοδώρα έχουν ως εξής: σύμφωνα με την πρώτη, η Αγία καταγόταν από μία φτωχή οικογένεια και εφόσον ήταν το μεγαλύτερο παιδί της, εξαιτίας της οικονομικής ανέχειας της οικογένειάς της, αναγκάστηκε να μεταμφιεστεί σε άνδρα και να υπηρετήσει ως μισθοφόρος στρατιώτης.

Τότε τον ερωτεύτηκε μία νεαρή κοπέλα (ως Θεόδωρο πλέον) και επειδή δεν υπήρξε ανταπόκριση από τον Θεόδωρο, η νεαρή τον κατηγόρησε ότι την είχε αφήσει έγκυο.

Έτσι φαίνεται να οδηγήθηκε στο μαρτύριο από την οικογένεια της κοπέλας.

Το υπόλοιπο άρθρο στη Σελίδα Λαογραφική Παράδοση 2021...

Συγχαρητήρια Παύλο !!!

Ο Παύλος στο Πανεπιστήμιο

Επιτέλους ένα ακόμα ευχάριστο νέο.

Ο Παύλος, γιος της Βικούλας μας και πρωτοχορευτής μας στον Νόστο πέρασε ΠΡΩΤΟΣ στο τμήμα Βιολογίας του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου στην Αθήνα με 19.100 μόρια!!!

Συγχαρητήρια Παύλο!

 Όπου κι αν πας, όσα κι αν καταφέρεις στη ζωή σου, να θυμάσαι πάντα ότι για εμάς, ήσουν ήδη ένα λαμπρό χορευτικά ... αστέρι!💓💓💓

 Ανάπιασμα προζυμιού στην λαική παράδοσή μας

Τό γνωστό "χωριάτικο ψωμί " όπως τό ξέρουμε , είναι αυτό πού πλάθετε μέ προζύμι καί μόνο προζύμι. Τό αποτέλεσμα είναι ένα μεστό, γλυκό καί πραγματικά χορταστικό ψωμί.

Άς δούμε λοιπόν τόν παραδοσιακό τρόπο ζυμώματος.

Μέ τήν φράση "πιάνω τό προζύμι" , εννοείτε πώς τό προζύμι πού έχουμε στήν άκρη από τό προηγούμενο ζύμωμα , τό αναζωγονοποιούμε. Αυτό γίνετε μέ τήν προσθήκη ολίγου θερμού ύδατος καί μέ αλεύρι . Δηλαδή ξαναζωντανεύουμε τό προζύμι καί αρχίζουν νά ενεργοποιούνται οί ζυμομύκητες.

Τί κάνουμε, παίρνουμε τό "στάσιμο" προζύμι, τού ρίχνουμε λίγο νεράκι ζεστό καί λίγο αλεύρι καί τό ανακατεύομε νά ενωθούν τά υλικά. Τό τελικό αποτέλεσμα είναι μιά ολίγον ρευστή μάζα καί όχι ζυμάρι. Μετά τό σκεπάζουμε μέ πετσέτα καί τό βάζουμε σέ θερμό μέρος νά αρχίσει νά γίνετε ή ζύμωση καί νά διογκωθεί καί νά δημιουργήσει φουσκάλες , πράγμα πού δηλώνει πώς έχει γίνει ό "βρασμός" από τούς ζυμομύκητες πού ξαναζωντάνεψαν.

Αυτό πού πρέπει νά ξέρουμε είναι πώς ό σημαντικότερος ρόλος δέν είναι τό πόσο θερμό είναι τό μέρος πού θά τό τοποθετήσουμε γιά νά γίνει , αλλά ό χρόνος πού θέλει από μόνο του νά ενεργοποιηθεί.

Έτσι, συχνά θά ήταν καλό νά ξέρετε πώς τό προζύμι τό "έπιαναν" από τό βράδυ γιά νά έχει τόν χρόνο του καί αυτό , αλλά καί ή νοικοκυρά πού θά πλάσει τήν άλλη ημέρα.

Η συνέχεια του άρθρου στη Σελίδα Λαογραφική Παράδοση 2021...

Αφιέρωμα στον Μίκη Θοδωράκη --- Ο ζορμπάς

 

Ο χορός του Ζορμπά – Το αναλλοίωτο στο χρόνο συρτάκι που συνέθεσε ο Μίκης Θεοδωράκης

 

  

Ακόμη και σήμερα, 56 χρόνια μετά την πρώτη φορά που ακούστηκε αυτή η μουσική στην ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη με τον Άντονυ Κουίν, υπάρχουν άνθρωποι σε όλες τις άκρες του κόσμου που ακούγοντας τις δύο πρώτες νότες του «Ζορμπά», ακούν την Ελλάδα.

Από τις πρώτες νότες θυμίζει Ελλάδα. Ξεκινά σε αργό ρυθμό και όσο προχωράει επιταχύνεται, παραμένοντας αναλλοίωτο στο χρόνο και ξεχωρίζοντας αναμέσα στις αμέτρητες καλλιτεχνικές κληρονομιές μας: Ο λόγος για τον χορό του Ζορμπά, το μοναδικό συρτάκι, που έγραψε ο Μίκης Θεοδωράκης και περιλήφθηκε στο άλμπουμ «Zorba the Greek», που ήταν και το soundtrack της ταινίας «Αλέξης Ζορμπάς».

Η ταινία κυκλοφόρησε το 1965 σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη με πρωταγωνιστή τον Άντονι Κουίν. Ήταν βασισμένη στο βιβλίο του Νίκου Καζαντζάκη «Ο Ζορμπάς» και κέρδισε τρία Όσκαρ. Με την κυκλοφορία της ταινίας το κομμάτι έγινε γνωστό σε όλο τον κόσμο, ενώ διάφοροι μουσικοί από όλες τις χώρες και από όλα τα είδη της μουσικής το διασκεύασαν χαρίζοντάς του από μια θέση σε πολλά μουσικά charts παγκοσμίως. Ο χορός είναι γνωστός και σαν «Zorba the Greek Dance Syrtaki».

Πρόκειται για ένα από τα δημοφιλέστερα κομμάτια του Έλληνα συνθέτη και έχει συμπεριληφθεί σε πολλούς compilation δίσκους του.

Ακόμη και σήμερα, 56 χρόνια μετά την πρώτη φορά που ακούστηκε αυτή η μουσική στην ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη με τον Άντονυ Κουίν, υπάρχουν άνθρωποι σε όλες τις άκρες του κόσμου που ακούγοντας τις δύο πρώτες νότες του «Ζορμπά», ακούν την Ελλάδα.

Το συρτάκι είναι μια μίξη στοιχείων από ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς, όπως το χασάπικο και το χασαποσέρβικο. Ο ρυθμός που αποκτά ενώ το κομμάτι συνεχίζει είναι τέτοιος, που λίγοι καταφέρνουν να τον ακολουθήσουν. Η χορογραφία του ανήκει στον Γιώργο Προβιά.

Η ονομασία του δεν είναι τυχαία, καθώς η  λέξη «συρτάκι» προέρχεται από τη λέξη «συρτός». Είναι ένας χαρακτηρισμός που χρησιμοποιείται για μια ομάδα παραδοσιακών χορών στους οποίους οι χορευτές σέρνουν τα πόδια τους. Όμως, το συρτάκι ενώνει τον συρτό χορό με τον χορό που περιλαμβάνει συχνές, μικρές και πολύ γρήγορες αναπηδήσεις των ποδιών, στο πιο γρήγορο μέρος του. Κι αυτό είναι που το κάνει μοναδικό.

Το κομμάτι εμφανίζεται στην ταινία στη σκηνή της παραλίας όπου o Basil ζητά στον Ζορμπά να του μάθει να χορεύει. Το κομμάτι ακολουθεί επιτάχυνση ρυθμού, αρχικά είναι σε 4/4 και όταν μεταβληθεί στο πιο γρήγορο μέρος είναι σε 2/4.

Οι χορευτές σχηματίζουν γραμμή ή κύκλο και κρατούν τον ώμο του διπλανού τους ενώ χορεύουν. Δεν είναι εύκολο για όλους να αντέξουν μέχρι το τέλος του κομματιού. Καθώς ο ρυθμός ανεβαίνει τόσο πολύ, τα βήματα γίνονται όλο και πιο γρήγορα. Τόσο που απαιτείται πολύ καλή φυσική κατάσταση για να μπορέσει κανείς να αντεπεξέλθει.

 

Πηγή : in.gr

 Το πανάρχαιο έθιμο των Απαρχών

Αφού το σταφύλι υπήρξε από τα κυριότερα προϊόντα της Ελλάδας, ανάλογες ήταν οι λαϊκές δοξασίες και τα έθιμα που το συνόδευαν.

Μέχρι πριν λίγες δεκαετίες ακόμη, σε περιοχές της Ελλάδας συνεχιζόταν, προσαρμοσμένο στη χριστιανική πραγματικότητα, το πανάρχαιο έθιμο των «απαρχών», όπως αποκαλούνταν οι πρώτοι ώριμοι καρποί του σταφυλιού που προσφέρονταν στους θεούς.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία υιοθέτησε τις αρχαίες «απαρχές». Έτσι άρχισαν οι «απαρχές» να προσάγονται στις εκκλησίες και να διαβάζεται από τους ιερείς ιδιαίτερη ευχή.

Κάθε νοικοκύρης έκοβε τα καλύτερα και πιο ώριμα σταφύλια και οι άλλοι του εύχονταν: Και του χρόνου! Και καλά κρασιά!

H συνέχεια του άρθρου στη Σελίδα Λαογραφική Παράδοση 2021.

Μερομήνια: Πως υπολογίζονται κατά τη λαϊκή παράδοση

 Μερομήνια: Πως υπολογίζονται κατά τη λαϊκή παράδοση

Μερομήνια ονομάζει ο λαός τις δώδεκα (12) πρώτες ημέρες του ογδόου φεγγαριού του έτους. Παρατηρώντας τα καιρικά φαινόμενα αυτών των πρώτων ημερών της, οι άνθρωποι μάντευαν την καιρική κατάσταση των επόμενων δώδεκα (12) στην αρχή φεγγαριών και αργότερα μηνών. Μερομήνια ονομάζονται οι μέρες που γίνεται η πρόβλεψη, από τις λέξεις «μέρα και μήνας» γιατί σε κάθε μέρα απ’ αυτές, αντιστοιχεί ένα πλήρες κύκλος του φεγγαριού (γιόμιση και χάση) ή ένας μήνας. Κατά τον Ν. Πολίτη τα μερομήνια ήταν λείψανα αρχαίων προγνωστικών του καιρού, που έχουν άμεση σχέση με αστρολογικές παρατηρήσεις. Επειδή ο Αύγουστος θεωρείται η αρχή του Χειμώνα, γι’ αυτό στο μήνα αυτό εντοπιζόταν η πρόγνωση του καιρού.

Τα μερομήνια δεν περιγράφονται, είναι θέμα γνώσης και πρακτικής και όχι θεωρίας. Είναι υπόθεση πείρας και αντίληψης που χρήζει μιας ιδιαίτερης προσοχής.

Μπορεί αρκετοί άνθρωποι να παρατηρούν το ίδιο πράγμα αλλά να έχουν διαφορετικές αντιλήψεις και οι προβλέψεις τους να μην ταυτίζονται. Η διαφορά δεν θα είναι ακραία, μα η πρόβλεψη του καθενός μπορεί να μη συμπέσει ως προς την ένταση του φαινομένου.

Είναι κατάλοιπο παλαιών αστρολογικών αντιλήψεων που απόκτησε ο άνθρωπος εξετάζοντας τα καιρικά φαινόμενα με βάση τ’ άστρα. Πίστευαν ότι μπορούσαν να μαντέψουν τον καιρό που θα έχει κάθε μήνας αν εξέταζαν τις πρώτες τρεις ή έξι ή δώδεκα μέρες των μηνών Ιουλίου ή Αυγούστου κατ’ άλλους του Μαρτίου ή Ιανουαρίου.

Η συνέχεια του άρθρου μαζί με προβλέψεις για την υπόλοιπη χρονιά στη Σελίδα Λαογραφική Παράδοση 2021.

Καλό αποκαλόκαιρο

 

Καλό αποκαλόκαιρο

 

Λέσβος ίσως το ωραιότερο νησί του Αιγαίου

Το καλοκαίρι τελειώσε κι ο Σεπτέμβρης ήρθε με τις δικές του ομορφιές. Ας ευχηθούμε να  είναι ήρεμος, δροσιστικός, κοβιντ φρι και να φέρει υγεία και δύναμη μαζί με αντοχές να παλέψουμε τις όποιες δυσκολίες μας προκύψουν.

 

Να καλωσορίσουμε και μια νέα συντάκτρια στον ιστότοπό μας, την Ταξούλα, με τόπο καταγωγής την πανέμορφη Λέσβο μας. Καλή καριέρα στη συντακτική ομάδα του Νόστου Ταξέλλλλ.

Σας θυμίζω την αυριανή μας συνάντηση στην Νίκαια στις 7:30μμ.

 

Καλό μήνα και καλή χορευτική χρονιά σε όλους  με υγεία, χαρά, πίστη, ελπίδα και δύναμηηηη.!

Ο Σεπτέμβριος στην Παράδοση: το όνομα, οι συνήθειες, οι παραδόσεις

 

Ο Σεπτέμβριος ή Σεπτέμβρης είναι ο πρώτος μήνας του φθινοπώρου και ένατος όλου του χρόνου στο Ιουλιανό και το Γρηγοριανό ημερολόγιο.  Είναι ένας από τους 4 μήνες που έχουν 30 μέρες (Απρίλιος, Ιούνιος, Νοέμβριος οι άλλοι τρεις).

 

Ο Σεπτέμβρης του νότιου ημισφαιρίου: Ο Σεπτέμβρης αντιστοιχεί στο Μάρτη. Δηλαδή όταν στο βόρειο ημισφαίριο (όπου ανήκει και η Ελλάδα) είναι 1^η Σεπτεμβρίου και φθινόπωρο, στο νότιο ημισφαίριο είναι σε αντιστοιχία 1^η Μαρτίου, δηλαδή άνοιξη. Και ασφαλώς όταν στο νότιο ημισφαίριο είναι Σεπτέμβρης, στην Ελλάδα είναι Μάρτης.

 

Από που πήρε το όνομά του: Η ονομασία του προέρχεται από το λατινικό September, -bris. Septem είναι το επτά και septimus ο έβδομος. Αυτό το septem, από την ινδοευρωπαϊκή ρίζα septm- τροφοδότησε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες (sette στα ιταλικά, sept στα γαλλικά, siete στα ισπανικά, seven στα αγγλικά,  sieben στα γερμανικά κ.ο.κ).

 

Η συνέχεια του άρθρου στη σελίδα "Λαογραφική Παράδοση 2021"

 

28 Αυγούστου 1904 - Η αρχή του αγώνα - Παύλος Μελάς (1870 – 1904)

 

28 Αυγούστου 1904 - Η αρχή του αγώνα - Παύλος Μελάς (1870 – 1904)

Έλληνας αξιωματικός του Στρατού, πρωτομάρτυρας και σύμβολο του Μακεδονικού Αγώνα.

Ο Παύλος Μελάς γεννήθηκε στις 29 Μαρτίου του 1870 στη Μασσαλία, όπου ο πατέρας του Μιχαήλ Μελάς (1833-1897) δραστηριοποιούταν ως έμπορος. Το 1886 εισήλθε στη Σχολή Ευελπίδων και εξήλθε ως ανθυπολοχαγός του Πυροβολικού στις 8 Αυγούστου του 1891. Τον επόμενο χρόνο νυμφεύτηκε τη Ναταλία Δραγούμη (1872-1973), κόρη του τραπεζίτη και πολιτικού Στέφανου Δραγούμη, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά, τον στρατιωτικό Μιχαήλ Μελά (1894-1950) και τη χημικό Ζωή Μελά - Ιωαννίδη (1898-1996).

Υπήρξε δραστήριο μέλος της Εθνικής Εταιρείας, μιας μυστικής οργάνωσης, που είχε ως σκοπό την αναζωπύρωση του εθνικού φρονήματος και την απελευθέρωση των υπόδουλων Ελλήνων με κάθε θυσία, και έπαιξε αρνητικό ρόλο στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897. Με την έκρηξη του πολέμου μάχεται στα μέτωπα της Θεσσαλίας, ως διοικητής ουλαμού της 2ης Πεδινής Πυροβολαρχίας. Είναι αισιόδοξος για την έκβασή του, ώστε γράφει στους γονείς του: «...Αν ο θεός μας βοηθήση ολίγον, σύντομα θα λάβετε γράμμα μου από την Θεσσαλονίκην. Ώστε θάρρος, αγαπητοί μου γονείς, θάρρος και πεποίθησιν· διότι και αν φέρη ο διάβολος, να νικηθώμεν, θα νικηθώμεν παλικαρίσια...». Δέκα μέρες αργότερα, η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί τον απογοητεύει και τον αηδιάζει. «Οι ηλίθιοι που φωνάζουν εναντίον του (εννοεί τον διάδοχο Κωνσταντίνο) έπρεπε να είναι εις την Λάρισσαν την επαύριο, της ατίμου, ατίμου, ατίμου φυγής μας, δια να ιδούν την κατάστασιν του στρατού και ν’ αντιληφθούν αν ήτο δυνατόν να κάμη μαζί του ένα βήμα προς τα εμπρός...» γράφει εκ νέου στους γονείς του.

Η συνέχεια του άρθρου στη Σελίδα Διάφορα Άρθρα 3 ...